Οι φιλίες τελειώνουν πολύ πιο συχνά από ό,τι νομίζουμε. Μελέτες δείχνουν ότι έως και το 70% των στενών φιλιών τελειώνουν μέσα σε επτά χρόνια, ενώ δημοσκόπηση του YouGov διαπίστωσε ότι πάνω από τα δύο τρίτα των Αμερικανών έχουν βιώσει το τέλος μιας φιλίας. Πώς επηρεάζεται, όμως, ο εγκέφαλος;
Μιλάτε λιγότερο και ακούτε περισσότερο; 8 σημάδια που δείχνουν ότι είστε πιο ευφυείς
Πώς μπορεί να επηρεάσει το τέλος μιας φιλίας τον εγκέφαλο και την ψυχολογία
Παρά το ότι το τέλος μιας φιλίας είναι ένα συχνό φαινόμενο, ο αντίκτυπος που έχει μπορεί να επηρεάσει τόσο τη συναισθηματική ευεξία όσο και την υγεία του εγκεφάλου.
Αλλαγές στη χημεία του εγκεφάλου μετά από έναν χωρισμό φιλίας
Το τέλος μιας καλής φιλίας προκαλεί βιολογικές αλλαγές στον εγκέφαλο, όχι μόνο στα συναισθήματα. Σύμφωνα με μελέτη του 2023 με τίτλο «Brain and molecular mechanisms underlying the nonlinear association between close friendships, mental health, and cognition in children», περίπου πέντε καλοί φίλοι έχουν θετικό αντίκτυπο στην ψυχική υγεία, τη γνωστική λειτουργία και την ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Άλλες έρευνες δείχνουν ότι οι κοινωνικοί δεσμοί συνδέονται με βασικά συστήματα του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή, τη σύνδεση και το στρες, και όταν μια φιλία τελειώνει, αυτά τα συστήματα διαταράσσονται.
Βασικές επιδράσεις:
- Μειωμένη ντοπαμίνη: λιγότερη ευχαρίστηση, μειωμένο κίνητρο
- Μειωμένη οξυτοκίνη: απώλεια σύνδεσης και αίσθησης ασφάλειας
- Αυξημένη κορτιζόλη: στρες, άγχος, κακός ύπνος
- Ενεργοποίηση κυκλωμάτων πόνου: πραγματική αίσθηση «πόνου»
Ξέρετε μια δεύτερη γλώσσα; Πώς αυτό επηρεάζει τα Ελληνικά και τον εγκέφαλό σας, σύμφωνα με ειδικούς
Αλλαγές στον εγκέφαλο μετά το τέλος μιας φιλίας
1. Το μυαλό σας νιώθει απειλή
Το τέλος μιας φιλίας μπορεί να ενεργοποιήσει την αμυγδαλή (μια περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται κυρίως με τις συναισθηματικές αντιδράσεις), εξηγεί η Αμερικανίδα, Lisa Shulman, MD, νευρολόγος και συγγραφέας.
«Η αμυγδαλή ελέγχει το περιβάλλον για απειλές. Όταν το συναισθηματικό τραύμα φτάσει σε ένα όριο, η αμυγδαλή “χτυπά συναγερμό”, ενεργοποιώντας μια αλυσίδα νευροδιαβιβαστών και ορμονών για να προετοιμάσει το σώμα να αμυνθεί», λέει η ειδικός, σύμφωνα με το Very Well Mind.
2. Οι ορμόνες σας μπορεί να απορρυθμιστούν
Ορισμένοι νευροδιαβιβαστές που μπορεί να ενεργοποιηθούν περιλαμβάνουν τη σεροτονίνη, τη ντοπαμίνη και τη νορεπινεφρίνη και όλοι υπεύθυνοι για τη ρύθμιση της διάθεσης και την επεξεργασία των συναισθημάτων, λέει η ψυχίατρος Sharon Batista, MD.
Η Batista αναφέρει ότι η απορρύθμιση της σεροτονίνης, που συνδέεται με την ευεξία και την ευτυχία, μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχές διάθεσης, ενώ η μείωση της ντοπαμίνης, που σχετίζεται με την ανταμοιβή και την ευχαρίστηση, μπορεί να οδηγήσει σε ανηδονία – δηλαδή απώλεια ευχαρίστησης.
Επιπλέον, η νορεπινεφρίνη, που εμπλέκεται στην αντίδραση του σώματος στο στρες, μπορεί να αυξηθεί, συμβάλλοντας σε έντονο άγχος κατά τη διαδικασία του πένθους.
Πώς θα κερδίσετε τη συμπάθεια των άλλων – 8 αλάνθαστες συμπεριφορές
3. Η μνήμη και τα συναισθήματα συγχρονίζονται (και μπορεί να λειτουργήσουν εναντίον σας)
Με την πάροδο του χρόνου, ο «συναισθηματικός» εγκέφαλος μπορεί να ευαισθητοποιηθεί και να ενισχυθεί από περιβαλλοντικά ερεθίσματα, όπως υπενθυμίσεις της απώλειας, εις βάρος του «σκεπτόμενου» εγκεφάλου ή του εγκεφαλικού φλοιού, λέει η Dr. Shulman.
«Με αυτόν τον τρόπο, τα συναισθηματικά στοιχεία της μνήμης μπορούν να υπερισχύσουν των γνωστικών στοιχείων, οδηγώντας σε αυξημένο άγχος, κατάθλιψη και διαταραχές ύπνου».
Ποιες οι ψυχολογικές επιπτώσεις;
1. Ασαφές πένθος
Όπως γίνεται και με το τέλος μιας ρομαντικής σχέσης, το τέλος μιας καλής φιλίας μπορεί να προκαλέσει αισθήματα πένθους, λέει η Αμερικανίδα κλινική ψυχολόγος Sabrina Romanoff, PsyD.
«Το τέλος μιας καλής φιλίας μπορεί να μοιάζει πολύ με το πένθος που προκύπτει από θάνατο», πρόσθεσε η Stevie Blum, ψυχοθεραπεύτρια στη Νέα Υόρκη. Συχνά δημιουργεί ασαφές πένθος, το οποίο, όπως λέει, είναι «ο πόνος του να θρηνείτε την απώλεια κάποιου που είναι ακόμα ζωντανός αλλά δεν βρίσκεται πλέον στη ζωή σας με τον τρόπο που είχατε συνηθίσει».
Το ασαφές πένθος είναι ιδιαίτερα δύσκολο για το μυαλό, καθώς συχνά υπάρχει έλλειψη κλεισίματος και, κατά συνέπεια, σύγχυση ως προς το γιατί τελείωσε η σχέση, προσθέτει η Blum.
2. Αισθήματα απόρριψης
Καθώς οι φιλίες καλύπτουν σημαντικές ανάγκες για αίσθηση του ανήκειν και σύνδεσης, αυτή η απώλεια μπορεί να οδηγήσει σε αισθήματα απόρριψης, αμφιβολίας για τον εαυτό και μοναξιάς, λέει η Dr. Romanoff.
Οι 8 φράσεις που χρησιμοποιούν όσοι έχουν class
Εκτός από τη θλίψη και τον θυμό, μπορεί να εμφανιστούν και συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους, προσθέτει η Dr. Batista. Με τον χρόνο, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή αυτοεκτίμηση και προβλήματα στην κοινωνική ταυτότητα.
3. Αντίδραση φόβου
«Ανάλογα με τη φύση του χωρισμού, μπορεί να δημιουργηθεί μια αντίδραση φόβου, κατά την οποία τα άτομα φοβούνται να σαμποτάρουν άλλες σχέσεις ή να ανοιχτούν σε πιθανό μελλοντικό πόνο ή απογοήτευση», λέει η Blum.
Ως αποτέλεσμα, όσοι ζουν το τέλος μιας φιλίας μπορεί να απομονωθούν ως μηχανισμό αυτοπροστασίας για να μειώσουν την ευαλωτότητα και να αποφύγουν τη συναισθηματική υπερφόρτωση, σύμφωνα με τη Dr. Romanoff.
Πώς διαφέρει το τέλος μιας φιλίας από το τέλος μιας ρομαντικής σχέσης;
«Από την οπτική του εγκεφάλου, η διαφορά μεταξύ διαφορετικών τύπων απώλειας σχετίζεται με το προσωπικό τους νόημα», λέει η Dr. Shulman.
Με απλά λόγια, ο αντίκτυπος που έχει το τέλος μιας καλής φιλίας σε σύγκριση με έναν ρομαντικό σύντροφο εξαρτάται λιγότερο από την «ετικέτα» της σχέσης και περισσότερο από το πόσο σημαντική και συναισθηματικά έντονη ήταν. Μια καλή φιλία μπορεί να έχει εξίσου μεγάλο συναισθηματικό βάρος με μια ρομαντική σχέση, ειδικά όταν περιλαμβάνει εμπιστοσύνη, κοινή ιστορία και καθημερινή σύνδεση.
Το Νο1 πράγμα που μπορεί να βελτιώσει αμέσως τη σχέση σας, σύμφωνα με ειδικό του Harvard
Πώς μπορείτε να το διαχειριστείτε;
1. Επιτρέψτε στον εαυτό σας να πενθήσει
Όπως και το τέλος μιας ρομαντικής σχέσης, το τέλος μιας καλής φιλίας αξίζει να αναγνωριστεί. «Αντιμετωπίστε το όπως κάθε σημαντικό συναισθηματικό γεγονός», συμβουλεύει η Romanoff. Επιτρέψτε στον εαυτό σας να πενθήσει όχι μόνο το άτομο, αλλά και τις αναμνήσεις, τις συνήθειες και τη συναισθηματική υποστήριξη που μοιραζόσασταν.
2. Αποφύγετε να αποδώσετε ευθύνες
Είναι εύκολο να μπείτε σε έναν κύκλο κατηγορίας είτε προς τον άλλον είτε προς τον εαυτό σας. Αντί για αυτό, εστιάστε στο να αποδεχτείτε ότι η σχέση δεν λειτουργούσε πλέον. Όπως εξηγεί η Blum, είναι πιο υγιές να αναγνωρίσετε ότι η δυναμική ολοκλήρωσε τον κύκλο της. Αποφύγετε να «ξαναγράφετε» το παρελθόν – το ότι η φιλία τελείωσε δεν σημαίνει ότι δεν είχε αξία.
3. Δείξτε περιέργεια
Όταν ο αρχικός πόνος μειωθεί, προσπαθήστε να αναστοχαστείτε χωρίς κριτική. «Χρησιμοποιήστε το πρίσμα των μοτίβων σχέσεων για να εντοπίσετε τι λειτούργησε και τι όχι», λέει η Romanoff. Η καταγραφή των θετικών, των αρνητικών και των μαθημάτων μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε καλύτερα τις ανάγκες σας και να βελτιώσετε μελλοντικές σχέσεις.
4. Θέστε στόχους για νέες φιλίες
Αφιερώστε χρόνο για να ορίσετε τι εκτιμάτε πραγματικά σε μια φιλία. Προσδιορίστε τις προσδοκίες και τα όριά σας και χρησιμοποιήστε τα ως οδηγό για τη δημιουργία νέων, πιο ουσιαστικών συνδέσεων.
Μιλάτε λιγότερο και ακούτε περισσότερο; 8 σημάδια που δείχνουν ότι είστε πιο ευφυείς
5. Μην εγκαταλείψετε τις άλλες σχέσεις και φιλίες σας
Μην το αφήσετε να επισκιάσει τις σχέσεις που εξακολουθείτε να έχετε. Ενισχύστε τις υπάρχουσες φιλίες και μείνετε ανοιχτοί σε νέες. Η δημιουργία συνδέσεων μπορεί να μειώσει τη μοναξιά και να αποκαταστήσει το αίσθημα συναισθηματικής ασφάλειας, σύμφωνα με τη θεωρία προσκόλλησης.
Πηγές: VeryWell Mind, PMC, PMC, PMC, eLife