Μια νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι η Bolotana στην Ιταλία μπορεί να αποτελεί μια άγνωστη μέχρι σήμερα «Μπλε Ζώνη», με τη διατροφή, την καθημερινή κίνηση και τις κοινωνικές σχέσεις να βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος χαρίζοντας μακροζωία στους κατοίκους της.
Το χωριό όπου οι γυναίκες ζουν περισσότερο
Ένα μικρό χωριό με περίπου 2.300 κατοίκους στα βουνά της Σαρδηνίας προσελκύει το ενδιαφέρον των επιστημόνων που μελετούν τη μακροζωία. Στην Bolotana, οι γυναίκες που φτάνουν τα 70 χρόνια έχουν σχεδόν τριπλάσιες πιθανότητες να γιορτάσουν τα 100ά τους γενέθλια σε σύγκριση με τις συνομήλικές τους στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τα εντυπωσιακά στοιχεία προκύπτουν από μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 4 Οκτωβρίου στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Aging και υποδεικνύουν ότι η περιοχή ενδέχεται να αποτελεί μια νέα «Μπλε Ζώνη», δηλαδή έναν τόπο με εξαιρετικά υψηλά ποσοστά μακροζωίας.
Οι επιστήμονες στράφηκαν στην Bolotana όταν πληροφορήθηκαν ότι διαθέτει ασυνήθιστα πολλούς αιωνόβιους κατοίκους.
Εξετάζοντας ληξιαρχικά έγγραφα, ενοριακά αρχεία και οικογενειακά γενεαλογικά στοιχεία που καλύπτουν περισσότερο από έναν αιώνα, επιβεβαίωσαν ότι 38 από τους 3.060 ανθρώπους που γεννήθηκαν μεταξύ 1900 και 1925 έφτασαν τουλάχιστον τα 100 χρόνια.
Η ανάλυση αποκάλυψε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα διαφορά μεταξύ των δύο φύλων.
Οι γυναίκες της Bolotana που συμπληρώνουν τα 70 έχουν πιθανότητα 13,83% να φτάσουν τα 100, έναντι 4,92% για τους άνδρες. Το αντίστοιχο ποσοστό είναι μόλις 3,5% για τις γυναίκες στην Ιταλία και 3,6% στις ΗΠΑ.
Μάλιστα, οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι 70χρονες γυναίκες της περιοχής έχουν μπροστά τους σχεδόν 21 επιπλέον χρόνια ζωής. Η Bolotana φαίνεται έτσι να κατατάσσεται δεύτερη παγκοσμίως στη γυναικεία μακροζωία, μετά το Χονγκ Κονγκ.
Τα μυστικά της μακροζωίας: Τι κάνουν διαφορετικά οι κάτοικοι
Παρότι η μελέτη δεν αποδεικνύει τι προκαλεί αυτή την εξαιρετική μακροζωία, οι επιστήμονες εξετάζουν ορισμένα χαρακτηριστικά της καθημερινότητας των κατοίκων.
Συγκεκριμένα:
- Διατροφή κυρίως φυτικής προέλευσης: Καταναλώνουν περιορισμένες ποσότητες κρέατος και βασίζονται σε τρόφιμα δικής τους παραγωγής.
- Παραδοσιακά προϊόντα: Τρώνε σιτάρι από τα χωράφια τους, τυρί από πρόβειο γάλα και διάφορα είδη ελαιολάδου.
- Μέτρια κατανάλωση κρασιού: Το κρασί αποτελεί μέρος των διατροφικών συνηθειών τους, χωρίς υπερβολές.
- Καθημερινό περπάτημα: Δεν πηγαίνουν γυμναστήριο, αλλά μετακινούνται με τα πόδια στους απότομους δρόμους του χωριού.
- Ισχυροί οικογενειακοί δεσμοί: Πολλές γενιές ζουν μαζί, ενώ οι άνδρες συμμετέχουν στις οικιακές υποχρεώσεις.
Η σημασία των κοινωνικών δεσμών για τη μακροζωία υποστηρίζεται και από μεγάλη μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Medicine.
Οι ερευνητές εξέτασαν δεδομένα από 148 μελέτες με συνολικά 308.849 συμμετέχοντες και διαπίστωσαν ότι όσοι διατηρούσαν ισχυρότερες κοινωνικές σχέσεις είχαν κατά 50% υψηλότερες πιθανότητες επιβίωσης σε σύγκριση με όσους διέθεταν περιορισμένους κοινωνικούς δεσμούς.
Η συσχέτιση παρατηρήθηκε ανεξάρτητα από την ηλικία, το φύλο και την αρχική κατάσταση της υγείας, ενισχύοντας την άποψη ότι η κοινωνική σύνδεση μπορεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα μακροζωίας, χωρίς ωστόσο να αποδεικνύεται σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Ο ρόλος των κοινωνικών σχέσεων στη μακροζωία
Ο Giovanni Mario Pes, επικεφαλής της μελέτης και ερευνητής στο University of Sassari, εξήγησε στον Guardian ότι οι κάτοικοι διατηρούν «πολύ έντονες και πολύ ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις».
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της 101χρονης Giovanna Marras, η οποία ζει με την αδελφή της.
«Ζουν μαζί, μαγειρεύουν μαζί, μιλούν μεταξύ τους με ευκολία», ανέφερε ο Pes. «Δεν υπήρχε απολύτως κανένα σημάδι γνωστικής έκπτωσης».
Οι ερευνητές εξετάζουν επίσης την πιθανή συμβολή γενετικών παραγόντων, χωρίς όμως να διαθέτουν ακόμη επαρκή στοιχεία.
Μακροζωία: 5 μικρές αλλαγές στη διατροφή που βοηθούν να ζήσετε περισσότερο
Γιατί οι επιστήμονες φοβούνται ότι το φαινόμενο θα εξαφανιστεί
Ο Dan Buettner, συν-συγγραφέας της μελέτης και ιδρυτής της Blue Zones, προειδοποιεί ότι η υιοθέτηση σύγχρονων δυτικών συνηθειών μπορεί να απειλήσει τη μακροζωία των κατοίκων.
Αναφερόμενος στην πιθανή εξάπλωση των «αυτοκινήτων, των iPhone και του αμερικανικού πρόχειρου φαγητού», δήλωσε στο National Geographic:
«Θα δείτε τον διαβήτη τύπου 2 να εκτοξεύεται, τα καρδιαγγειακά νοσήματα να αυξάνονται, την άνοια να αυξάνεται, πολλές μορφές καρκίνου να αυξάνονται και το φαινόμενο της μακροζωίας να εξαφανίζεται».
«Τους δίνω μία γενιά. Αλλά… πριν συμβεί αυτό, έχουμε μία γενιά στη διάθεσή μας για να φέρουμε τα αρχαιολογικά μας εργαλεία και να ανακαλύψουμε τι ακριβώς κάνουν».
Μια νέα Μπλε Ζώνη υπό επιστημονική διερεύνηση
Η έννοια των Μπλε Ζωνών έχει αμφισβητηθεί από επιστήμονες λόγω πιθανών ανακριβειών στα αρχεία ηλικίας, μεθοδολογικών αδυναμιών και εμπορικών συμφερόντων.
Ωστόσο, ο Pes θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική την ανεξάρτητη επαλήθευση των ιστορικών στοιχείων της Bolotana.
«Δεν είναι μόνο το επίπεδο μακροζωίας στην Bolotana που είναι αξιοσημείωτο, αλλά και ο βαθμός στον οποίο μπορεί να ανασυντεθεί από ανεξάρτητες ιστορικές πηγές», υπογράμμισε.
«Όταν τα ληξιαρχικά αρχεία, τα ενοριακά αρχεία και τα οικογενειακά γενεαλογικά στοιχεία συγκλίνουν στα ίδια άτομα σε μια περίοδο που εκτείνεται σε περισσότερο από έναν αιώνα, αυτό μας επιτρέπει να εξετάσουμε με αυστηρό επιστημονικό τρόπο τα πρότυπα μακροζωίας, κάτι που σπάνια είναι εφικτό στη δημογραφία».
Ιάπωνες υπεραιωνόβιοι αποκαλύπτουν το μυστικό τους – Τι κοινό είχαν όσοι ξεπέρασαν τα 100
Ο Buettner συμπλήρωσε: «Γνωρίζουμε πλέον ότι κάτι εξαιρετικό συμβαίνει στην Bolotana. Το επόμενο βήμα είναι να κατανοήσουμε γιατί συμβαίνει αυτό και κατά πόσο τα διδάγματα μπορούν να βοηθήσουν ανθρώπους σε άλλες περιοχές να ζήσουν περισσότερο και με καλύτερη υγεία».