Μεγάλη παγκόσμια μελέτη αποκαλύπτει ότι τα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά δεν κατανέμονται ομοιόμορφα σε όλο τον κόσμο, αλλά μπορεί να διαμορφώνονται από τον πολιτισμό, την ηλικία, το φύλο και τις οικονομικές συνθήκες. Οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα 45.000 ανθρώπων σε 53 χώρες και φαίνεται να εντόπισαν σαφή εθνικά μοτίβα στο πόσο έντονα θεωρεί κάποιος ότι ξεχωρίζει από όλους τους άλλους.
Παγκόσμια μελέτη αποκαλύπτει ποιες χώρες έχουν τους περισσότερους ναρκισσιστές
Μεγάλη διεθνής μελέτη από το University of Michigan προσπάθησε να απαντήσει σε ένα διαχρονικό ερώτημα: ποιοι τείνουν να βλέπουν τον εαυτό τους ως καλύτερο από όλους του άλλους; Σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στο Self and Identity, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 45.000 ανθρώπους σε 53 χώρες και διαπίστωσαν ότι ο ναρκισσισμός, που ορίζεται ως υπερβολική ανάγκη για θαυμασμό και διογκωμένη εικόνα του εαυτού, διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τον πολιτισμό, την ηλικία και το φύλο.
Σε σχεδόν όλες τις περιοχές, οι άνδρες σημείωσαν υψηλότερες βαθμολογίες από τις γυναίκες, ενώ οι νεότεροι ενήλικες ξεπέρασαν σταθερά τους μεγαλύτερους, κάτι που δείχνει ότι η αυξημένη αυτοεκτίμηση στη νεότητα μπορεί να αποτελεί σχεδόν καθολικό ανθρώπινο χαρακτηριστικό.
Πώς μπορεί να επηρεάζουν τη συμπεριφορά η κοινωνική τάξη και το ΑΕΠ;
Η κοινωνική τάξη και το οικονομικό επίπεδο μιας χώρας επηρεάζουν το πώς σκέφτονται, νιώθουν και συμπεριφέρονται οι άνθρωποι στην καθημερινή τους ζωή. Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «Redefining power in social psychology», η έρευνα δείχνει ότι τα άτομα με υψηλότερη κοινωνική τάξη ή εξουσία τείνουν να συμπεριφέρονται με πιο στοχοκεντρικό και λιγότερο περιορισμένο τρόπο, συχνά δείχνοντας μειωμένη προσοχή στις οπτικές των άλλων. Αντίθετα, ομάδες χαμηλότερης κοινωνικής τάξη ή περιθωριοποιημένες προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους βασιζόμενες περισσότερο στη συνεργασία, τη συλλογική δράση και την αμοιβαία υποστήριξη, ιδιαίτερα όταν η επίσημη εξουσία και οι πόροι είναι περιορισμένοι.
Άλλες έρευνες δείχνουν ότι η πρόσβαση σε πόρους, τα αισθήματα ελέγχου και η κοινωνική τάξη διαμορφώνουν τις επιλογές υγείας, τις σχέσεις, τα συναισθήματα και τη λήψη αποφάσεων, τόσο σε ατομικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο.
Πώς να καταλάβετε ότι μιλάτε με έναν ναρκισσιστή – Τα 9 σημάδια
Βασικά ευρήματα από πρόσφατες έρευνες:
- Η κοινωνική τάξη επηρεάζει τη νοοτροπία και τη συμπεριφορά. Άτομα με υψηλότερο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο τείνουν να αισθάνονται μεγαλύτερο έλεγχο στη ζωή τους και να εμφανίζουν υψηλότερη αυτοεκτίμηση, ενώ η χαμηλότερη κοινωνική τάξη συνδέεται με υψηλότερο στρες και διαφορετικές κοινωνικές συμπεριφορές που διαμορφώνονται από την προσαρμογή στην αβεβαιότητα.
- Η κοινωνικοοικονομική κατάσταση επηρεάζει τις συμπεριφορές υγείας. Η χαμηλότερη κοινωνικοοικονομική τάξη συνδέεται σταθερά με υψηλότερα ποσοστά ανθυγιεινών συμπεριφορών, όπως το κάπνισμα ή η σωματική αδράνεια, κυρίως λόγω στρες, περιβάλλοντος και περιορισμένης πρόσβασης σε πόρους και όχι αποκλειστικά λόγω προσωπικών επιλογών.
- Οι οικονομικές συνθήκες διαμορφώνουν τα καθημερινά συναισθήματα και τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Άτομα που ζουν σε πλουσιότερες χώρες, με βάση το ΑΕΠ ή τον δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης, αναφέρουν πιο θετικές καθημερινές εμπειρίες, ενώ όσοι ζουν σε χώρες χαμηλότερου εισοδήματος αναφέρουν περισσότερες καταστάσεις που σχετίζονται με στρες, δείχνοντας ότι ο εθνικός πλούτος επηρεάζει την καθημερινή συμπεριφορά.
- Το ΑΕΠ συνδέεται με ευρύτερες κοινωνικές συμπεριφορές, όχι μόνο με τα χρήματα. Υψηλότερο ΑΕΠ ανά κάτοικο συνδέεται στενά με καλύτερα εκπαιδευτικά συστήματα, υποδομές υγείας και κοινωνική συμμετοχή, τα οποία επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι συμπεριφέρονται, συνεργάζονται και σχεδιάζουν το μέλλον.
Παγκόσμια μελέτη δείχνει ότι ο ναρκισσισμός διαφέρει ανάλογα με τον πολιτισμό και την ηλικία
Η μελέτη δεν διέγνωσε ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας. Μέτρησε καθημερινά ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά και τα τοποθέτησε σε ένα φάσμα. Μια υγιής ποσότητα αυτοεκτίμησης είναι φυσιολογική, όπως σημειώνουν οι ψυχολόγοι. Τα προβλήματα εμφανίζονται όταν η αγάπη για τον εαυτό γίνεται αμυντικός μηχανισμός απέναντι στην ανασφάλεια και την απογοήτευση. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να κατατάξουν την αντιλαμβανόμενη κοινωνική τους τάξη και να απαντήσουν σε δηλώσεις όπως «θέλω να αποτύχουν οι αντίπαλοί μου» και «καταφέρνω να είμαι το κέντρο της προσοχής με τις εξαιρετικές συνεισφορές μου». Από εκεί προέκυψαν μοτίβα που θόλωσαν ορισμένες παγιωμένες αντιλήψεις.
Η Γερμανία, το Ιράκ, η Κίνα, το Νεπάλ και η Νότια Κορέα βρέθηκαν στην κορυφή της λίστας όσον αφορά τον συνολικό ναρκισσισμό, ενώ η Σερβία, η Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ολλανδία και η Δανία κατέλαβαν τις χαμηλότερες θέσεις. Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής βρέθηκαν στη σχετικά μέτρια 16η θέση, κάτι που, όπως σημειώνεται, πιθανότατα θα οδηγήσει ορισμένους να απορρίψουν ολόκληρη τη μελέτη ως ανοησία. Ωστόσο, το γεγονός ότι τα πιο θορυβώδη και διαρκώς παρόντα πρόσωπα στα μέσα ενημέρωσης εμφανίζονται ξεκάθαρα ναρκισσιστικά, δεν σημαίνει ότι οι περισσότεροι Αμερικανοί είναι έτσι.
Οι χώρες με υψηλότερο ΑΕΠ τείνουν να εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα ναρκισσισμού. Η πραγματική έκπληξη, όμως, ήταν οι συλλογικιστικές κοινωνίες. Σε αντίθεση με την ιδέα ότι οι κοινωνίες που δίνουν έμφαση στην ομάδα καταστέλλουν το εγώ, πολλές από αυτές εμφάνισαν υψηλά επίπεδα ναρκισσιστικού θαυμασμού. Οι ερευνητές θεωρούν ότι σε αυτούς τους πολιτισμούς, το να ξεχωρίζει κανείς μπορεί να εκλαμβάνεται ως προσθήκη ζωντάνιας και ατομικότητας σε ένα πιο ομοιογενές σύστημα, και ότι τα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά μπορούν να βοηθήσουν τα άτομα να κινηθούν μέσα σε αυστηρότερες κοινωνικές δομές.
Τα 9 σημάδια που μπορεί να δείχνουν ότι κάποιος είναι ναρκισσιστής, σύμφωνα με το Cleveland
Οι νεότεροι άνθρωποι ήταν πιο ναρκισσιστικοί ανεξάρτητα από τον πολιτισμό. Όπως ανέφερε ένας από τους ερευνητές σύμφωνα με το Vice, το να είσαι νέος σχεδόν παντού σημαίνει να εστιάζει κανείς στον εαυτό του και να θεωρεί ότι είναι καλύτερος απ’ όσο πραγματικά είναι, μέχρι η ζωή να τον/την προσγειώσει τόσο έντονα ώστε να μην τολμά να πιστέψει ποτέ ξανά ότι είναι καλύτερος από οποιονδήποτε.
Πηγές: Vice, Taylor and Francis, WILEY, Frontiers, ResearchGate, ScienceDirect, MDPI