Αν έχετε ποτέ βάλει κάτι να παίζει στην τηλεόραση και αποκοιμηθήκατε αμέσως; Δεν είστε οι μόνοι. Τι μπορεί να το προκαλεί και πότε είναι πιο πιθανό να συμβεί; Ψυχολόγοι εξηγούν γιατί μας παίρνει ο ύπνος μπροστά από μια οθόνη.
Ύπνος: Πώς να κερδίσετε μια επιπλέον ώρα ξεκούρασης χωρίς να κοιμηθείτε ούτε λεπτό παραπάνω
Γιατί αποκοιμιέστε τόσο εύκολα μπροστά στην τηλεόραση
«Όταν ξυπνάτε το πρωί, αναπτύσσετε κάτι που ονομάζεται πίεση ύπνου», εξηγεί ο Αμερικανός ιατρός ειδικός στην εσωτερική παθολογία, Dr. Neal Walia, σύμφωνα με το HuffPost. Αυτό αυξάνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας και κορυφώνεται το βράδυ, πράγμα που σημαίνει ότι το σώμα σας θέλει φυσικά να αποκοιμηθεί ενώ βλέπετε τηλεόραση.
Το περιβάλλον σας και το είδος της δραστηριότητας παίζουν επίσης ρόλο. Η παρακολούθηση τηλεόρασης είναι χαμηλής διέγερσης, ειδικά σε σύγκριση με τα κινητά ή άλλες δραστηριότητες, οπότε δεν κρατά τον εγκέφαλό σας σε εγρήγορση. «Αν είστε ξαπλωμένοι, είναι σκοτεινά… μπορεί να είναι πολύ πιο εύκολο… για οποιαδήποτε υπνηλία υπάρχει να κυριαρχήσει», σημειώνει η ψυχίατρος Dr. Molly Atwood.
Ταυτόχρονα, η τηλεόραση βοηθά να αποσπάται το μυαλό σας. «Αλλά αν βλέπετε κάτι όπως μια εκπομπή, δεν είστε πραγματικά μέσα στο μυαλό σας», λέει ο Walia, κάτι που διευκολύνει τη χαλάρωση και τον ύπνο.
Γιατί μας παίρνει ο ύπνος όταν βλέπουμε τηλεόραση, παρότι το μπλε φως διαταράσσει τον κιρκάδιο ρυθμό;
Οι άνθρωποι συχνά υποθέτουν ότι οι οθόνες μας κρατούν ξύπνιους, αλλά η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Το μπλε φως μπορεί να αυξήσει την εγρήγορση και να καθυστερήσει τον ύπνο, ωστόσο στην καθημερινότητα η επίδρασή του είναι συχνά ήπια. Πολλοί εξακολουθούν να αποκοιμιούνται βλέποντας τηλεόραση, επειδή άλλοι παράγοντες παίζουν μεγαλύτερο ρόλο.
Γιατί κάποιοι πρέπει να μασάνε τσίχλα πριν τον ύπνο – Από τι τους προστατεύει
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο “How and when screens are used: comparing different screen activities and sleep in Norwegian university students”, περισσότερος χρόνος μπροστά σε οθόνες στο κρεβάτι συνδέθηκε με χειρότερο ύπνο. Κάθε επιπλέον ώρα αύξανε τον κίνδυνο αϋπνίας κατά 59% και μείωνε τον ύπνο κατά 24 λεπτά. Οι επιδράσεις ήταν παρόμοιες μεταξύ διαφορετικών τύπων δραστηριοτήτων.
- Το μπλε φως μπορεί να καθυστερήσει τον ύπνο και να αυξήσει την εγρήγορση, αλλά οι επιδράσεις διαφέρουν ανάλογα με την έκθεση και το πλαίσιο
- Η χρήση οθονών συνδέεται με πιο αργές ώρες ύπνου, όχι πάντα με δυσκολία στο να αποκοιμηθεί κάποιος
- Η ισχυρή «πίεση ύπνου» που συσσωρεύεται μέσα στη μέρα μπορεί να υπερκαλύψει την επίδραση του φωτός
- Η τηλεόραση είναι λιγότερο διεγερτική από τα κινητά, μειώνοντας τη νοητική εμπλοκή και βοηθώντας τη χαλάρωση
- Οι τηλεοράσεις εκπέμπουν πιο αδύναμο φως σε απόσταση σε σύγκριση με τα κινητά, οπότε η καταστολή της μελατονίνης είναι μικρότερη
- Η συνήθεια και ο ήχος στο παρασκήνιο μπορούν να κάνουν την τηλεόραση ένα «σήμα» για ύπνο
Γιατί αποκοιμιέστε ενώ βλέπετε τηλεόραση: Κιρκάδιος ρυθμός, γνώριμες εκπομπές και έλλειψη ύπνου
Οι «πρωινοί τύποι» είναι πιο πιθανό να νυστάζουν βλέποντας τηλεόραση το βράδυ, κυρίως λόγω του κιρκάδιου ρυθμού τους. «Σε ορισμένες περιπτώσεις, αν είστε περισσότερο πρωινός τύπος, το σώμα σας σας μπαίνει σε εγρήγορση νωρίς το πρωί και μειώνει την εγρήγορση νωρίς το βράδυ», εξηγεί η Atwood. Με άλλα λόγια, το σώμα τους σηματοδοτεί την ώρα του ύπνου νωρίτερα, κάνοντας τον ύπνο στον καναπέ πιο εύκολο.
Όνειρα: Γιατί μερικοί τα θυμούνται ενώ άλλοι τα ξεχνούν αμέσως – Τι σημαίνει
Η πιθανότητα να αποκοιμηθείτε αυξάνεται επίσης όταν βλέπετε ξανά γνώριμες εκπομπές. Μετά από μια κουραστική μέρα, πολλοί επιλέγουν να δουν «άνετο» περιεχόμενο που απαιτεί ελάχιστη νοητική προσπάθεια. «Το νευρικό μας σύστημα είναι πολύ ήρεμο και καθησυχασμένο, σε αντίθεση με μια ταινία δράσης ή τρόμου», λέει η Atwood. Επειδή η πλοκή είναι ήδη γνωστή, δεν υπάρχει ανάγκη για έντονη συγκέντρωση, επιτρέποντας στο σώμα να χαλαρώσει και να αποκοιμηθεί πιο εύκολα.
Η έλλειψη ύπνου παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. «Ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού μας στερείται ύπνου», επισημαίνει ο Walia και συμπληρώνει ότι πολλοί μπορεί να μην φτάνουν τις συνιστώμενες επτά έως εννέα ώρες. Τα απαιτητικά προγράμματα, οι οικογενειακές υποχρεώσεις και οι αγχωτικές δουλειές μπορεί να κρύψουν την κόπωση μέχρι να βρεθείτε σε ένα περιβάλλον χαμηλής διέγερσης, όπως η τηλεόραση. Τότε, το συσσωρευμένο «χρέος» σας προς τον ύπνο κάνει την εμφάνισή του, με το να σας κάνει να αποκοιμηθείτε.
Κακή ποιότητα ύπνου ή υποκείμενη πάθηση
Ακόμη και όσοι κοιμούνται αρκετές ώρες μπορεί να έχουν κακή ποιότητα ύπνου. Διαταραχές ύπνου που δεν αντιμετωπίζονται καθόλου ή δεν αντιμετωπίζονται σωστά μπορεί να διαταράξουν την ξεκούραση, οδηγώντας σε επίμονη κόπωση. «Υπάρχουν πολλοί εκεί έξω με μη αντιμετωπισμένες ή ανεπαρκώς αντιμετωπισμένες διαταραχές ύπνου που διαταράσσουν την ποιότητα του ύπνου», λέει ο Walia, αναφέροντας την υπνική άπνοια ως παράδειγμα.
Ποια είναι η καλύτερη ώρα να τρώτε φρούτα για απώλεια βάρους, καλύτερο ύπνο και ενέργεια;
Το να αποκοιμηθείτε περιστασιακά κατά τη διάρκεια μιας ταινίας δεν είναι ανησυχητικό. Αλλά αν συμβαίνει συχνά, ίσως είναι ώρα να επανεκτιμήσετε τον ύπνο σας. Αν δεν μπορείτε να μείνετε ξύπνιοι «ενώ κάθεστε όρθιοι, με τα φώτα αναμμένα, κατά τη διάρκεια μιας ενδιαφέρουσας ταινίας», αξίζει να αξιολογήσετε συνολικά τον ύπνο σας ή να συμβουλευτείτε έναν ειδικό, συμβουλεύει η Atwood. Από την άλλη, το να παραμένετε ξύπνιοι σε βραδινές εκπομπές αποτελεί γενικά «καλή ένδειξη» υγιούς ύπνου, σύμφωνα με τον Walia.