Μετά από 20 χρόνια γάμου η 52χρονη Αμερικανίδα διατροφολόγος Juliana Vocca αποφάσισε να προχωρήσει σε διαζύγιο το 2023, έπειτα από χρόνια κατά τα οποία το σκεφτόταν. Τι είναι τα «γκρίζα διαζύγια» και γιατί αυξάνονται;
Οι «4 καβαλάρηδες του διαζυγίου»: Τα σημάδια που προβλέπουν το τέλος μιας σχέσης
Γιατί το «γκρίζο διαζύγιο» αυξάνεται
Παρόλο που το διαζύγιό της δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, λέει ότι δεν έχει μετανιώσει και τώρα νιώθει πιο ευτυχισμένη και πιο δυνατή. Η Vocca είναι μέρος ενός ευρύτερου φαινομένου που είναι γνωστό ως «γκρίζα διαζύγια».
Ενώ ο συνολικός αριθμός των διαζυγίων έχει μειωθεί από τότε που κορυφώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980, τα διαζύγια μεταξύ ατόμων ηλικίας 50 ετών και άνω έχουν αυξηθεί.
Μεταξύ 1990 και 2019, τα γκρίζα διαζύγια αυξήθηκαν από σχεδόν 9% σε 36%, ενώ σχεδόν το 40% των διαζυγίων φέτος αφορούσε άτομα της Gen X, με το ποσοστό να είναι ακόμη υψηλότερο μεταξύ των Boomers.
Έκθεση του U.S. Census Bureau του 2021 διαπίστωσε επίσης ότι τα ποσοστά διαζυγίων μεταξύ ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω τριπλασιάστηκαν περίπου κατά την ίδια περίοδο.
Πάρτι διαζυγίου: Η νέα τάση που διώχνει την ντροπή και γιορτάζει τη νέα αρχή
Η σχέση μεταξύ ποσοστών διαζυγίων και ηλικίας
Το διαζύγιο έχει γίνει πιο συχνό μεταξύ των ατόμων άνω των 50 ετών σε σύγκριση με προηγούμενες δεκαετίες, αλλά πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η τάση δεν καθορίζεται πλέον κυρίως από τους μεσήλικες.
Στις ΗΠΑ, τα ποσοστά διαζυγίων μεταξύ ατόμων ηλικίας 50–64 ετών αυξήθηκαν απότομα μεταξύ 1990 και 2010, αλλά έκτοτε έχουν σταθεροποιηθεί σε μεγάλο βαθμό. Η συνεχιζόμενη αύξηση φαίνεται να αφορά τους ενήλικες ηλικίας 65 ετών και άνω.
- Μεταξύ των Αμερικανών ηλικίας 50–64 ετών, το ποσοστό διαζυγίων αυξήθηκε από 6,90 ανά 1.000 παντρεμένα άτομα το 1990 σε 13,05 το 2010, πριν μειωθεί ελαφρώς σε 12,72 το 2019. Μεταξύ των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω, συνέχισε να αυξάνεται, φτάνοντας τα 5,60 ανά 1.000 το 2019.
- Μελέτη του 2024 διαπίστωσε ότι τα γκρίζα διαζύγια μειώθηκαν μετά την έναρξη της πανδημίας COVID-19, με μεγαλύτερη πτώση μεταξύ των μεσήλικων ενηλίκων.
- Έρευνα του 2025 από τη Νορβηγία με τίτλο «Gray divorce among migrants and non-migrants in Norway: trends and implications for mental healthcare use» διαπίστωσε επίσης ότι τα ποσοστά γκρίζων διαζυγίων αυξήθηκαν μεταξύ των γηγενών Νορβηγών μεταξύ 1990 και 2018.
- Σημασία έχει επίσης το ιστορικό των γάμων. Το 2019, οι δεύτεροι ή μεταγενέστεροι γάμοι είχαν σχεδόν διπλάσιο ποσοστό γκρίζων διαζυγίων σε σύγκριση με τους πρώτους γάμους.
Σχέσεις: Τα σημάδια που μπορεί να δείχνουν ότι είστε στα πρόθυρα του χωρισμού
Γιατί το γκρίζο διαζύγιο γίνεται πιο συχνό
Το διαζύγιο έχει γίνει πιο προσιτό, ιδιαίτερα για τις Αμερικανίδες, οι οποίες διαθέτουν περισσότερους πόρους για να εγκαταλείψουν επικίνδυνους, δυστυχισμένους ή μη ικανοποιητικούς γάμους σε σύγκριση με τις προηγούμενες γενιές.
Οι νομικές αλλαγές συνέβαλαν σε αυτή την αλλαγή.
«Η έγκριση του διαζυγίου χωρίς υπαιτιότητα και στις 50 πολιτείες και στον Καναδά [τις δεκαετίες του 1960 και του 1970] έκανε πολύ πιο εύκολο το να πάρει κάποιος διαζύγιο», λέει η Linda Hershman, θεραπεύτρια οικογένειας και γάμου και συγγραφέας, σύμφωνα με το Flow Space. Προσθέτει ότι οι νόμοι περί διαζυγίου χωρίς υπαιτιότητα έκαναν επίσης το διαζύγιο λιγότερο επιζήμιο για τις οικογένειες.
Οι γυναίκες έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη οικονομική ανεξαρτησία, παρά το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων, ενώ το μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής έχει ενθαρρύνει τους ανθρώπους να επανεξετάσουν το ενδεχόμενο να περάσουν δεκαετίες σε έναν δυστυχισμένο γάμο.
«Οι άνθρωποι σήμερα ζουν περισσότερο και με καλύτερη υγεία και έχουν περισσότερες ευκαιρίες», λέει η Hershman. «Θα μπορούσατε ενδεχομένως να έχετε άλλα 20-25 καλά χρόνια και πολλοί άνθρωποι, ιδιαίτερα σε αυτούς τους μακροχρόνιους γάμους από τους οποίους έχουν πλέον εξελιχθεί πέρα από αυτούς, σκέφτονται “Είναι πραγματικά αυτό που θέλω να κάνω για τα επόμενα 20 ή 30 χρόνια;”».
Τι να μην πείτε ποτέ σε κάποιον που παίρνει διαζύγιο
Το διαζύγιο συνοδεύεται επίσης από λιγότερο κοινωνικό στίγμα. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι περισσότεροι Αμερικανοί πλέον το θεωρούν ηθικά αποδεκτό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, απαραίτητο.
Η Tracy Moore-Grant, δικηγόρος διαζυγίων και διαμεσολαβήτρια, έχει δει την αλλαγή από πρώτο χέρι. Όταν ξεκίνησε να ασκεί το επάγγελμα το 2002, το διαζύγιο στη μέση ηλικία ήταν σπάνιο. Σήμερα, περίπου το 70% των πελατών της είναι ηλικίας 50 ετών και άνω και οι περισσότεροι είναι γυναίκες που ξεκινούν τη διαδικασία του διαζυγίου.
«Επαναλαμβάνουν ξανά και ξανά ότι “δεν έκανε τίποτα λάθος”», λέει. «“Δεν με απάτησε, δεν μου φέρθηκε άσχημα, αλλά εγώ τελείωσα”». Αντί για ένα δραματικό γεγονός, η Moore-Grant λέει ότι πολλοί γάμοι βιώνουν έναν «αργό θάνατο».
Για τη θεραπεύτρια Abby Neuberg, 45 ετών, ο 12ετής γάμος της «δεν ήταν απαίσιος, αλλά δεν ήταν καλός». Η απόκτηση ενός παιδιού επιβάρυνε τη σχέση. Παρόλο που δοκίμασε τη συμβουλευτική, ήθελε ανεξαρτησία και μια σύνδεση που ένιωθε ότι ήταν αδύνατη με τον σύζυγό της. Παρέμεινε στον γάμο σε μεγάλο βαθμό για χάρη της κόρης της, πριν φύγει τον περασμένο Δεκέμβριο.
«Απλώς ξύπνησα μια μέρα και, όσο κι αν προσπαθούσα να τα κάνω όλα να λειτουργήσουν και να συνεχίσω, απλώς δεν μπορούσα να το κάνω να λειτουργήσει», θυμάται. «Είμαι πολύ σταθερός άνθρωπος. Δεν παίρνω παρορμητικές αποφάσεις και απλώς ήξερα ότι είχε τελειώσει».
Σήμερα, η Neuberg εκτιμά όσα έμαθε, διατηρεί μια θετική σχέση με τον πρώην σύζυγό της και νιώθει πιο ελεύθερη.
Top δικηγόρος διαζυγίων αποκαλύπτει γιατί αποτυγχάνουν οι περισσότεροι γάμοι
Οι γυναίκες ξεκινούν περίπου το 69% των διαζυγίων, με το ποσοστό να αυξάνεται στο 90% μεταξύ των γυναικών με πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Ωστόσο, ορισμένα διαζύγια σε μεγαλύτερη ηλικία ξεκινούν από άνδρες.
Η Andrea Slominski, 67χρονη συγγραφέας και coach για την εμμηνόπαυση, λέει ότι ο σύζυγός της, με τον οποίο ήταν παντρεμένη για πάνω από 30 χρόνια, κατέθεσε αίτηση διαζυγίου τον περασμένο Νοέμβριο. Είχαν εξετάσει στο παρελθόν το ενδεχόμενο να χωρίσουν, αλλά παρέμειναν μαζί λόγω των οικονομικών και των ανησυχιών για τα παιδιά τους.
«Είχαμε έναν ταραχώδη γάμο, αλλά περάσαμε πραγματικά υπέροχες στιγμές και λατρεύουμε τα παιδιά μας», λέει. «Απλώς καταλήξαμε να απομακρυνόμαστε και να θέλουμε διαφορετικά πράγματα – ο τοίχος που άρχισε να χτίζεται ανάμεσά μας γινόταν πιο παχύς και πιο ψηλός».
Μπορεί να είναι δύσκολο…
Το γκρίζο διαζύγιο μπορεί να αποφεύγει τις διαμάχες για την επιμέλεια όταν τα παιδιά έχουν μεγαλώσει, αλλά παραμένει περίπλοκο. Τα προβλήματα υγείας μπορούν να επιβαρύνουν τις σχέσεις, ενώ η εμμηνόπαυση και οι εξουθενωτικές παρενέργειές της μπορούν να επηρεάσουν τους γάμους.
Η Hershman λέει ότι αυτές οι αλλαγές μπορεί να αποκαλύψουν πώς ανταποκρίνεται ένας σύζυγος όταν η υγεία του συντρόφου του αρχίζει να επιδεινώνεται.
Οι οικονομικές συνέπειες μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαρές για τις γυναίκες. Μελέτη του 2021 διαπίστωσε ότι οι γυναίκες ηλικίας 50 ετών και άνω παρουσίασαν μείωση 45% στο βιοτικό τους επίπεδο μετά το διαζύγιο, έναντι 21% για τους άνδρες.
Οι γυναίκες κερδίζουν λιγότερα από τους άνδρες σε κάθε επίπεδο εκπαίδευσης, γεγονός που επηρεάζει τον πλούτο και τις συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις. Η παροχή φροντίδας μπορεί να αναγκάσει τις γυναίκες να αποχωρήσουν από το εργατικό δυναμικό, ενώ οι εργαζόμενες μητέρες μπορεί να κερδίζουν λιγότερα και να λαμβάνουν λιγότερες προαγωγές. Ο ηλικιακός ρατσισμός με βάση το φύλο μπορεί να περιορίσει περαιτέρω την εργασιακή ασφάλεια και την επαγγελματική εξέλιξη.
«Έχουμε γυναίκες που λένε, “Αποφάσισα πριν από πέντε χρόνια ότι θα πάρω διαζύγιο, έκανα ένα σχέδιο και επέστρεψα στη δουλειά”», εξηγεί η Moore-Grant. «Αυτό είναι υπέροχο, αλλά δεν είχαν εργαστεί για 15 χρόνια, οπότε εξακολουθούν να βρίσκονται σε μεσαίο επίπεδο».
Η 63χρονη executive strategist Chonta Haynes αντιμετώπισε παρόμοιες ανησυχίες όταν ο σύζυγός της, με τον οποίο ήταν παντρεμένη για σχεδόν 30 χρόνια, κατέθεσε αίτηση διαζυγίου κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Είχε εγκαταλείψει την εταιρική εργασία για να μεγαλώσει τρία παιδιά και αργότερα αποδέχθηκε μια θέση σε εκκλησία που πλήρωνε λιγότερο, η οποία της προσέφερε την ευελιξία που χρειαζόταν για την παροχή φροντίδας.
«Οι γονείς μου χώρισαν όταν ήμουν 13 ετών, αλλά δεν πήραν ποτέ διαζύγιο – ήταν κάτι που απλώς δεν έκανες», λέει. «Ανησυχούσα πολύ για το πώς θα φαινόταν».
Οι 2 πιο δύσκολες αλήθειες για τον γάμο που οι περισσότεροι μαθαίνουν όταν είναι πια αργά
Το διαζύγιο μπορεί επίσης να φέρει κοινωνικές και συναισθηματικές δυσκολίες. Η Vocca έχασε φίλους, ενώ η Neuberg αμφισβήτησε την ικανότητά της να συμβουλεύει άλλους σχετικά με τις σχέσεις. Η Hershman και η Neuberg συνιστούν επαγγελματική υποστήριξη και υποστήριξη από την κοινότητα.
Μπορεί, όμως, να είναι και απελευθερωτικό
Παρά τις δυσκολίες, οι γυναίκες περιέγραψαν θετικά τη νέα τους ζωή. Η Haynes δημιούργησε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα coaching, ενώ η Vocca επέστρεψε στην εργασία και δημιουργεί ένα διαιτολογικό γραφείο για γυναίκες μέσης ηλικίας.
«Εξακολουθεί να είναι μια τρομακτική περίοδος όσον αφορά το πώς θα καταλήξουν τα πράγματα, αλλά ίσως για πρώτη φορά νιώθω ότι θα είμαι καλά», λέει η Vocca. «Κοιτάζοντας πίσω, μερικές φορές εύχομαι να το είχα κάνει νωρίτερα».
Η Neuberg συν-ανατρέφει με επιτυχία το παιδί της και βγαίνει με έναν άλλο άνδρα που έχει πάρει διαζύγιο. Είναι ανοιχτή στο ενδεχόμενο να παντρευτεί ξανά χωρίς να πιέζει τη σχέση και λέει ότι η σεξουαλική της ζωή έχει βελτιωθεί.
Η Slominski σχεδιάζει να ταξιδέψει, να αναπτύξει την επιχείρησή της, να φιλοξενεί γυναίκες στο retreat της για την εμμηνόπαυση και τελικά να μετακομίσει πιο κοντά στο νερό.
Γιατί είναι περισσότερα τα διαζύγια το καλοκαίρι; Πώς θα προστατεύσετε τη σχέση σας
«Είναι μια ευκαιρία να ανακτήσω πλήρως τον εαυτό μου, σωστά;», λέει. «Όλα είναι κατά κάποιον τρόπο καινούργια και διαφορετικά, αλλά συναρπαστικά – σαν ανοιχτοί ορίζοντες».