Το τι τρώνε τα παιδιά στα πρώτα έτη της ζωής τους μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εγκεφάλου τους. Έρευνες δείχνουν ότι η κακή διατροφή κατά τη βρεφική περίοδο αλλά και κατά την εγκυμοσύνη και, συνδέονται με χαμηλότερα σκορ IQ. Τι επηρεάζει την ευφυΐα τους.
Ο εγκέφαλός μας ξεπερνά ακόμα σε εξυπνάδα το ΑΙ – Ποιο είναι αυτό στο οποίο είμαστε καλύτεροι
Η διατροφή στη νηπιακή ηλικία μπορεί να επηρεάσει το μελλοντικό IQ των παιδιών – Ποια τρόφιμα τη βλάπτουν
Η διατροφή ενός παιδιού μόλις στα δυο του έτη μπορεί να έχει διαρκείς επιπτώσεις στον τρόπο που σκέφτεται και μαθαίνει αργότερα στην παιδική ηλικία, σύμφωνα με νέα ανάλυση. Χρησιμοποιώντας δεδομένα από τη Μελέτη Γέννησης Pelotas στη νότια Βραζιλία, ερευνητές από το University of Illinois και το Federal University of Pelotas παρακολούθησαν χιλιάδες παιδιά από τη γέννηση και διαπίστωσαν ότι τα νήπια που κατανάλωναν περισσότερα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα στην ηλικία των δύο ετών σημείωσαν χαμηλότερες επιδόσεις σε τεστ νοημοσύνης στις ηλικίες έξι και επτά ετών, ακόμη και αφού λήφθηκαν υπόψη κοινωνικοί, οικονομικοί και οικογενειακοί παράγοντες.
Αντί να επικεντρωθεί σε μεμονωμένα θρεπτικά συστατικά, η ομάδα εξέτασε τις συνολικές διατροφικές συνήθειες και εντόπισε δύο κύρια πρότυπα χρησιμοποιώντας ανάλυση κύριων συνιστωσών: ένα «υγιεινό» πρότυπο με φασόλια, φρούτα, λαχανικά, παιδικές τροφές και φυσικούς χυμούς φρούτων, και ένα «ανθυγιεινό» πρότυπο που περιλάμβανε σνακ, στιγμιαία νουντλς, γλυκά μπισκότα, καραμέλες, αναψυκτικά, λουκάνικα και επεξεργασμένα κρέατα, πολλά από τα οποία είναι υπερεπεξεργασμένα.
6 χόμπι που απολαμβάνουν μόνο οι υπερβολικά ευφυείς – Εσείς πόσα από αυτά κάνετε;
Πώς επηρεάζει η διατροφή κατά την κύηση και τη βρεφική ηλικία το IQ στα παιδιά;
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «The impact of undernutrition and overnutrition on early brain development», τόσο ο υποσιτισμός όσο και η υπερσιτισμός κατά την πρώιμη ζωή διαταράσσουν βασικές διαδικασίες ανάπτυξης του εγκεφάλου. Η μελέτη αναφέρει ότι αυτές οι διατροφικές ανισορροπίες συνδέονται με διαταραγμένη γνωστική λειτουργία, ρύθμιση συναισθημάτων και μακροπρόθεσμα συμπεριφορικά και ακαδημαϊκά αποτελέσματα.
Άλλες έρευνες δείχνουν ότι η διατροφή κατά την εγκυμοσύνη και την πρώιμη παιδική ηλικία μπορεί να διαμορφώσει τον εγκέφαλο και το IQ ενός παιδιού. Μεγάλες μελέτες κοόρτης συνδέουν τη συνολική ποιότητα της μητρικής διατροφής στην εγκυμοσύνη με υψηλότερες βαθμολογίες IQ και μεγαλύτερο όγκο εγκεφάλου στην μετέπειτα παιδική ηλικία, ενώ ο θηλασμός και οι υγιεινές πρώιμες διατροφές συνδέονται επίσης με καλύτερα γνωστικά αποτελέσματα. Σημαντικά, τα διατροφικά πρότυπα φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη σημασία από τα μεμονωμένα θρεπτικά συστατικά, και η πρώιμη ζωή θεωρείται κρίσιμο παράθυρο για την ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Τα έξυπνα παιδιά ζουν περισσότερο, λέει νέα μελέτη – Ποια η σύνδεση ανάμεσα σε ευφυΐα και μακροζωία
Βασικά ευρήματα περιλαμβάνουν:
- Η υψηλότερη ποιότητα μητρικής διατροφής στην εγκυμοσύνη συνδέθηκε με υψηλότερο IQ στα παιδιά και μεγαλύτερο όγκο εγκεφάλου
- Ο θηλασμός συνδέθηκε με υψηλότερο IQ, καλύτερη γλωσσική ανάπτυξη και ακαδημαϊκά αποτελέσματα σε συστηματικές ανασκοπήσεις και παρακολουθήσεις RCT
- Οι ανθυγιεινές διατροφές στην ηλικία των 2 ετών συνδέθηκαν με χαμηλότερο IQ στα 6–7 έτη
- Η πρώιμη ζωή – εγκυμοσύνη και τα πρώτα 1–2 έτη – αποτελεί ευαίσθητη περίοδο για την ανάπτυξη του εγκεφάλου
Η διατροφή πλούσια σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα στα δύο έτη συνδέεται με χαμηλότερο IQ, συμπεραίνει νέα έρευνα
Τα παιδιά των οποίων η διατροφή ταίριαζε περισσότερο με το ανθυγιεινό πρότυπο στην ηλικία των δύο ετών είχαν χαμηλότερες βαθμολογίες IQ στις ηλικίες έξι έως επτά ετών. Σημαντικά, η συσχέτιση παρέμεινε ακόμη και αφού οι ερευνητές προσαρμόστηκαν για πολυάριθμους παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη γνωστική ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένων της εκπαίδευσης της μητέρας, της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης, της οικογενειακής δομής, της διάρκειας θηλασμού, της προσχολικής εκπαίδευσης και της γνωστικής διέγερσης στο σπίτι.
Ορισμένες συχνά συζητούμενες επιδράσεις στη γνωστική λειτουργία, όπως το IQ των γονέων, δεν συμπεριλήφθηκαν επειδή δεν μετρήθηκαν στην κοόρτη. Ωστόσο, η καθηγήτρια Thayna Flores, μία από τις συγγραφείς της μελέτης, σημείωσε ότι η μελέτη χρησιμοποίησε δείκτες για το μαθησιακό περιβάλλον στο σπίτι, συμπεριλαμβανομένων μετρήσεων διέγερσης και φοίτησης σε προσχολική εκπαίδευση.
Ένα απρόσμενο εύρημα ήταν ότι το υγιεινό διατροφικό πρότυπο δεν συνδέθηκε με υψηλότερες βαθμολογίες IQ. Η Flores δήλωσε ότι αυτό πιθανότατα αντανακλά το πόσο διαδεδομένα ήταν ήδη τα υγιεινά τρόφιμα στο δείγμα, καθιστώντας δυσκολότερο τον εντοπισμό διαφορών. «Περίπου το 92% των παιδιών κατανάλωναν συστηματικά τέσσερα ή περισσότερα από τα τρόφιμα που χαρακτηρίζουν το υγιεινό πρότυπο», είπε σύμφωνα με το Newsweek.
Οι ισχυρότερες επιδράσεις παρατηρήθηκαν μεταξύ παιδιών που ήταν ήδη βιολογικά ευάλωτα. Η σύνδεση μεταξύ ανθυγιεινής διατροφής και χαμηλότερου IQ ήταν πιο έντονη σε παιδιά που είχαν πρώιμα ελλείμματα σε βάρος, ύψος ή περίμετρο κεφαλής – γεγονός που δείχνει σωρευτικό μειονέκτημα όταν η κακή διατροφή επιδεινώνει τις πρώιμες προκλήσεις ανάπτυξης.
Αν και η μελέτη δεν εξέτασε άμεσα βιολογικούς μηχανισμούς, η Flores δήλωσε ότι η υπάρχουσα έρευνα αναδεικνύει πιθανούς μηχανισμούς. Οι διατροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα μπορεί να επηρεάζουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου μέσω οδών που περιλαμβάνουν φλεγμονή, οξειδωτικό στρες και αλλαγές στον άξονα εντέρου–εγκεφάλου.
2 «ενοχλητικές» συνήθειες που αποκαλύπτουν ότι κάποιος είναι υπερβολικά ευφυής
Αν και η έρευνα βασίζεται στη Βραζιλία, οι συγγραφείς δήλωσαν ότι τα ευρήματα μπορεί να έχουν παγκόσμια σημασία, δεδομένης της ευρείας διαθεσιμότητας υπερεπεξεργασμένων τροφίμων παγκοσμίως. Για τη Flores, το μήνυμα είναι σαφές. «Πρέπει να εξετάσουμε την αύξηση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων», είπε. «Ισχυρότερες δράσεις τώρα μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη αυτών των τροφίμων, ιδιαίτερα στην πρώιμη παιδική ηλικία».
Πηγές: Newsweek, Cambridge University Press, ScienceDirect, PMC, MDPI, Oxford Academic, ScienceDirect