Η συναισθηματική νοημοσύνη μπορεί να καλλιεργείται σιγά σιγά. Το λεξιλόγιο των συναισθημάτων μπορεί να μας βοηθήσει να αναγνωρίζουμε και να διαχειριζόμαστε καλύτερα τα όσα νιώθουμε, σύμφωνα με νέα έρευνα. Ποια τα συμπεράσματά της.
Μην δημιουργήσετε ένα ναρκισσιστικό τέρας: Πώς να μεγαλώσετε ένα υπεύθυνο παιδί, σύμφωνα με ειδικό
Λεξιλόγιο συναισθημάτων: Τι δείχνει νέα μελέτη για τη συναισθηματική ρύθμιση
Σε πολλούς χώρους εργασίας υπάρχει μια «Μαρία». Μια γυναίκα που έχει ανελιχθεί επαγγελματικά χωρίς απαραίτητα να διαθέτει όλα τα τυπικά προσόντα, αλλά έχει κερδίσει τη συμπάθεια και την εμπιστοσύνη των συναδέλφων της. Όταν η πίεση αυξάνεται, καταφέρνει να κάνει τους άλλους να νιώθουν καλύτερα και να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες με μεγαλύτερη ψυχραιμία.
Πίσω από αυτή την ικανότητα βρίσκεται η συναισθηματική νοημοσύνη, δηλαδή η δυνατότητα να αναγνωρίζουμε και να κατανοούμε τόσο τα δικά μας συναισθήματα όσο και εκείνα των άλλων. Είναι σημαντική για την ψυχική υγεία, τις διαπροσωπικές σχέσεις και τη συνεργασία, καθώς προσφέρει δεξιότητες που δεν εξασφαλίζονται μόνο από τις γνώσεις και τα επαγγελματικά προσόντα.
Τι δείχνουν πρόσφατες έρευνες για τη διαχείριση των συναισθημάτων μας
Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η γλώσσα που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε τα συναισθήματά μας μπορεί να βοηθήσει στη διαχείρισή τους, αν και ορισμένα ευρήματα χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία.
8 φράσεις που χρησιμοποιούν συχνά όσοι είναι συναισθηματικά αδιάφοροι για εμάς
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 με τίτλο “Effects of scaffolding emotion language use on emotion differentiation and psychological health: an experience-sampling study”, 92 φοιτητές κατέγραφαν τα συναισθήματά τους επί δύο εβδομάδες. Όσοι χρησιμοποιούσαν λέξεις που τους δίνονταν ως βοήθημα κατάφεραν στη συνέχεια να περιγράφουν τα αρνητικά συναισθήματά τους με μεγαλύτερη ακρίβεια, χωρίς όμως να παρατηρηθούν σημαντικές διαφορές στα ψυχολογικά συμπτώματα.
- Σύμφωνα με τη μετα-ανάλυση του 2025 με τίτλο “Implementation of Mindfulness-Based Emotion Regulation Strategies: A Systematic Review and Meta-analysis”, που περιέλαβε 110 μελέτες και 8.105 συμμετέχοντες, οι στρατηγικές ενσυνειδητότητας μπορούν να βοηθήσουν αποτελεσματικά στη ρύθμιση των συναισθημάτων, με την αποδοχή τους να εμφανίζεται πιο αποτελεσματική από την απλή παρατήρησή τους.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2026 με τίτλο “Affect Labeling and Reappraisal as an Emotion Regulation Strategy”, σε δύο πειράματα με 226 συμμετέχοντες, όσοι ονόμαζαν τα συναισθήματα που ένιωθαν βλέποντας αρνητικές εικόνες δυσκολεύονταν στη συνέχεια να τις επαναξιολογήσουν, γεγονός που δείχνει ότι η ονομασία των συναισθημάτων δεν βοηθά απαραίτητα σε κάθε περίπτωση.
Πώς συνδέονται η αναγνώριση, η επίγνωση και η ρύθμιση
Η νέα έρευνα, με τίτλο “Emotional awareness moderates the relationship between emotion recognition and emotion regulation: Exploratory and confirmatory evidence”, δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Emotion.
«Η συναισθηματική ρύθμιση περιλαμβάνει κάθε νοητική ή συμπεριφορική ενέργεια που έχει στόχο να αλλάξει μια συναισθηματική κατάσταση», εξηγεί η επικεφαλής ερευνήτρια Taylor Torres από το Laureate Institute for Brain Research, σύμφωνα με το Psychology Today.
Αυτές οι ενέργειες μπορεί να αφορούν τόσο τα δικά μας συναισθήματα όσο και τα συναισθήματα των άλλων. Για παράδειγμα, όταν κάποιος προσπαθεί να διαχειριστεί το προσωπικό του άγχος και παράλληλα να καθησυχάσει τους συναδέλφους του.
Παιδικά ξεσπάσματα: Οι γονείς που τα διαχειρίζονται σωστά κάνουν 5 πράγματα, σύμφωνα με ψυχολόγο
Για να διαχειριστούμε ένα συναίσθημα, χρειάζεται πρώτα να το αναγνωρίσουμε και να του δώσουμε ένα όνομα. Εξίσου σημαντικό είναι να κατανοήσουμε τι το προκαλεί και πώς επηρεάζει τη συμπεριφορά μας. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται συναισθηματική επίγνωση. Αντίθετα, όταν προσπαθούμε να αγνοήσουμε ή να καταπιέσουμε όσα νιώθουμε, μπορεί να δυσκολευόμαστε περισσότερο να τα διαχειριστούμε.
Τι έδειξαν τα δεδομένα των δύο δειγμάτων
Οι ερευνητές εξέτασαν δύο ομάδες συμμετεχόντων από το Τούσον της Αριζόνα, οι οποίες περιλάμβαναν φοιτητές και κατοίκους της περιοχής, με μέση ηλικία 24 και 25 ετών, αντίστοιχα. Αξιολόγησαν την ικανότητα αναγνώρισης, επίγνωσης και ρύθμισης των συναισθημάτων χρησιμοποιώντας ερωτηματολόγια από προηγούμενες έρευνες και ανέλυσαν τις απαντήσεις για να εντοπίσουν τους βασικούς παράγοντες που συνδέουν αυτές τις δεξιότητες.
Και στις δύο ομάδες, το πλούσιο λεξιλόγιο συναισθημάτων συνδέθηκε με πιο αποτελεσματική συναισθηματική ρύθμιση, ιδιαίτερα όταν συνδυαζόταν με υψηλή συναισθηματική επίγνωση.
«Το πιο πλούσιο λεξιλόγιο συναισθημάτων φάνηκε να ενισχύει τη θετική σχέση ανάμεσα στην αναγνώριση των προσωπικών συναισθημάτων και τη ρύθμισή τους μέσω της ενσυνειδητότητας», αναφέρουν οι ερευνητές. Αντίθετα, «η μεγαλύτερη δυσκολία στη σύνδεση των σωματικών αισθήσεων με τα συναισθήματα αποδυνάμωνε αυτή τη σχέση».
Πώς να δώσετε όνομα στα συναισθήματά σας
Το πρώτο βήμα είναι να παρατηρείτε τι συμβαίνει στο σώμα σας όταν νιώθετε ότι χάνετε τον έλεγχο. Για παράδειγμα, ένα σφίξιμο στο στομάχι μπορεί να είναι ένδειξη αυξημένου άγχους.
Νιώθετε ότι χάνετε τον έλεγχο; Η απλή τεχνική 4 βημάτων για να διαχειρίζεστε το έντονο στρες
Στη συνέχεια, αναρωτηθείτε τι κρύβεται πίσω από αυτό το συναίσθημα. Ίσως ανησυχείτε για έναν συγγενή που πρόκειται να υποβληθεί σε σοβαρό χειρουργείο. Σε αυτή την περίπτωση, αυτό που νιώθετε μπορεί να μην είναι απλώς άγχος, αλλά έντονη ανησυχία για την υγεία ενός αγαπημένου σας προσώπου.
Όταν καταφέρετε να αναγνωρίσετε με μεγαλύτερη ακρίβεια το συναίσθημά σας, μπορείτε να το διαχειριστείτε πιο συνειδητά. Η ενσυνειδητότητα, δηλαδή η ικανότητα να παρατηρούμε όσα νιώθουμε χωρίς να τα κρίνουμε, μπορεί να βοηθήσει περισσότερο από την προσπάθεια καταστολής τους. Η αποδοχή ενός συναισθήματος δεν σημαίνει ότι παραιτούμαστε από την προσπάθεια να το διαχειριστούμε, αλλά ότι αναγνωρίζουμε την παρουσία του.
Γιατί η αυτογνωσία βοηθά και τους άλλους
Η καλύτερη κατανόηση των προσωπικών μας συναισθημάτων μπορεί να ενισχύσει και την ενσυναίσθησή μας, δηλαδή την ικανότητα να κατανοούμε όσα νιώθουν οι άλλοι, ακόμη και όταν δεν τα εκφράζουν με τον τρόπο που περιμένουμε.
Για παράδειγμα, ένας συγγενής που ανησυχεί για μια χειρουργική επέμβαση μπορεί να εμφανίζεται ασυνήθιστα εκνευρισμένος ή να απομονώνεται. Αν αναγνωρίζετε πώς εκδηλώνεται το άγχος και τι μπορεί να το προκαλεί, είναι πιο πιθανό να κατανοήσετε τη συμπεριφορά του και να του προσφέρετε ουσιαστική υποστήριξη.
Στην περίπτωση της «Μαρίας», τα ευρήματα προσφέρουν μια πιθανή εξήγηση για την ικανότητά της να βοηθά τους συναδέλφους της να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους. Η ίδια φαίνεται να κατανοεί καλύτερα τόσο τις σωματικές της αντιδράσεις όσο και τα συναισθηματικά μηνύματα των ανθρώπων με τους οποίους συνεργάζεται.
11 φράσεις που λέει κάποιος όταν υποφέρει ψυχικά και το κρύβει
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η ικανότητα να αναγνωρίζουμε και να ξεχωρίζουμε διαφορετικά συναισθήματα μπορεί να συμβάλει στην πιο αποτελεσματική διαχείρισή τους. Η καλλιέργεια αυτής της δεξιότητας μπορεί να βοηθήσει τόσο την ψυχική μας ευεξία όσο και την ποιότητα των σχέσεών μας.
Πηγές: Psychology Today, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed