Μια φαινομενικά «άκακη» φράση που μπορεί να ειπωθεί μετά τα Χριστούγεννα, μπορεί να έχει μεγάλο αντίκτυπο στον ψυχισμό. Ποια είναι και γιατί πρέπει να σταματήσουμε να τη λέμε;
Το Νο1 λάθος που κάνουμε με το αλκοόλ στις γιορτές και μας βλάπτει – Πώς θα το αποφύγουμε;
«Κάνε γυμναστική να χάσεις τα κιλά των γιορτών»: Η τοξική φράση που μπορεί να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό
Έχουν περάσει μόνο λίγες ώρες από το χριστουγεννιάτικο δείπνο και ξαφνικά ακούτε ένα αυθόρμητο σχόλιο. Το «κάνε γυμναστική να χάσεις τα κιλά των γιορτών» είναι μια φαινομενικά «άκακη» φράσει που μπορεί να ειπωθεί ως αστείο, αλλά μπορεί να είναι βαθιά πληγωτική. Η ιδέα ότι το φαγητό πρέπει να είναι «ανταμοιβή» ή ένα λάθος που πρέπει να «φτιάξουμε» μέσα από τη γυμναστική είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη σε πολλές κουλτούρες. Και σύμφωνα με τους ειδικούς, αυτή η νοοτροπία δεν κάνει μόνο την άσκηση να χάνει το νόημά της – αλλά μπορεί να έχει και αρνητικό αντίκτυπο. Ποια είναι η ισορροπία που μπορεί να βοηθήσει πραγματικά;
Οι επιπτώσεις του fat shaming στην ψυχική υγεία
Το fat shaming (γνωστό και ως στίγμα βάρους) έχει συνδεθεί σταθερά με χειρότερη ψυχική υγεία σε πρόσφατη επιστημονική έρευνα. Σύμφωνα με μελέτη του 2024 με τίτλο Body Positivity, Physical Health, and Emotional Well-Being Discourse on Social Media, η ανάλυση περιεχομένου στο Instagram έδειξε ότι το στίγμα και η ντροπή που σχετίζονται με το βάρος ήταν συχνοί στα σχόλια των χρηστών, αντικατοπτρίζοντας αρνητικές στάσεις απέναντι σε μεγαλύτερα σώματα, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν τη συναισθηματική υγεία. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι οι body-positive αναρτήσεις προωθούσαν πιο υποστηρικτικές συζητήσεις, κάτι που δείχνει ότι μπορεί να βοηθούν στην αμφισβήτηση του στίγματος και στην ενίσχυση της αποδοχής.
Άλλες μελέτες δείχνουν ότι το να γίνεται κανείς αποδέκτης πειραγμάτων, κριτικής ή διακρίσεων λόγω σωματικού βάρους μπορεί να βλάψει τη συναισθηματική ευεξία, να αυξήσει την ψυχολογική δυσφορία και να συμβάλει σε ανθυγιεινές συμπεριφορές αντιμετώπισης – ιδιαίτερα όταν τα αρνητικά μηνύματα εσωτερικεύονται με την πάροδο του χρόνου.
- Το fat shaming συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης, στρες και χαμηλής αυτοεκτίμησης, ιδιαίτερα στους εφήβους.
- Η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε κριτική σχετική με το βάρος μπορεί να οδηγήσει στην εσωτερίκευση του στίγματος, αυξάνοντας τον κίνδυνο διαταραγμένης διατροφής και δυσαρέσκειας με το σώμα.
- Το στίγμα λόγω βάρους μπορεί να λειτουργήσει ως χρόνιος στρεσογόνος παράγοντας, επηρεάζοντας αρνητικά τη συνολική ψυχική ευεξία και το αίσθημα του ανήκειν.
- Προκατάληψη σχετική με το σωματικό βάρος έχει καταγραφεί και σε δομές ψυχικής υγείας, όπου μπορεί να μειώσει την εμπιστοσύνη, να αποθαρρύνει την αναζήτηση βοήθειας και να επιδεινώσει τα συναισθηματικά αποτελέσματα.
Τι ανησυχητικό συμβαίνει μετά τα Χριστούγεννα στα ζευγάρια; Ψυχολόγος αποκαλύπτει
Η άσκηση ενισχύει την υγεία, αλλά αποτυγχάνει όταν την αντιμετωπίζουμε ως τιμωρία
Πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι η προτεραιοποίηση της τακτικής άσκησης ενισχύει τη μακροχρόνια υγεία περισσότερο από ό,τι η απώλεια βάρους, ενώ παράλληλα μειώνει το άγχος και την κατάθλιψη, ενισχύει τη δημιουργικότητα και βελτιώνει τον ύπνο. Το να βλέπει κανείς την άσκηση ως τιμωρία ή όταν ακούει τη φράσει «κάνε γυμναστική να χάσεις τα κιλά των γιορτών» μπορεί να μειώσει τις πιθανότητες κάποιου να γυμναστεί. Όπως σημειώνει η Αμερικανίδα διατροφολόγος Emmie Keefe, σύμφωνα με το HuffPost, οι «νοητικές ακροβασίες» της καταμέτρησης θερμίδων δεν βοηθούν, και παρότι η άσκηση μπορεί να αυξήσει το κίνητρο και την αίσθηση παραγωγικότητας, «αυτό που δεν πρόκειται να κάνει αυτή η βόλτα ή αυτό το μάθημα γυμναστικής είναι να κάψει ό,τι φάγατε τις τελευταίες μέρες… αυτός ο τρόπος σκέψης είναι πολύ, πολύ επικίνδυνος».
Αυτή η νοοτροπία προωθεί επίσης επιβλαβείς σχέσεις με το φαγητό. Η Alyssa Royse λέει σύμφωνα με την ίδια πηγή ότι η πεποίθηση πως το ότι πρέπει να κερδίζει κανείς το φαγητό ή την απόλαυση είναι «πραγματικά επικίνδυνη», γιατί «μας συνδέει με την ιδέα ότι πρέπει να κερδίσουμε το δικαίωμα να φάμε και να κερδίσουμε το δικαίωμα στην απόλαυση… απλώς και μόνο επειδή είναι κανείς ζωντανός, μπορεί να κάνει και τα δύο».
Προειδοποιεί ότι «όταν ηθικοποιούμε το φαγητό, ενεργοποιούμε κάθε είδους επικίνδυνες σκέψεις και μοτίβα συμπεριφοράς», συμπεριλαμβανομένων των διατροφικών διαταραχών, και ενθαρρύνει την ουδετερότητα απέναντι στο σώμα και το φαγητό. «Το φαγητό δεν χρειάζεται να είναι μια συναισθηματική ή ηθική εμπειρία». Η αυτο-επίπληξη που σχετίζεται με το φαγητό μπορεί να ενεργοποιήσει ορμόνες του στρες και σωματικά συμπτώματα, σύμφωνα με την Keefe. «Στην πραγματικότητα κάνει κανείς τον εαυτό του να υποφέρει δύο φορές», λέει και συμβουλεύει τους ανθρώπους να απολαμβάνουν τη στιγμή και να προχωρούν παρακάτω.
Ακούστε το σώμα σας
Και οι δύο ειδικοί πιστεύουν ότι είναι απαραίτητο να συντονιστείτε με το σώμα σας αντί να αφήνετε εξωτερικούς παράγοντες να επηρεάζουν το πώς νιώθετε, ειδικά κατά τη διάρκεια των γιορτών. Αυτή η διαδικασία, γνωστή και ως mindful eating, σημαίνει ότι δίνετε προσοχή στο φαγητό σας – παρατηρώντας νοητικά τι γεύση έχει και πόσο ευχάριστο είναι να το τρώτε. Σημαίνει επίσης ότι ακούτε τα φυσικά σήματα πείνας και κορεσμού. Το φαγητό δεν είναι κάτι που το έχετε «κερδίσει» και δεν υπάρχει απολύτως καμία προσδοκία ότι πρέπει να «κάνετε γυμναστική για να χάσετε τα κιλά των γιορτών».
Η Royse είπε ότι προσπαθεί συγκεκριμένα να πίνει περισσότερο νερό (ένα ποτήρι για κάθε γιορτινό κοκτέιλ) και να κάνει περισσότερους περιπάτους, όχι ως τιμωρία αλλά ως τρόπο να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε σωματική δυσφορία μπορεί να νιώθει.
Η Keefe απολαμβάνει όποια γιορτινά φαγητά θέλει, ενώ ταυτόχρονα δίνει προτεραιότητα στη θρεπτική αξία. Επιλέγει φρούτα και λαχανικά όταν μπορεί, σημειώνοντας ότι οι γιορτές δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι πρέπει είτε να τρώτε μόνο βαριά φαγητά είτε να περιορίζεστε μόνο στον δίσκο με τα λαχανικά. Έχει επίσης δει πελάτες να αρρωσταίνουν προσπαθώντας να αντισταθμίσουν εκ των προτέρων τις σωματικές επιπτώσεις των γιορτών.
Γιορτές με σακχαρώδη διαβήτη: Πώς να απολαύσετε το φαγητό χωρίς αιχμές γλυκόζης
«Εξαντλούν τον εαυτό τους με άσκηση, είτε σε αναμονή είτε ως αντίδραση στο πώς έφαγαν στις γιορτές. Η συνολική τους υγεία επιδεινώνεται, τα σώματά τους βρίσκονται σε τεράστιο στρες», είπε. «Φερθείτε στο σώμα σας με καλοσύνη».