Μπορεί η προσωπικότητα να επηρεάζει το πόσα χρόνια ζούμε; Νέα, εκτενής έρευνα δείχνει ότι ορισμένα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας συνδέονται άμεσα με τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου και τη μακροζωία.
Πώς τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας που συνδέονται με τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου, σύμφωνα με τη μελέτη
Η προσωπικότητα φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στη μακροζωία, σύμφωνα με μεγάλη νέα έρευνα που δείχνει ότι ορισμένα χαρακτηριστικά μπορούν να αυξήσουν ή να μειώσουν τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου. Μελέτη του University of Limerick στην Ιρλανδία, βασισμένη σε δεδομένα από σχεδόν 570.000 ανθρώπους σε τέσσερις ηπείρους, διαπίστωσε ότι στοιχεία όπως το άγχος, η υψηλή οργάνωση ή η εξωστρέφεια επηρεάζουν τη διάρκεια ζωής όσο και παράγοντες όπως το εισόδημα και το μορφωτικό επίπεδο. Η ανάλυση κάλυψε σχεδόν έξι εκατομμύρια έτη ζωής και περισσότερους από 43.000 θανάτους, καθιστώντας τη μία από τις πιο εκτενείς μελέτες για τη σχέση προσωπικότητας και προσδόκιμου ζωής.
Μπορεί η προσωπικότητα να επηρεάζει τη διάρκεια ζωής; Αν ναι, πώς;
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο Personality and mortality risk: A systematic review and meta-analysis of longitudinal data, η υψηλότερη ευσυνειδησία και η εξωστρέφεια συσχετίστηκαν με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου, ενώ ο υψηλότερος νευρωτισμός συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας σε μακροχρόνιες μελέτες. Η ανάλυση έδειξε ασθενέστερες ή ασυνεπείς συσχετίσεις για την ευγένεια και τη δεκτικότητα στην εμπειρία, όταν λήφθηκαν υπόψη η στατιστική μεροληψία και συγχυτικοί παράγοντες.
7 tips της Martha Stewart για μακροζωία: «Είναι εύκολο να φαίνεστε και να νιώθετε νεότεροι»
Άλλες έρευνες επιβεβαιώνουν το ότι τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας συνδέονται με το πόσο ζουν οι άνθρωποι. Μεγάλες, μακροχρόνιες επιστημονικές μελέτες που παρακολούθησαν δεκάδες χιλιάδες ενήλικες για πολλά χρόνια έχουν διαπιστώσει ότι ορισμένα χαρακτηριστικά προσωπικότητας συνδέονται σταθερά είτε με χαμηλότερο είτε με υψηλότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου. Αυτές οι συσχετίσεις δεν βασίζονται σε απόψεις ή προσωπικές εμπειρίες, αλλά σε αξιολογημένες επιστημονικές έρευνες μακράς διάρκειας.
Βασικά ευρήματα από την έρευνα
- Άτομα με υψηλότερα επίπεδα ευσυνειδησίας – δηλαδή οργανωμένα, υπεύθυνα και αξιόπιστα – τείνουν να ζουν περισσότερο και να έχουν χαμηλότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου.
- Η εξωστρέφεια – δηλαδή η κοινωνική δραστηριότητα και η εμπλοκή με άλλους – συνδέεται επίσης με μειωμένο κίνδυνο θνησιμότητας, πιθανώς μέσω ισχυρότερων κοινωνικών δεσμών και πιο δραστήριου τρόπου ζωής.
- Ο νευρωτισμός – η τάση προς άγχος και συναισθηματική αστάθεια – συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου σε πολλές μεγάλες μελέτες.
- Η ευγένεια δείχνει μικρότερη και λιγότερο σταθερή σχέση με τη μακροζωία, ενώ η δεκτικότητα στην εμπειρία φαίνεται σε μεγάλο βαθμό άσχετη με τη διάρκεια ζωής στις μεγάλες αναλύσεις.
- Οι ερευνητές προτείνουν ότι η προσωπικότητα επηρεάζει τη διάρκεια ζωής μέσω καθημερινών συμπεριφορών, επιπέδων στρες και κοινωνικής εμπλοκής, τα οποία συνολικά επηρεάζουν τη μακροχρόνια υγεία.
Μακροζωία: Τι να φάτε το μεσημέρι για να κερδίσετε χρόνια ζωής, σύμφωνα με τους ειδικούς
Τρία χαρακτηριστικά προσωπικότητας που μπορεί να επηρεάζουν τη διάρκεια ζωής
Το άγχος συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο θανάτου
Ένα από τα πιο σαφή ευρήματα ήταν ο ρόλος του νευρωτισμού, ενός χαρακτηριστικού που περιλαμβάνει άγχος, ανησυχία και συναισθηματική αστάθεια. Οι ενήλικες με υψηλότερα επίπεδα νευρωτισμού είχαν σημαντικά μεγαλύτερη πιθανότητα να πεθάνουν νωρίτερα σε σύγκριση με όσους είχαν χαμηλότερα επίπεδα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι κάθε αύξηση κατά μία μονάδα στον νευρωτισμό συνδεόταν με τρία τοις εκατό υψηλότερο κίνδυνο θανάτου σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή. Η σχέση ήταν ιδιαίτερα ισχυρή στους νεότερους ενήλικες, γεγονός που δείχνει ότι το μακροχρόνιο στρες και η δυσκολία στη διαχείριση των συναισθημάτων μπορεί σταδιακά να καταπονούν τον οργανισμό και να βλάπτουν την υγεία με την πάροδο του χρόνου.
Η οργάνωση και η εξωστρέφεια μπορεί να βοηθούν στη μακροζωία
Αντίθετα, τα άτομα με υψηλότερα επίπεδα ευσυνειδησίας – δηλαδή τάση προς οργάνωση, πειθαρχία και στοχοπροσήλωση – είχαν σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου. Κάθε αύξηση κατά μία μονάδα στην ευσυνειδησία συνδεόταν με μείωση δέκα τοις εκατό στον κίνδυνο θνησιμότητας, το ισχυρότερο προστατευτικό αποτέλεσμα που παρατηρήθηκε στη μελέτη. Η εξωστρέφεια, που χαρακτηρίζεται από κοινωνικότητα και ενεργή συμμετοχή με άλλους, συνδέθηκε επίσης με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής. Υψηλότερα επίπεδα εξωστρέφειας συνδέθηκαν με τρία τοις εκατό χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου, ιδιαίτερα σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Αυστραλία.
Δεν έχουν όλα τα χαρακτηριστικά την ίδια σημασία
Η μελέτη διαπίστωσε μικρή έως μη σταθερή συσχέτιση μεταξύ του κινδύνου θνησιμότητας και των χαρακτηριστικών της δεκτικότητας στην εμπειρία – περιέργεια και δημιουργικότητα – ή της ευγένειας – συνεργασία και εμπιστοσύνη. Αυτό σημαίνει ότι δεν φαίνεται όλα τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας να έχουν επίδραση στην υγεία και τη θνησιμότητα.
Παράλληλα, η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Máire McGeehan, επίκουρη καθηγήτρια ψυχολογίας στο University of Limerick, δήλωσε σύμφωνα με το Newsweek ότι η προσωπικότητα που συνδέεται με υψηλότερη θνησιμότητα δεν είναι αμετάβλητη. «Η μελέτη εξετάζει πώς άτομα με υψηλότερο νευρωτισμό στον γενικό πληθυσμό μπορεί να έχουν υψηλότερο κίνδυνο θανάτου σε σύγκριση με άτομα με χαμηλότερο νευρωτισμό. Ωστόσο, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ο κίνδυνος θανάτου είναι σχετικός, όχι απόλυτος», είπε.
Η προσωπικότητα ως παράγοντας υγείας
Ο συγγραφέας της μελέτης και ψυχολόγος Páraic S Ó’Súilleabháin, επίσης από το University of Limerick, δήλωσε ότι τα ευρήματα θα μπορούσαν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο οι ερευνητές και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αντιλαμβάνονται τους κινδύνους για την υγεία. «Η προσωπικότητα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την υγεία και τη μακροζωία. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι αυτά τα αποτελέσματα είναι παρόμοια σε μέγεθος με εκείνα άλλων καθιερωμένων παραγόντων δημόσιας υγείας, όπως η κοινωνικοοικονομική κατάσταση», είπε.
Θέλετε να ζήσετε για πάντα; Το εβδομαδιαίο πρόγραμμα γυμναστικής που προτείνει guru της αντιγήρανσης
Ο Ó’Súilleabháin χαρακτήρισε το έργο «πρωτοποριακό» και ανέφερε ότι θα οδηγήσει σε μελλοντική έρευνα σχετικά με το πώς τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά επηρεάζουν τις βιολογικές διεργασίες και τις συμπεριφορές υγείας με την πάροδο του χρόνου. «Οι πληροφορίες μπορούν να φανούν χρήσιμες στη δημιουργία επίγνωσης γύρω από τις επιλογές συμπεριφορών υγείας και τους μηχανισμούς αντιμετώπισης, οι οποίοι μπορεί να συμβάλλουν στα αποτελέσματα υγείας και σε μια μεγαλύτερη ή μικρότερη διάρκεια ζωής», πρόσθεσε η McGeehan.
Πηγές: NewsWeek, ScienceDirect, ResearchGate, APA PsycNet