Όλοι οι γονείς θέλουν ένα παιδί υπεύθυνο, ανθεκτικό και επιτυχημένο. Ωστόσο, το να μπερδέψετε τη συμπάθεια με την ενσυναίσθηση μπορεί να στερήσει από το παιδί σας ακριβώς αυτές τις ιδιότητες, εξηγεί η Αμερικανίδα ψυχοθεραπεύτρια Erin Leonard. Για ποιες συμπεριφορές προειδοποιεί.
8 φράσεις που χρησιμοποιούν συχνά όσοι είναι συναισθηματικά αδιάφοροι για εμάς
Συμπάθεια ή ενσυναίσθηση: Δύο εντελώς διαφορετικοί δρόμοι
Η συμπάθεια είναι αυτό που νιώθει ο γονιός που «λυπάται» το παιδί του. Επειδή δεν αντέχει να το δει να νιώθει άσχημα, παρασύρεται σε κινήσεις που, μακροπρόθεσμα, το βλάπτουν.
Ο γονιός που λειτουργεί με συμπάθεια κάνει κυρίως δύο πράγματα, περιγράφει η ειδικός σε άρθρο της στο Psychology Today. Προσπαθεί να «διορθώσει» την κατάσταση πιέζοντας να αλλάξουν οι κανόνες ειδικά για το παιδί του και επιλέγει να το βλέπει ως θύμα, ακόμη κι όταν εκείνο είναι αυτό που έβλαψε κάποιον άλλον.
Έτσι, το παιδί απαλλάσσεται από την ευθύνη του, ενώ η ενοχή μετατοπίζεται αλλού — συχνά με τέτοιον τρόπο ώστε το παιδί να αθωώνεται και άλλοι να φταίνε άδικα.
Είστε αναποφάσιστοι; Πώς θα πάρετε τη σωστή απόφαση
Η «νοοτροπία θύματος» ακολουθεί το παιδί σε όλη του τη ζωή
Το παιδί που μεγαλώνει έτσι μαθαίνει να βλέπει τον εαυτό του ως διαρκές θύμα — μια πεποίθηση που εγκαθίσταται και αλλάζει δύσκολα. Στο μυαλό του φταίνε πάντα οι άλλοι, γι’ αυτό αναλαμβάνει σπάνια την ευθύνη των πράξεων και των λόγων του.
Για να δικαιολογεί τα λάθη του, χρησιμοποιεί άρνηση, δικαιολογίες, μετατόπιση της ευθύνης και υποβάθμιση της σοβαρότητας των πράξεών του. Δεν αποφεύγει μόνο τις συνέπειες — πιστεύει και ότι οι άλλοι είναι πάντα το πρόβλημα και πρέπει να τιμωρούνται.
Ταξιδεύει στον κόσμο με την αίσθηση ότι δικαιούται να κάνει, να παίρνει και να λέει ό,τι θέλει. Αυτή η νοοτροπία τροφοδοτεί, σημειώνει η ειδικός, και ένα μεγάλο έλλειμμα ενσυναίσθησης για τον διπλανό.
Τι δείχνουν οι νεότερες έρευνες για την ενσυναίσθηση και την υπερπροστασία
Ο τρόπος με τον οποίο ανταποκρίνεστε στα συναισθήματα του παιδιού σας φαίνεται ότι επηρεάζει τη συναισθηματική του ανάπτυξη.
- Σύμφωνα με τη συστηματική ανασκόπηση του 2025 με τίτλο «Empathy and Parental Sensitivity in Child Attachment and Socioemotional Development: A Systematic Review from Emotional, Genetic, and Neurobiological Perspectives», η ενσυναίσθηση και η ευαισθησία των γονιών παίζουν αποφασιστικό ρόλο στην προσκόλληση του παιδιού, στη ρύθμιση των συναισθημάτων και στην ψυχολογική του ευεξία.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 με τίτλο «Parental Emotion Socialization and Difficulties in Emotion Regulation in Adolescents: A Network Analysis», οι έφηβοι των γονιών που ανταποκρίνονται στα αρνητικά συναισθήματά τους με ενσυναίσθηση και επικύρωση έχουν λιγότερες δυσκολίες στη ρύθμιση των συναισθημάτων.
- Σύμφωνα με τη μετα-ανάλυση του 2025 με τίτλο «Intrusive Parenting and Adolescent Internalizing and Externalizing Symptoms: Three-level Meta-analytic Reviews Considering Parenting Concepts and Methodology», που συμπεριέλαβε 231 μελέτες, η υπερπροστατευτική και ελεγκτική γονεϊκότητα σχετίζεται με περισσότερα συναισθηματικά αλλά και συμπεριφορικά προβλήματα στους εφήβους.
7 χόμπι που επιλέγουν συχνά όσοι είχαν λίγους φίλους ως παιδιά
Ενσυναίσθηση: Κατανοείτε το συναίσθημα, δεν «σώζετε» το παιδί
Ο γονιός που λειτουργεί με ενσυναίσθηση κάνει τη σκληρή δουλειά να μπει στη θέση του παιδιού, για να καταλάβει πώς νιώθει. Στη συνέχεια εκφράζει με λόγια αυτή την κατανόηση, ώστε το παιδί να μη νιώθει μόνο του.
Δεν «διασώζει» το παιδί από το αδιέξοδό του και δεν το πείθει ότι φταίνε οι άλλοι. Απλώς συγχρονίζεται με το συναίσθημά του και το λέει: «Απογοητεύτηκες και έχεις κάθε δικαίωμα να νιώθεις έτσι. Τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως τα ήθελες. Είναι δύσκολο, αγάπη μου», είναι ένα από τα παραδείγματά της.
Συχνά η ενσυναίσθηση ακολουθείται από αναγνώριση των πιο βαθιών προτερημάτων του παιδιού, όπως η επιμονή, το θάρρος και η προσπάθεια: «Καταλαβαίνω ότι δεν νιώθεις δυνατός και δυναμικός σαν τα άλλα αγόρια, και αυτό σε πληγώνει. Αλλά, φιλαράκο, είσαι σκληρός και γρήγορος. Αυτό μπορεί να είναι ακόμα καλύτερο», προσθέτει η Leonard.
Τις αισθήσεις τις τιμάτε, τη συμπεριφορά τη διορθώνετε
Ο γονιός με ενσυναίσθηση ξέρει να τιμά το συναίσθημα, αλλά να διορθώνει τη συμπεριφορά. «Είσαι θυμωμένος και δεν ξέρω γιατί, αλλά θέλω να μάθω. Όμως δεν μπορείς να πετάξεις το σακίδιό σου. Πήγαινε να το σηκώσεις», γράφει η ειδικός.
Αυτοπεποίθηση ή εγωκεντρισμός; 5+2 σημάδια για να το ξεχωρίσετε
Δεν μικροποιεί την κακή συμπεριφορά επειδή το παιδί έχει έντονα συναισθήματα. Επικυρώνει το συναίσθημα και διορθώνει τη συμπεριφορά.
Τι κερδίζει το παιδί που μεγαλώνει με ενσυναίσθηση
Το παιδί που μεγαλώνει με ενσυναίσθηση συνειδητοποιεί ότι ό,τι νιώθει είναι αποδεκτό, αλλά το να δράσει με καταστροφικό τρόπο είναι πρόβλημα. Μαθαίνει να εμπιστεύεται τα συναισθήματά του και να ανοίγεται σε κάποιον ασφαλή.
Νιώθει έτσι λιγότερο μόνο του, πιο δυνατό και πιο ικανό να αναλάβει την ευθύνη και να διαχειριστεί το πρόβλημα μόνος του. Η αναγνώριση, η ονομασία και η υποστήριξη των συναισθημάτων γεννούν αυτοπεποίθηση και ανθεκτικότητα.
Δεν θέλει κάποιος να του λύσει το πρόβλημα — θέλει να το λύσει μόνος του και γίνεται συνήθως πολύ ικανός σε αυτό. Είναι το παιδί που δεν τα παρατά όταν τα πράγματα δυσκολεύουν, αλλά βρίσκει υποστήριξη και συνεχίζει.
Η συμπάθεια είναι η πιο εύκολη επιλογή. Δεν απαιτεί να «μπείτε» στα δύσκολα συναισθήματα του παιδιού σας και σας επιτρέπει να γίνετε ο «ήρωας» του. Το κόστος, όμως, είναι υψηλό — συνεξάρτηση και ένα παιδί που περιμένει από τους άλλους να μαζεύουν τα σπασμένα που αφήνει πίσω του.
Ευτυχία: Πώς να τη φέρουμε στην καθημερινότητά μας – Αρκούν λίγα λεπτά πρωί και βράδυ
Η ενσυναίσθηση, αντίθετα, δυναμώνει την εμπιστοσύνη του παιδιού στα συναισθήματά του — τη βάση για να πιστεύει στον εαυτό του και να αναλαμβάνει την ευθύνη για τα λάθη του.
Πηγές: Psychology Today, MDPI, PMC, Springer