Η ρητίνη από το δένδρο της Λευκοθόης χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες στην παραδοσιακή ιατρική, και η σύγχρονη έρευνα επιβεβαιώνει αρκετά από τα οφέλη της, καθώς μπορεί να ανακουφίσει από τα συμπτώματα της αρθρίτιδας αλλά και να βελτιώσει την υγεία του εντέρου, μεταξύ άλλων. Πώς μπορεί να ενισχύσει τον οργανισμό με τοπική και από του στόματος χρήση;
Ποια είναι η ρητίνη από το δένδρο της Λευκοθόης και ποια τα οφέλη της για την υγεία
Το λιβάνι, που ονομάζεται επίσης olibanum, προέρχεται από τη ρητίνη του δέντρου Boswellia. Το δέντρο αναπτύσσεται κυρίως σε ξηρές, ορεινές περιοχές της Ινδίας, της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Το λιβάνι έχει ένα ζεστό, ξυλώδες, ελαφρώς πικάντικο άρωμα. Μπορεί να εισπνευστεί ως άρωμα, να εφαρμοστεί στο δέρμα ή να ληφθεί ως συμπλήρωμα διατροφής.
Τοπικές χρήσεις του λιβανιού
Σύμφωνα με εργασία του 2026 με τίτλο «A comprehensive review of frankincense essential oil: isolation innovations, wellness applications, and exploration of global research», οι συγγραφείς εξετάζουν τις εξελίξεις στις μεθόδους εκχύλισης και τη χημική σύσταση του αιθέριου ελαίου λιβανιού. Η εργασία αναδεικνύει αναφερόμενες αντιφλεγμονώδεις, αντιμικροβιακές, αντιοξειδωτικές και ευρύτερες εφαρμογές ευεξίας σε ιατρικά, καλλυντικά και ερευνητικά πεδία υγείας.
Άλλες πρόσφατες μελέτες επιβεβαιώνουν τα παραπάνω ευρύματα και καταλήγουν στο ότι τα τοπικά εκχυλίσματα λιβανιού (Boswellia) μπορεί να υποστηρίζουν την υγεία των αρθρώσεων, του δέρματος και των πληγών. Μια τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή, ελεγχόμενη με placebo κλινική δοκιμή του 2023 διαπίστωσε ότι ένα τοπικό εκχύλισμα Boswellia serrata μείωσε τον πόνο και τη δυσκαμψία από οστεοαρθρίτιδα γόνατος, ενώ βελτίωσε τη σωματική λειτουργία.
Το μπαχαρικό σύμβολο της αναγέννησης που μπορεί να μειώσει το σάκχαρο και να ενισχύσει τον εγκέφαλο
Σε μελέτη του 2025 σε αρουραίους, το αιθέριο έλαιο λιβανιού επιτάχυνε τη σύσπαση του τραύματος, μείωσε φλεγμονώδεις δείκτες (IL-1β, TNF-α) και ενίσχυσε τη σύνθεση κολλαγόνου. Μελέτη του 2025 ανέφερε ότι το εκχύλισμα Boswellia sacra παρουσίασε αντιβακτηριακή δράση κατά του Staphylococcus aureus και αντιοξειδωτικές επιδράσεις όταν αναπτύχθηκε σε μορφή κρέμας. Προκλινικά δεδομένα δείχνουν επίσης αντιγηραντικό και φωτοπροστατευτικό δυναμικό μέσω αντι-κολλαγενάσης και αντιοξειδωτικής δράσης.
Βασικά ευρήματα για τοπική χρήση περιλαμβάνουν:
- Μείωση πόνου και δυσκαμψίας στις αρθρώσεις
- Ταχύτερη επούλωση τραυμάτων και χαμηλότερη φλεγμονή
- Αντιβακτηριακές και αντιοξειδωτικές επιδράσεις στο δέρμα
- Πιθανά αντιγηραντικά και φωτοπροστατευτικά οφέλη
Λιβάνι: Οφέλη για την υγεία
1. Μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των συμπτωμάτων της αρθρίτιδας
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι το λιβάνι μπορεί να βοηθήσει στον αποκλεισμό της απελευθέρωσης λευκοτριενίων, ενώσεων που προκαλούν φλεγμονή. Τα τερπένια – ιδιαίτερα τα βοσβελικά οξέα – φαίνεται να είναι τα κύρια αντιφλεγμονώδη συστατικά του.
Γαρίφαλλο: Το μπαχαρικό που μπορεί να προστατεύσει το ήπαρ και να λειτουργήσει ως φυσικό παυσίπονο
Οστεοαρθρίτιδα
Μελέτη του 2014 διαπίστωσε ότι το βοσβελικό οξύ από το στόμα και τοπικά μείωσε την απώλεια χόνδρου και τη φλεγμονή των αρθρώσεων σε ποντίκια με οστεοαρθρίτιδα. Στους ανθρώπους, το εκχύλισμα λιβανιού μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των συμπτωμάτων της οστεοαρθρίτιδας και της ρευματοειδούς αρθρίτιδας.
Ανασκόπηση του 2018 ανέφερε ότι το λιβάνι ήταν πιο αποτελεσματικό από το placebo στη μείωση του πόνου από οστεοαρθρίτιδα και στη βελτίωση της κινητικότητας, αν και η ποιότητα των μελετών ήταν γενικά χαμηλή. Σε άλλη μελέτη, οι συμμετέχοντες έλαβαν 169,33 mg εκχυλίσματος Boswellia δύο φορές ημερησίως για 120 ημέρες, οδηγώντας σε μειωμένη φλεγμονή, πόνο στις αρθρώσεις και δυσκαμψία σε ήπια έως μέτρια οστεοαρθρίτιδα γόνατος χωρίς σοβαρές παρενέργειες.
Μελέτη διαπίστωσε ότι το τοπικό έλαιο oliban μείωσε τον πόνο από οστεοαρθρίτιδα μετά από 6 εβδομάδες, αν και η καθημερινή δραστηριότητα δεν βελτιώθηκε σημαντικά. Μελέτη του 2018 έδειξε ότι 350 mg κουρκουμινοειδή συν 150 mg βοσβελικό οξύ τρεις φορές ημερησίως για 12 εβδομάδες μείωσαν τον πόνο περισσότερο από την κουρκουμίνη μόνη της ή το placebo. Άλλη μελέτη διαπίστωσε ότι 5 g μεθυλοσουλφονυλομεθανίου (MSM) συν 7,2 mg βοσβελικά οξέα ημερησίως για 60 ημέρες βελτίωσαν τον πόνο και τη λειτουργία περισσότερο από τη θειική γλυκοζαμίνη.
Ρευματοειδής αρθρίτιδα
Σε αρουραίους με προκληθείσα αρθρίτιδα, 180 mg/kg εκχυλίσματος Boswellia μείωσαν τη φλεγμονή, αλλά ήταν λιγότερο αποτελεσματικά από τα συνήθη φάρμακα.
Μοσχοκάρυδο: Το μπαχαρικό που μπορεί να ανεβάσει τη libido και να βελτιώσει τη διάθεση
2. Μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της λειτουργίας του εντέρου
Μελέτη του 2017 διαπίστωσε ότι το λιβάνι, σε συνδυασμό με άλλα φυτικά φάρμακα, μείωσε τον κοιλιακό πόνο, το φούσκωμα και ακόμη και τη σχετιζόμενη κατάθλιψη και άγχος σε άτομα με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS). Άλλη μελέτη έδειξε επίσης ότι δισκία Boswellia 250 mg που λαμβάνονταν καθημερινά για 6 μήνες βελτίωσαν τα συμπτώματα σε άτομα με IBS.
Αυτή η ρητίνη φαίνεται ιδιαίτερα αποτελεσματική στη μείωση των συμπτωμάτων της ελκώδους κολίτιδας, μίας από τις κύριες φλεγμονώδεις ιατρικές παθήσεις του εντέρου. Μελέτη διαπίστωσε ότι το εκχύλισμα Boswellia που λαμβανόταν καθημερινά για 4 εβδομάδες βελτίωσε τα συμπτώματα σε άτομα με ήπια ελκώδη κολίτιδα σε ύφεση.
Το εκχύλισμα Boswellia είχε επίσης αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές επιδράσεις σε αρουραίους με κολίτιδα. Ωστόσο, οι περισσότερες μελέτες ήταν μικρές ή δεν πραγματοποιήθηκαν σε ανθρώπους. Επομένως, απαιτείται περισσότερη έρευνα πριν εξαχθούν ισχυρά συμπεράσματα.
3. Μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση των συμπτωμάτων του άσθματος
Η παραδοσιακή ιατρική χρησιμοποιεί το λιβάνι για τη θεραπεία της βρογχίτιδας και του άσθματος εδώ και αιώνες. Οι ενώσεις του μπορεί να αποτρέπουν την παραγωγή λευκοτριενίων, τα οποία προκαλούν σύσπαση των βρογχικών μυών στο άσθμα. Το λιβάνι μπορεί επίσης να επηρεάζει τις κυτοκίνες Th2, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή και υπερπαραγωγή βλέννας σε άτομα με άσθμα.
Σε μικρή μελέτη, άτομα που λάμβαναν καθημερινά συμπλήρωμα διατροφής 500 mg εκχυλίσματος Boswellia επιπλέον της συνήθους θεραπείας για το άσθμα, μπορούσαν να κάνουν λιγότερες εισπνοές των τακτικών φαρμάκων τους κατά τη διάρκεια της μελέτης των 4 εβδομάδων.
Φύλλα κάρι: Το αρωματικό που μπορεί να έχουν νευροπροστατευτική δράση και να ενισχύσουν την καρδιά
Επιπλέον, όταν οι ερευνητές χορήγησαν σε άτομα 200 mg ενός συμπληρώματος διατροφής που παρασκευάστηκε από λιβάνι και το νοτιοασιατικό φρούτο bael (Aegle marmelos), διαπίστωσαν ότι το συμπλήρωμα διατροφής ήταν πιο αποτελεσματικό από το placebo στη μείωση των συμπτωμάτων του άσθματος. Σε άλλη μελέτη, τα συμπτώματα άσθματος σε ποντίκια βελτιώθηκαν με το βοσβελικό οξύ, συστατικό της ρητίνης του λιβανιού.
4. Μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της στοματικής υγείας
Το λιβάνι μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της στοματικής υγιεινής και στην πρόληψη της ουλίτιδας. Τα βοσβελικά οξέα που παρέχει φαίνεται να έχουν ισχυρές αντιβακτηριακές ιδιότητες, οι οποίες μπορεί να βοηθήσουν στην πρόληψη και θεραπεία λοιμώξεων του στόματος. Σε μελέτη σε δοκιμαστικό σωλήνα, το εκχύλισμα λιβανιού ήταν αποτελεσματικό κατά του Aggregatibacter actinomycetemcomitans, το οποίο προκαλεί επιθετική ουλίτιδα.
Σε άλλη πολύ μικρή μελέτη, οι συμμετέχοντες μάσησαν τσίχλα που περιείχε λιβάνι για 5 ώρες, με δείγματα σάλιου να δείχνουν μειωμένο αριθμό μικροβίων κάθε ώρα. Οι συγγραφείς πρότειναν ότι το λιβάνι μπορεί να μειώνει τις πηγές μόλυνσης στο στόμα. Ωστόσο, απαιτείται περισσότερη έρευνα σχετικά με την επίδραση του λιβανιού στη στοματική υγεία.
5. Μπορεί να έχει αντικαρκινικές ιδιότητες
Μελέτες σε δοκιμαστικό σωλήνα δείχνουν ότι τα βοσβελικά οξέα που περιέχει μπορεί να αποτρέπουν την εξάπλωση καρκινικών κυττάρων. Ανασκόπηση έρευνας σημειώνει ότι τα βοσβελικά οξέα μπορεί επίσης να αποτρέπουν τον σχηματισμό DNA σε καρκινικά κύτταρα, γεγονός που θα μπορούσε να βοηθήσει στον περιορισμό της ανάπτυξης του καρκίνου.
Κύμινο: Το μπαχαρικό που είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά και δρα ως φυσικό αντιβιοτικό
Μέχρι στιγμής, μελέτες σε δοκιμαστικό σωλήνα δείχνουν ότι το λιβάνι μπορεί να καταπολεμά κύτταρα καρκίνου του μαστού, του προστάτη, του παγκρέατος, του δέρματος και του παχέος εντέρου. Μπορεί επίσης να βοηθήσει στη μείωση παρενεργειών της αντικαρκινικής θεραπείας.
Σε μελέτη σε άτομα που λάμβαναν θεραπεία για όγκους εγκεφάλου, 4.500 mg εκχυλίσματος βοσβελικό οξύ ημερησίως βοήθησαν στη μείωση του εγκεφαλικού οιδήματος — συσσώρευση υγρού στον εγκέφαλο — ενώ παράλληλα μείωσαν τη συνήθη δόση φαρμάκων των συμμετεχόντων. Ωστόσο, απαιτείται περισσότερη έρευνα σε ανθρώπους.
Δοσολογία, πιθανοί κίνδυνοι και παρενέργειες
Η δοσολογία δεν είναι σαφής και μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το άτομο ή την ιατρική πάθηση, επομένως συνιστάται ιατρική συμβουλή πριν από τη χρήση. Γενικά θεωρείται ασφαλές και χρησιμοποιείται εδώ και χιλιάδες χρόνια χωρίς σοβαρές παρενέργειες. Μελέτη διαπίστωσε ότι δόσεις έως 1.000 mg/kg δεν ήταν τοξικές σε αρουραίους — σχεδόν πέντε φορές περισσότερο από τη συνήθη μέγιστη ανθρώπινη δόση των 1.500 mg ημερησίως. Ωστόσο, τα δεδομένα τοξικότητας σε ανθρώπους είναι περιορισμένα.
Αναφερόμενες παρενέργειες περιλαμβάνουν δυσπεψία, δυσκοιλιότητα και ναυτία. Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο αποβολής και να αλληλεπιδράσει με αντιπηκτικά, ιδίως με τη βαρφαρίνη και πιθανώς με τα ΜΣΑΦ. Έκθεση του 2020 από την ANSES προειδοποίησε ότι ορισμένα συμπληρώματα διατροφής μπορεί να επηρεάζουν τη φλεγμονώδη απόκριση κατά τη διάρκεια της COVID-19, ενώ άλλες έρευνες δείχνουν πιθανά συμπληρωματικά οφέλη. Ποτέ μην ξεκινάτε ένα νέο σκεύασμα ή συμπλήρωμα διατροφής χωρίς να συμβουλευθείτε τον γιατρό σας.
Πηγές: Helathline, PMC, PMC, Frontiers, PMC, ResearchGate