Πατατάκια, δημητριακά πρωινού και έτοιμα κατεψυγμένα γεύματα βρίσκονται στο επίκεντρο νέας καναδικής έρευνας, που εντόπισε αυξημένη πιθανότητα αγγειακών βλαβών στον εγκέφαλο σε όσους καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες υπερεπεξεργασμένων τροφίμων.
Ποια τρόφιμα εξετάστηκαν στη μελέτη
Η καθημερινή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων ενδέχεται να επηρεάζει όχι μόνο το σωματικό βάρος και τον μεταβολισμό, αλλά και την υγεία του εγκεφάλου. Νέα μελέτη από τον Καναδά συνδέει τη συστηματική κατανάλωσή τους με εγκεφαλικές αλλοιώσεις που θα μπορούσαν να αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια για εγκεφαλικό επεισόδιο ή άνοια.
Η έρευνα, που ξεκίνησε το 2014 και πραγματοποιήθηκε σε ολόκληρο τον Καναδά, εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στη διατροφή και την εμφάνιση αγγειακών εγκεφαλικών βλαβών.
Σύμφωνα με τον Russell De Souza, καθηγητή έρευνας στον τομέα της υγείας στο McMaster University και πιστοποιημένο διαιτολόγο, στην κατηγορία των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων περιλαμβάνονται:
- Πατατάκια, που αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα υπερεπεξεργασμένου σνακ.
- Γλυκά δημητριακά πρωινού, τα οποία καταναλώνονται συχνά ως μέρος του καθημερινού πρωινού.
- Ιδιαίτερα επεξεργασμένα γλυκά γιαούρτια, που ανήκουν επίσης στη συγκεκριμένη κατηγορία.
- Ορισμένα κατεψυγμένα έτοιμα γεύματα, τα οποία αποτελούν εύκολη λύση για το καθημερινό φαγητό.
Πάνω από 40% μεγαλύτερη πιθανότητα εγκεφαλικής βλάβης
Στη μελέτη συμμετείχαν περισσότεροι από 8.700 μεσήλικες Καναδοί, με διαφορετικές διατροφικές συνήθειες. Ορισμένοι κατανάλωναν ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, ενώ άλλοι τα συμπεριλάμβαναν συστηματικά στο καθημερινό τους διαιτολόγιο.
Όλοι οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου, ώστε οι επιστήμονες να εξετάσουν πιθανές αλλοιώσεις.
Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open, έδειξαν ότι όσοι κάλυπταν σχεδόν το μισό καθημερινό τους διαιτολόγιο με υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είχαν περισσότερο από 40% μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης αγγειακής εγκεφαλικής βλάβης.
Η Dr. Sonia Anand, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και καθηγήτρια Ιατρικής στο McMaster University, εξηγεί:
«Μεταξύ των εγκεφαλικών βλαβών, διαπιστώσαμε έναν συνδυασμό σιωπηλού εγκεφαλικού επεισοδίου, δηλαδή όταν δεν αντιλαμβάνεστε ότι έχετε υποστεί εγκεφαλικό, και ενδείξεων που παραπέμπουν σε κατάσταση πριν από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο, σε ορισμένους συμμετέχοντες των οποίων η καθημερινή διατροφή αποτελείται σε ποσοστό άνω του 45% από επεξεργασμένα τρόφιμα».
Η πιθανή σχέση με την άνοια και την απώλεια μνήμης
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ορισμένες από τις αλλοιώσεις που εντοπίστηκαν στις μαγνητικές τομογραφίες ενδέχεται να αποτελούν πρώιμες ενδείξεις μελλοντικού εγκεφαλικού επεισοδίου ή απώλειας μνήμης λόγω άνοιας.
Στο ίδιο συμπέρασμα οδηγήθηκε και μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neurology, με τη συμμετοχή 72.083 ατόμων ηλικίας 55 ετών και άνω, συνέδεσε την κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων με αυξημένο κίνδυνο άνοιας.
Συγκεκριμένα, κάθε αύξηση κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες της συμμετοχής τους στη διατροφή συσχετίστηκε με 25% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Αντίθετα, η αντικατάστασή τους με λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα συνδέθηκε με μείωση του κινδύνου κατά 19%, χωρίς ωστόσο να αποδεικνύεται σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Η Anand θεωρεί ότι τα ευρήματα υποστηρίζουν την ύπαρξη σύνδεσης ανάμεσα στη διατροφή και την εγκεφαλική υγεία.
«Παρατηρήσαμε μια ανεξάρτητη επίδραση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και της εγκεφαλικής βλάβης που διαπιστώθηκε στις μαγνητικές τομογραφίες», αναφέρει.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες υπερεπεξεργασμένων τροφίμων παρουσίαζαν περισσότερο συνολικό σωματικό λίπος, αλλά και μεγαλύτερη συσσώρευση λίπους βαθιά στην κοιλιακή χώρα.
Υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα: Με ποιες σοβαρές δερματικές παθήσεις συνδέονται
Το κόστος της υγιεινής διατροφής αποτελεί εμπόδιο
Το 2025, έρευνα του Heart and Stroke Foundation διαπίστωσε ότι σχεδόν τα μισά τρόφιμα που καταναλώνει καθημερινά ο μέσος Καναδός είναι υπερεπεξεργασμένα.
Ο De Souza αναγνωρίζει ότι οι αυξημένες τιμές των τροφίμων δυσκολεύουν πολλές οικογένειες να επιλέξουν υγιεινά γεύματα.
«Όλοι δυσκολεύονται απλώς να τα βγάλουν πέρα οικονομικά και αυτό που πραγματικά προσπαθούμε να κάνουμε είναι να ενθαρρύνουμε τους ανθρώπους να τρώνε στο σπίτι όσο το δυνατόν περισσότερο, να αγοράζουν τοπικά προϊόντα και να επωφελούνται από τις προσφορές που βλέπουν στα σούπερ μάρκετ», δηλώνει.
Η Anand τονίζει τη σημασία της διατροφής για τη δημόσια υγεία:
«Είναι πραγματικά σημαντικό να εξετάζουμε τους παράγοντες σε επίπεδο πληθυσμού που καθορίζουν την έκταση των ασθενειών στον πληθυσμό μας και η διατροφή αποτελεί βασικό παράγοντα».
Νέες εξετάσεις θα δείξουν πώς εξελίσσονται οι εγκεφαλικές αλλοιώσεις
Παρότι η μελέτη αναδεικνύει μια σημαντική συσχέτιση, δεν έχει ακόμη αποδειχθεί ότι τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα προκαλούν άμεσα εγκεφαλικές βλάβες.
Η ερευνητική ομάδα, στην οποία συμμετέχουν 16 επιστήμονες και γιατροί, συνεχίζει την παρακολούθηση των συμμετεχόντων.
Εθελοντές που είχαν εξεταστεί πριν από έξι ή οκτώ χρόνια επιστρέφουν για νέες μαγνητικές τομογραφίες. Στόχος είναι να συγκριθούν οι αλλαγές στον εγκέφαλό τους με τις διατροφικές τους συνήθειες σε βάθος χρόνου.
Τα νέα αποτελέσματα αναμένονται στις αρχές του 2028.
Πηγές: