Με αφορμή την υπόθεση Μαζωνάκη, ο Καθηγητής ΕΚΠΑ εξηγεί πώς πραγματοποιείται η θεραπευτική πλασμαφαίρεση, ποιες είναι οι ενδείξεις της και οι πιθανές επιπλοκές.
Η πλασμαφαίρεση βρέθηκε στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης με αφορμή την υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη. Τι ακριβώς είναι όμως η θεραπευτική πλασμαφαίρεση, πώς πραγματοποιείται και σε ποιες παθήσεις χρησιμοποιείται;
Ο καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» και τ. πρύτανης του ΕΚΠΑ, Θάνος Δημόπουλος, εξηγεί τη διαδικασία, τις βασικές ενδείξεις και τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ δίνει και στοιχεία για την εφαρμογή της στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα».
Τι είναι η θεραπευτική πλασμαφαίρεση
Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση είναι μια διαδικασία αφαίρεσης, κατά την οποία το αίμα του ασθενούς περνά μέσα από ειδική συσκευή που διαχωρίζει και αφαιρεί το πλάσμα, ενώ τα κυτταρικά στοιχεία (ερυθρά, λευκά, αιμοπετάλια) επιστρέφουν στον οργανισμό.
Το αφαιρούμενο πλάσμα αντικαθίσταται με υγρό αντικατάστασης, συνήθως αλβουμίνη 5% ή/και φυσιολογικό ορό, και σε ειδικές περιπτώσεις φρέσκο κατεψυγμένο πλάσμα.
Στόχος της πλασμαφαίρεσης είναι η απομάκρυνση μεγαλομοριακών ενώσεων από το πλάσμα, όπως αντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα, κρυοσφαιρίνες, λιποπρωτεϊνες, κλάσματα συμπληρώματος, πολυμερή v Willebrand.
Πώς πραγματοποιείται η διαδικασία
H διαδικασία πλασμαφαίρεσης γίνεται με αγγειακή πρόσβαση: μέσω δύο περιφερικών φλεβικών καθετήρων (ένας αφαίρεσης, ένας επαναχορήγησης) ή μέσω κεντρικού φλεβικού καθετήρα διπλού αυλού.
Γίνεται διαχωρισμός του αίματος: το αίμα οδηγείται στη συσκευή, όπου γίνεται ο διαχωρισμός με φυγοκέντρηση ή μεμβρανική διήθηση. Αντιπηκτική αγωγή με κιτρικά άλατα αποτρέπει την πήξη στο κύκλωμα. Μέσω του όγκου ανταλλαγής όπου τυπικά ανταλλάσσεται 1 – 1,5 όγκος πλάσματος ανά συνεδρία (περίπου 3–4 λίτρα σε ενήλικα), με διάρκεια συνήθως 1,5 έως 3 ώρες και μέσω του αριθμού συνεδριών: εξαρτάται από την ένδειξη — συνήθως 5–7 συνεδρίες, καθημερινά ή ανά δεύτερη ημέρα.
Οι πιθανές παρενέργειες
Ο Καθηγητής Θάνος Δημόπουλος αναφέρει ότι κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, ο ασθενής παρακολουθείται συνεχώς ως προς τα ζωτικά σημεία, την ισορροπία υγρών και τα πρώιμα σημεία ανεπιθύμητων ενεργειών.
Σοβαρές παρενέργειες κατά τη διάρκεια της πλασμαφαίρεσης δεν είναι συχνές. Μπορεί να προκύψει υπόταση και κυκλοφορική καταπληξία, λόγω απότομης μείωσης του ενδαγγειακού όγκου, αναφυλακτική αντίδραση στα υγρά υποκατάστασης, υπασβεστιαιμία λόγω σύνδεσης του ασβεστίου του ορού με τα κιτρικά άλατα. Εάν η υπασβεστιαιμία είναι πολύ σοβαρή, μπορεί να προκαλέσει καρδιακή αρρυθμία.
Πλασμαφαίρεση στο «Αλεξάνδρα»: 290 συνεδρίες το 2025- Σε ποιες παθήσεις εφαρμόζεται
Στο Νεφρολογικό Τμήμα του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» υπό τη Διεύθυνση της Συντονίστριας Διευθύντριας Ερασμίας Ψημένου, είναι σε λειτουργία τρία μηχανήματα πλασμαφαίρεσης.
Το 2025 πραγματοποιήθηκαν 290 συνεδρίες πλασμαφαίρεσης.
Τα νοσήματα τα οποία αντιμετωπίστηκαν ήταν:
- σύνδρομο υπεργλοιότητος,
- αγγειίτιδες,
- θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα,
- αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο,
- χρονία φλεγμονώδης απομυελινωτική νευροπάθεια,
- οπτική νευρίτιδα,
- σύνδρομο Guillain Barre
- μυασθένεια gravis.
Επίσης, πραγματοποιήθηκαν 47 συνεδρίες LDL αφαίρεσης σε ασθενείς με σοβαρή ομόζυγο οικογενή υπερχοληστερολαιμία. Το 2026 από την αρχή της χρονιάς μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί 195 συνεδρίες και 36 συνεδρίες LDL αφαίρεσης.