Η τεχνητή νοημοσύνη φαίνεται να αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τις συμβουλές των ειδικών, καθώς νέα έρευνα δείχνει ότι πολλοί νιώθουν πλέον πιο άνετα να αμφισβητούν όσα τους λένε γιατροί, εκπαιδευτικοί και άλλοι επαγγελματίες. Πώς μπορεί να επηρεάσει τις αποφάσεις που παίρνουμε για την υγεία μας.
Το AI αλλάζει τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τις συμβουλές των ειδικών
Έρευνα της Use.AI δείχνει ότι η πρόσβαση στην τεχνητή νοημοσύνη ενθαρρύνει τους ανθρώπους να διερευνούν μόνοι τους τις συμβουλές που λαμβάνουν από επαγγελματίες, αντί να τις αποδέχονται αυτομάτως.
Στην έρευνα συμμετείχαν 15.428 ενήλικες, με σχεδόν δύο στους τρεις (64%) να δηλώνουν ότι νιώθουν πλέον μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση ώστε να αμφισβητήσουν τις συμβουλές ενός ειδικού. Γιατροί και εκπαιδευτικοί συγκαταλέγονται στους επαγγελματίες των οποίων τις απόψεις οι πολίτες είναι περισσότερο διατεθειμένοι να αμφισβητήσουν, μαζί με διευθυντικά στελέχη, δημοσιογράφους και οικονομολόγους.
Πάνω από τους μισούς ερωτηθέντες (53%) ανέφεραν ότι χρησιμοποιούν το AI για να ελέγξουν απαντήσεις ή πληροφορίες που έχουν λάβει από ειδικούς, προτού αποφασίσουν εάν συμφωνούν μαζί τους.
Τα ευρήματα δείχνουν μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η επαγγελματική εξειδίκευση. Τα πτυχία και τα επαγγελματικά προσόντα εξακολουθούν να είναι ενδείξεις εκπαίδευσης, γνώσης και εμπειρίας, όμως η εύκολη πρόσβαση σε εργαλεία AI φαίνεται να κάνει ορισμένους ανθρώπους λιγότερο πρόθυμους να αποδεχτούν μια συμβουλή χωρίς περαιτέρω έλεγχο.
Σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες (46%) δήλωσαν ότι τα επαγγελματικά προσόντα δεν έχουν πλέον το ίδιο κύρος που είχαν στο παρελθόν, καθώς το AI έχει κάνει πολύ πιο εύκολο για να ελέγξουν τις απαντήσεις ενός ειδικού.
Μπορεί το AI να μας κάνει πιο σίγουρους χωρίς να μας κάνει καλύτερους κριτές;
Πρόσφατες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η σχέση μεταξύ AI, εμπιστοσύνης και ανθρώπινης κρίσης είναι πιο σύνθετη από μια απλή υποκατάσταση των ειδικών από την τεχνολογία.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2026 «“But it sounded confident”: the role of accuracy, tone, and disclaimers in users’ medical decision-making», οι συμμετέχοντες δεν αναγνώριζαν με συνέπεια τις ανακριβείς ιατρικές συμβουλές που παρήγαγε το AI, αναδεικνύοντας τον κίνδυνο αδικαιολόγητης εμπιστοσύνης στις απαντήσεις της.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2026 «Knowledge workers’ trust and reception of generative AI’s advice in complex tasks», προγραμματιστές έδειξαν μεγαλύτερη εκτίμηση για συμβουλές παραγωγικού AI από ό,τι για συμβουλές ανθρώπων-ειδικών σε σύνθετες εργασίες.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2024 «Trust and reliance on AI — An experimental study on the extent and costs of overreliance on AI», οι συμμετέχοντες ακολουθούσαν σε ορισμένες περιπτώσεις τις συμβουλές του AI ακόμη και όταν αυτές συγκρούονταν με τις διαθέσιμες πληροφορίες και τη δική τους αξιολόγηση.
Συνολικά, τα ευρήματα δείχνουν ότι η εύκολη πρόσβαση σε εξηγήσεις που παράγει το AI μπορεί να ενισχύει την αυτοπεποίθηση χωρίς να εγγυάται καλύτερη κρίση.
Η Helen Mirren προκαλεί με τις δηλώσεις της: «Αποφεύγω τους γιατρούς και χρησιμοποιώ μόνο AI»
Οι νεότεροι αμφισβητούν ευκολότερα τους ειδικούς
Η έρευνα εντόπισε επίσης σαφή διαφορά μεταξύ των ηλικιακών ομάδων. Στους ανθρώπους ηλικίας 18 έως 34 ετών, το 70% δήλωσε ότι αισθάνεται «πιο άνετα» να θέτει ερωτήσεις που αμφισβητούν μια επαγγελματική συμβουλή, αφού προηγουμένως ελέγξει την απάντηση ενός chatbot τεχνητής νοημοσύνης.
Στους άνω των 45 ετών, το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 49%. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι νεότεροι ενήλικες ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα πρόθυμοι να χρησιμοποιήσουν το AI ως πρόσθετη πηγή πληροφοριών όταν αξιολογούν τις συμβουλές επαγγελματιών.
Η «ύφεση της εξειδίκευσης»
Η Use.AI περιγράφει το ευρύτερο φαινόμενο που καταγράφεται στην έρευνά της ως «expertise recession», δηλαδή ως υποχώρηση της αυτόματης αποδοχής της αυθεντίας επαγγελματιών που διαθέτουν χρόνια εκπαίδευσης, εξειδίκευσης και εμπειρίας.
Η έννοια περιγράφει έναν κόσμο στον οποίο τα συστήματα AI μπορούν να επεξεργάζονται μεγάλες ποσότητες πληροφοριών και να δίνουν απαντήσεις προσαρμοσμένες στο εκάστοτε ερώτημα, κάνοντας έτσι την εξειδικευμένη γνώση να μοιάζει περισσότερο προσβάσιμη σε ανθρώπους χωρίς αντίστοιχη επαγγελματική κατάρτιση.
Ωστόσο, η μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση στην αμφισβήτηση ενός ειδικού δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος διαθέτει και τις γνώσεις για να αξιολογήσει σωστά την απάντησή του.
«Το AI εκδημοκράτισε την αυτοπεποίθηση πιο γρήγορα απ’ ό,τι εκδημοκράτισε τη γνώση», δήλωσε ο Πορτογάλος Ihor Herasymov, συνιδρυτής και CEO της Use.AI, σύμφωνα με το Tech Radar. «Κάποιος μπορεί να χρησιμοποιήσει το AI για να καταλήξει σε καλύτερες ερωτήσεις, χωρίς να αποκτήσει τα προσόντα που απαιτούνται για να κρίνει τις απαντήσεις».
Σύμφωνα με την Use.AI, αυτό το πιθανό χάσμα ανάμεσα στην αυτοπεποίθηση και την πραγματική ικανότητα αξιολόγησης μπορεί να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς περισσότεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν εργαλεία AI για αναζήτηση πληροφοριών και έλεγχο όσων υποστηρίζουν οι ειδικοί.
Πηγές: TechRadar, Frontiers, ScienceDirect, ScienceDirect