Να υπερασπιστείτε αυτά που πιστεύετε ή να κάνετε υπομονή; Να επιλέξετε μια νέα κατεύθυνση ή να παραμείνετε σε όσα γνωρίζετε; Οι σημαντικές αποφάσεις σχετικά με την καριέρα, τις σχέσεις και τις αλλαγές στη ζωή μπορεί να μοιάζουν δύσκολες όταν διακυβεύονται πολλά και η σωστή επιλογή δεν είναι ξεκάθαρη. Πώς μπορείτε να πάρετε μια απόφαση που να είναι η κατάλληλη για εσάς; Όλα φαίνεται να εξαρτώνται από τη συμπεριφορά σας.
Ενσυναίσθηση: 4 σημάδια ότι έχετε συναισθηματική νοημοσύνη, σύμφωνα με το Cleveland Clinic
Προσωπικές αξίες: Ο παράγοντας που έχει σημασία στη λήψη αποφάσεων
Η επανασύνδεση με τις βασικές αξίες σας μπορεί να σας βοηθήσει να αποκτήσετε σαφήνεια και αυτοπεποίθηση. Η κατανόηση όσων έχουν μεγαλύτερη σημασία για εσάς μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση σκοπού και να τη μετατρέψει σε κατεύθυνση.
Η θεωρία του Schwartz περιγράφει τις αξίες ως πεποιθήσεις που, όταν ενεργοποιούνται, φορτίζονται με συναίσθημα. Κάποιος που εκτιμά την ανεξαρτησία, για παράδειγμα, μπορεί να εξοργιστεί όταν αυτή απειλείται και να νιώσει χαρά όταν είναι ελεύθερος να την απολαμβάνει.
Οι αξίες λειτουργούν επίσης ως πρότυπα και σχηματίζουν ένα οργανωμένο σύστημα προτεραιοτήτων που χαρακτηρίζει κάθε άτομο, καθοδηγώντας τις στάσεις και τις συμπεριφορές του. Η επιρροή τους μπορεί να γίνεται ιδιαίτερα εμφανής όταν έρχονται σε σύγκρουση με μια πιθανή επιλογή ή ενέργεια.
Γιατί ενώ θέλουμε διστάζουμε να επικοινωνήσουμε με παλιούς φίλους
Πότε είναι κανείς ικανοποιημένος με τις αποφάσεις του και πότε μπορεί να τις μετανιώσει;
Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι τείνουν να νιώθουν καλύτερα για τις αποφάσεις τους όταν συμμετέχουν ενεργά στη λήψη τους, εξετάζουν τις εναλλακτικές επιλογές και έχουν αρκετές πληροφορίες χωρίς να νιώθουν ότι κατακλύζονται από αυτές. Το να σκέφτονται εκ των προτέρων πώς μπορεί να νιώσουν εάν μια επιλογή έχει άσχημη έκβαση μπορεί επίσης να αυξήσει την ικανοποίηση από την τελική απόφαση.
- Πειραματική μελέτη του 2025 με τίτλο “Can anticipated regret promote rationality? The influence of anticipated regret on risk aversion and choice satisfaction” διαπίστωσε ότι η πρόβλεψη πιθανής μεταμέλειας πριν από μια επιλογή συνδεόταν με μεγαλύτερη ικανοποίηση από την τελική επιλογή, ακόμη και υπό χρονική πίεση.
- Έρευνα σχετικά με τις αποφάσεις για τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού διαπίστωσε ότι οι ασθενείς που συμμετείχαν λιγότερο στη λήψη αποφάσεων ένιωθαν μεγαλύτερη μεταμέλεια στη συνέχεια.
- Ανασκόπηση του 2024, η οποία περιλάμβανε 34 συστηματικές ανασκοπήσεις, διαπίστωσε ότι τα βοηθήματα λήψης αποφάσεων γενικά βελτίωναν τις γνώσεις και τη συμμετοχή των ανθρώπων και μείωναν την αβεβαιότητα, αν και δεν μείωναν σταθερά τη μεταμέλεια ούτε αύξαναν την ικανοποίηση.
- Οι υπερβολικά λίγες ή υπερβολικά πολλές πληροφορίες μπορεί να κάνουν τους ανθρώπους να νιώθουν ότι έχουν λιγότερο έλεγχο, κάτι που συνδέθηκε με μεγαλύτερη μεταμέλεια για την απόφασή τους.
«Ηρέμησε»: Η λέξη-παγίδα που προκαλεί εκρήξεις σε έναν καβγά – Τι να πείτε αντί γι’ αυτή
Πώς να αναγνωρίσετε τις βασικές αξίες σας
Για να αναγνωρίσετε τις αξίες που θα μπορούσαν να καθοδηγήσουν τους στόχους και τις πράξεις σας, αναρωτηθείτε το εξής:
Πώς θα ήθελα να ζήσω τη ζωή μου από εδώ και πέρα;
Επιλέξτε πέντε λέξεις που έχουν σημασία για εσάς και συμπληρώστε την πρόταση:
«Επιλέγω να ζω τη ζωή μου (αξία 1) και (αξία 2), με (αξία 3) και (αξία 4), θυμούμενος/η πάντα να είμαι (αξία 5)».
Για παράδειγμα: «Επιλέγω να ζω τη ζωή μου ήρεμα και δημιουργικά, με πειθαρχία και ενδιαφέρον για τους άλλους, και με το να θυμάμαι πάντα να είμαι ευγνώμων».
Ένα άλλο παράδειγμα: «Επιλέγω να ζω τη ζωή μου με φιλοδοξία και ανεξαρτησία, με υπομονή και ακεραιότητα, και με το να θυμάμαι πάντα να είμαι ανεκτικός/ή».
Μια λίστα αξιών μπορεί να σας βοηθήσει να περιορίσετε τις επιλογές σε εκείνες που σας εκφράζουν περισσότερο. Η πρόταση που θα προκύψει μπορεί να γίνει μια δήλωση σκοπού και πρόθεσης, προσφέροντας μια σταθερή βάση για τη λήψη αποφάσεων και την αντιμετώπιση δυσκολιών.
Σας μιλούν απαξιωτικά; Η στρατηγική της Dolly Parton όταν τη χαρακτήρισαν επαρχιώτισσα
Πώς να βρείτε κατεύθυνση στις μεγάλες αλλαγές της ζωής
Αντί να προσπαθείτε να προβλέψετε ακριβώς πώς θα εξελιθεί μια αλλαγή, η εστίαση στις αρχές που σας καθοδηγούν μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη σταθερότητα και να συμβάλει στην αντιμετώπιση του άγχους που προκαλεί ένα απρόβλεπτο μέλλον.
Μια ακόμη άσκηση για την αναζήτηση νοήματος είναι να συμπληρώσετε τις παρακάτω προτάσεις:
- Θα ήθελα να είμαι όσο καλύτερος/η μπορώ στη δουλειά μου με το να…
- Θα ήθελα να είμαι όσο καλύτερος/η σύντροφος/γονέας/παιδί/φίλος ή φίλη μπορώ με το να…
- Θα ήθελα να με σέβονται/θυμούνται επειδή είμαι…
Η επιλογή αυτών των «τρόπων ύπαρξης» μπορεί να υποστηρίξει θετικές ενέργειες, είτε πρόκειται για την έναρξη ενός επιχειρηματικού εγχειρήματος, τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας στην εργασία, την ενίσχυση των σχέσεων ή τη φροντίδα της υγείας.
Χρησιμοποιήστε τις αξίες σας ως εσωτερική πυξίδα
Η μετατόπιση της προσοχής από την αναζήτηση της τέλειας επόμενης κίνησης στον εντοπισμό των αξιών που την καθοδηγούν μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση σκοπού και την ικανότητα να παίρνετε οι ίδιοι τις αποφάσεις σας.
Την επόμενη φορά που θα βρεθείτε σε ένα σταυροδρόμι, η επανασύνδεση με την εσωτερική σας πυξίδα μπορεί να σας βοηθήσει να προχωρήσετε με μια απόφαση που βασίζεται στη σαφήνεια που βρίσκεται στον πυρήνα σας.
Πηγές: Daily Maverick, Frontiers, ScienceDirect, PubMed, Taylor & Francis