Καθώς οι επαγγελματικές της ευθύνες άλλαζαν και τα επίπεδα στρες της αυξανόταν, η Αμερικανίδα δημοσιογράφος lifestyle, Emily Cegielski, αναζήτησε καθοδήγηση από την Emmy Brunner, life coach και ψυχοθεραπεύτρια από το Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία ειδικεύεται στην επαγγελματική εξουθένωση ατόμων με υψηλές επιδόσεις. Πώς κατάφεραν τρεις μόνο συνεδρίες να τη βοηθήσουν;
Εγκέφαλος: Οι επιστήμονες ανακάλυψαν πώς «κολλάει» το μυαλό μας στο έντονο στρες
Διαφορετική η προσέγγιση της ειδικού – Πώς μπορεί να προσφέρει αποτελέσματα σε τόσο λίγο χρόνο
Τα σωματικά συμπτώματα — συμπεριλαμβανομένης της χρόνιας έντασης, του σφιξίματος της γνάθου και της δυσκολίας χαλάρωσης — συνοδεύονταν από μια αυξανόμενη αίσθηση αβεβαιότητας και μια παρόρμηση να λύνει κάθε πρόβλημα μέσω μεγαλύτερης προσπάθειας και στρατηγικής σκέψης.
Αντί να επικεντρωθεί στον επαγγελματικό σχεδιασμό, η Brunner εντόπισε γρήγορα ένα διαφορετικό ζήτημα: η Emily έπαιρνε σημαντικές αποφάσεις για τη ζωή της ενώ το σώμα της εξακολουθούσε να λειτουργεί υπό χρόνιο στρες.
Το έργο της Brunner βασίζεται σε πάνω από 20 χρόνια κλινικής πρακτικής, συμπεριλαμβανομένης της εργασίας πάνω στο τραύμα και το νευρικό σύστημα.
Πιστεύει ότι η διαρκής αλλαγή απαιτεί κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα μοτίβα σχηματίζονται και διατηρούνται στον εγκέφαλο και το σώμα.
«Αυτό που καθιστά δυνατή την πραγματική αλλαγή είναι η κατανόηση — κυριολεκτικά — του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος σχηματίζει και διατηρεί ένα μοτίβο και πώς αυτό μπορεί στη συνέχεια να επαναπρογραμματιστεί σε νευρωνικό επίπεδο», εξηγεί στην ανάρτηση της Emily Cegielski Gianakos, σύμφωνα με το Flow Space.
Για την Brunner, το αποτελεσματικό coaching επεκτείνεται πέρα από τα κίνητρα. «Ένας υπεύθυνος coach μπορεί να σας πει γιατί λειτουργεί αυτό που κάνει, όχι απλώς ότι λειτουργεί», λέει. Η προσέγγισή της επικεντρώνεται στη ρύθμιση του νευρικού συστήματος, στις πεποιθήσεις και στα μοτίβα συμπεριφοράς και όχι μόνο στην απόδοση.
Άγχος σε παιδιά και εφήβους: Πώς εκδηλώνεται από τη βρεφική ηλικία έως την εφηβεία
Πώς θέτουν στόχους οι θεραπευτές με τους πελάτες τους;
Οι θεραπευτές συνήθως ξεκινούν κατανοώντας την κατάσταση του πελάτη, τι ελπίζει να πετύχει και ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζει. Αντί να ακολουθούν την ίδια προσέγγιση για όλους, η θεραπεία προσαρμόζεται στο άτομο και μπορεί να εξελίσσεται καθώς προχωρά η θεραπευτική διαδικασία.
Μελέτη του 2024 με τίτλο «Elucidating the process-based emphasis in cognitive behavioral therapy» υποστηρίζει εξατομικευμένες προσεγγίσεις βασισμένες στις διαδικασίες που στοχεύουν στους συγκεκριμένους παράγοντες που οδηγούν στις δυσκολίες ενός πελάτη.
- Οι θεραπευτές και οι πελάτες συνήθως θέτουν μαζί τους στόχους της θεραπείας, αντί να αποφασίζει μόνο ο θεραπευτής.
- Οι σαφείς και καλά καθορισμένοι στόχοι συνδέονται με μεγαλύτερη συμμετοχή και ικανοποίηση από τη θεραπεία.
- Οι γενικοί στόχοι συχνά χωρίζονται σε μικρότερα, μετρήσιμα βήματα ώστε η πρόοδος να παρακολουθείται ευκολότερα.
- Οι θεραπευτές αναπτύσσουν μια εξατομικευμένη κατανόηση του τι προκαλεί και διατηρεί τις δυσκολίες ενός πελάτη πριν επιλέξουν παρεμβάσεις.
- Οι θεραπευτικές επιλογές καθοδηγούνται από ερευνητικά δεδομένα, κλινική εμπειρία και τις προτιμήσεις του πελάτη.
- Η πρόοδος παρακολουθείται καθ’ όλη τη διάρκεια της θεραπείας και οι τεχνικές μπορεί να αλλάξουν εάν δεν βοηθούν.
Ζουν μέσα στο στρες οι 7 στους 10 σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη – Αποκαλυπτική έρευνα
Ρύθμιση του σώματος πριν από τη δημιουργία του μέλλοντος
Πριν ασχοληθεί με επαγγελματικές ανησυχίες ή μακροπρόθεσμους στόχους, η Brunner επικεντρώθηκε στο να βοηθήσει την Cegielski να νιώσει καλύτερα σωματικά. Υποστήριξε ότι η διαύγεια είναι δύσκολο να επιτευχθεί όταν το νευρικό σύστημα παραμένει σε κατάσταση επιβίωσης.
«Ένα απορρυθμισμένο νευρικό σύστημα απλώς δεν μπορεί να σκεφτεί τον δρόμο του προς τη διαύγεια, όσο κι αν θα θέλαμε να μπορεί», εξηγεί η Brunner. «Όταν κάποιος ζει με χρόνιο στρες, το σώμα του λειτουργεί με γνώμονα την επιβίωση και η επιβίωση ενδιαφέρεται μόνο να περάσει την επόμενη ώρα, όχι να διατηρήσει μια μακροπρόθεσμη στρατηγική».
Η διαδικασία coaching ξεκίνησε με απλές πρακτικές:
- προσοχή στην αναπνοή,
- τη στάση του σώματος,
- τη σωματική ένταση και
- τον ρυθμό.
Ο στόχος δεν ήταν απλώς η χαλάρωση, αλλά η αποστολή σημάτων ασφάλειας στο νευρικό σύστημα ώστε να μπορέσει να αναδυθεί η πιο καθαρή σκέψη.
Είναι άγχος ή σοβαρότερο πρόβλημα; 8 σημάδια ότι πρέπει να το ψάξετε
Guardians: Τα υποσυνείδητα προστατευτικά μοτίβα και ο ρόλος τους στις αποφάσεις μας
Η Brunner παρουσίασε επίσης την έννοια των «guardians», υποσυνείδητων προστατευτικών μοτίβων που συχνά εμφανίζονται ως φόβος, αυτοκριτική, υπερλειτουργικότητα ή τάση να ικανοποιεί κανείς τους άλλους. Αντί να αντιμετωπίζει αυτές τις αντιδράσεις ως ελαττώματα, τις θεωρεί προστατευτικές στρατηγικές που αναπτύχθηκαν νωρίτερα στη ζωή.
«Οι Guardians είναι το σημείο όπου η δουλειά πηγαίνει ακόμη βαθύτερα», λέει, περιγράφοντάς τους ως «παλιές στρατηγικές που κάποτε, πριν από πολύ καιρό, μας κρατούσαν ασφαλείς».
Η τριάδα που καθοδηγεί την προσέγγιση και την αλλαγή
Παράλληλα με τους Guardians, η Brunner δίδαξε ένα πλαίσιο γνωστό ως τριάδα:
- φυσιολογία,
- γλώσσα και
- εστίαση & πεποιθήσεις.
Με ποιες χρόνιες παθήσεις συνδέεται το άγχος στην παιδική ηλικία – Ανησυχητική νέα μελέτη
Η φυσιολογία αναφέρεται σε όσα συμβαίνουν στο σώμα, η γλώσσα αντανακλά τον εσωτερικό διάλογο και η εστίαση & οι πεποιθήσεις εξετάζουν το πού επιστρέφει επανειλημμένα η προσοχή.
«Η τριάδα λειτουργεί επειδή προσφέρει σε κάποιον τρία πραγματικά σημεία εισόδου στον τρόπο που αισθάνεται, αντί να τον αφήνει στο έλεος μιας διάθεσης που δεν μπορεί να ελέγξει», λέει η Brunner.
Το πλαίσιο παρείχε πρακτικά εργαλεία για την αναγνώριση των μοτίβων στρες και για διαφορετική ανταπόκριση σε πραγματικό χρόνο. Οι έντυπες υπενθυμίσεις της τριάδας έγιναν καθημερινό σημείο αναφοράς, ενώ η επίγνωση των guardians βοήθησε στον εντοπισμό των στιγμών κατά τις οποίες ο φόβος ή η κριτική άρχιζαν να κυριαρχούν.
Μέχρι τη δεύτερη συνεδρία, οι εξωτερικές συνθήκες δεν είχαν αλλάξει, αλλά η εμπειρία τους είχε αλλάξει.
Η επαγγελματική αβεβαιότητα παρέμενε, όμως δεν φαινόταν πλέον συντριπτική.
Η επιστροφή στη χειρόγραφη καταγραφή σκέψεων χωρίς συγκεκριμένο στόχο ή επαγγελματικό σκοπό βοήθησε επίσης να επανασυνδεθεί η δημιουργικότητα με κάτι διαφορετικό από την παραγωγικότητα.
Με τον χρόνο, νέες δυνατότητες έγιναν ορατές. Ο σωματικός πόνος που επέμενε για χρόνια άρχισε να υποχωρεί και οι αγχωτικές καταστάσεις δεν κατανάλωναν πλέον κάθε σκέψη.
Το coaching είναι προσανατολισμένο στο μέλλον και τη δημιουργία αλλαγής
Η Brunner τονίζει ότι το coaching δεν είναι θεραπεία και δεν θα πρέπει ποτέ να αντικαθιστά την κλινική φροντίδα όταν αυτή είναι απαραίτητη. Ενώ η θεραπεία συχνά επικεντρώνεται στην κατανόηση και την αποδοχή του παρελθόντος, το coaching είναι γενικά προσανατολισμένο στο μέλλον και στη δημιουργία αλλαγής. Πιστεύει επίσης ότι οι υπεύθυνοι coaches πρέπει να αναγνωρίζουν πότε ένας πελάτης χρειάζεται θεραπευτική υποστήριξη.
Μεγάλο μέρος της δουλειάς της Brunner επικεντρώνεται σε γυναίκες με υψηλές επιδόσεις, των οποίων η επαγγελματική εξουθένωση συχνά κρύβεται πίσω από τη συνεχιζόμενη επιτυχία.
Εξωτερικά, μπορεί να συνεχίζουν να αποδίδουν, να παράγουν και να λαμβάνουν επαίνους, ενώ ιδιωτικά παλεύουν με αυτό που περιγράφει ως «έναν χαμηλού βαθμού φόβο που δεν υποχωρεί ποτέ πραγματικά».
Μέχρι την τελευταία συνεδρία, η μεγαλύτερη αλλαγή δεν ήταν εξωτερική. Η αβεβαιότητα παρέμενε, αλλά η σχέση με αυτήν είχε αλλάξει.
«Δεν αφορούσε ποτέ πραγματικά την εξωτερική κατάσταση», λέει η Brunner. «Αφορούσε τη σχέση σας με αυτήν. Μόλις το νευρικό σας σύστημα βρήκε κάποια ρύθμιση και δεν καθοδηγούνταν πλέον από παλιά προστατευτικά μοτίβα, αποκτήσατε πρόσβαση σε έναν εντελώς διαφορετικό εσωτερικό πόρο και αυτό αλλάζει τα πάντα στον τρόπο με τον οποίο βιώνεται μια κατάσταση, ακόμη και όταν η ίδια η κατάσταση δεν έχει μετακινηθεί ούτε εκατοστό».
Εγκέφαλος: Οι επιστήμονες ανακάλυψαν πώς «κολλάει» το μυαλό μας στο έντονο στρες
Μετά από τρεις συνεδρίες coaching, το δίδαγμα ήταν σαφές: η ουσιαστική αλλαγή δεν ξεκινά πάντα με την αλλαγή των συνθηκών. Μερικές φορές ξεκινά με την αλλαγή του τρόπου με τον οποίο βιώνονται αυτές οι συνθήκες.
Πηγές: FlowSpace, ResearchGate, PMC, PsychologyTools, PMC, ResearchGate, ScienceDirect