Το αγαπημένο ρόφημα των Άγγλων καταναλώνεται εδώ και αιώνες, ωστόσο ολοένα και περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη για την υγεία. Μπορεί να ενισχύσει την καρδιαγγειακή, τη μεταβολική και την εντερική λειτουργία, να προστατεύσει δέρμα και οστά και να ενισχύσει την συγκέντρωση μεταξύ άλλων.
Γάλα: Το ρόφημα που είναι καλή πηγή πρωτεΐνης και μπορεί να ενισχύει τα οστά
Ποιο είναι το αγαπημένο ρόφημα των Άγγλων και ποια τα οφέλη του για την υγεία
Το τσάι είναι ένα από τα πιο αγαπητά ροφήματα ανά τον κόσμο και μπορεί να έχει αρκετά οφέλη για την υγεία. Παρασκευάζεται από το φυτό Camellia sinensis και διατίθεται σε μαύρο, πράσινο, λευκό και oolong, τα οποία διαφέρουν σε γεύση, χρώμα και ένταση ανάλογα με την προέλευση των φύλλων και τον τρόπο επεξεργασίας τους.
Τα φύλλα τσαγιού περνούν από στάδια όπως μάρανση, κύλιση, ζύμωση και ξήρανση, και ο βαθμός ζύμωσης – από ελάχιστος στο λευκό τσάι έως ο υψηλότερος στο μαύρο – επηρεάζει τις πολυφαινόλες, κάνοντας τις γεύσεις πιο έντονες και τα χρώματα πιο σκούρα. Όλα τα παραδοσιακά τσάγια περιέχουν φυσικά καφεΐνη, αν και τα επίπεδα διαφέρουν ανάλογα με την επεξεργασία, τον χρόνο εκχύλισης, τη θερμοκρασία του νερού και τη διάρκεια παραμονής στο νερό, ενώ τα αφεψήματα βοτάνων και το rooibos προέρχονται από άλλα φυτά και δεν προσφέρουν τα ίδια οφέλη για την υγεία, όπως εξηγεί η Βρετανίδα διατροφολόγος Kerry Torrens, σύμφωνα με το Good Food.
Τσάι τζίντζερ: Το ρόφημα στον κόσμο που μπορεί να ανακουφίσει από τη ναυτία και να ρίξει την πίεση
Τοπικές εφαρμογές μαύρου τσαγιού
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «The Synergistic Role of Tea and Nigella Sativa in Ocular Health: Antioxidant Strategies Against Oxidative Stress», οι πολυφαινόλες του τσαγιού και οι ενώσεις του ενδέχεται να προστατεύουν τους οφθαλμικούς ιστούς μέσω αντιοξειδωτικών και αντιφλεγμονωδών δράσεων. Η μελέτη δέιχνει ότι η συνδυαστική τους χρήση θα μπορούσε να μειώσει συνεργιστικά το οξειδωτικό στρες που συνδέεται με οφθαλμικές παθήσεις.
Άλλες πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι τα εκχυλίσματα μαύρου τσαγιού (Camellia sinensis) μπορεί να υποστηρίζουν την υγεία του δέρματος όταν χρησιμοποιούνται τοπικά. Μελέτες δείχνουν ότι οι ενώσεις του μαύρου τσαγιού μπορούν να βοηθήσουν στην προστασία των δερματικών κυττάρων από βλάβες που σχετίζονται με την έκθεση στον ήλιο, να καταπραΰνουν φλεγμονές που συνδέονται με δερματίτιδα και να υποστηρίζουν διαδικασίες επούλωσης.
Αυτές οι επιδράσεις αποδίδονται κυρίως στις φυσικές πολυφαινόλες του μαύρου τσαγιού, οι οποίες έχουν αντιοξειδωτικές και καταπραϋντικές ιδιότητες. Αν και ορισμένα στοιχεία προέρχονται από εργαστηριακές και ζωικές μελέτες, μικρές κλινικές παρατηρήσεις υποστηρίζουν επίσης τη δυνητική χρήση του σε ερεθισμένο ή φλεγμονώδες δέρμα. Συνολικά, το μαύρο τσάι διερευνάται ως ένα ήπιο, φυτικής προέλευσης συστατικό για μελλοντικά προϊόντα περιποίησης και δερματολογίας.
Πικραλίδα: Το βότανο που μπορεί να ρίξει τη χοληστερίνη και να ελέγξει το σάκχαρο
Το τσάι φαίνεται να:
- Προστατεύει τα δερματικά κύτταρα από βλάβες υπεριώδους ακτινοβολίας και φλεγμονή σε εργαστηριακές μελέτες
- Μειώνει την ερυθρότητα, τον κνησμό και τη σοβαρότητα της δερματίτιδας του προσώπου σε κλινικές εφαρμογές επιθεμάτων
- Μειώνει δείκτες φλεγμονής του δέρματος σε ζωικά μοντέλα τύπου εκζέματος
- Υποστηρίζει διαδικασίες επούλωσης τραυμάτων μέσω των πολυφαινολών του τσαγιού
Διατροφική αξία του τσαγιού
Μία μερίδα (225 ml) μαύρου τσαγιού με γάλα περιέχει περίπου:
- 8 Kcal / 32 KJ
- 0,4 g πρωτεΐνη
- 0,4 g λιπαρά
- 0,5 g υδατάνθρακες
- 0,5 g σάκχαρα
- 40 mg κάλιο
- 13 mg ασβέστιο
Το μεγαλύτερο μέρος των ευεργετικών ιδιοτήτων του τσαγιού προέρχεται από τις φυτικές ενώσεις που περιέχει – τις πολυφαινόλες. Το είδος του τσαγιού, η θερμοκρασία του νερού και ο χρόνος εκχύλισης επηρεάζουν την ποσότητα αυτών των προστατευτικών ενώσεων στο φλιτζάνι.
Τσάι χαμομήλι: Το ρόφημα που μπορεί να ανακουφίσει το γαστρεντερικό και να αντιμετωπίσει το άγχος
Τσάι από camellia sinensis: Οφέλη για την υγεία
1. Είναι πλούσιο σε προστατευτικές φυτικές ενώσεις
Όλες οι ποικιλίες τσαγιού (μαύρο, λευκό, πράσινο και oolong) είναι πλούσια πηγή προστατευτικών φυτικών ενώσεων, γνωστών ως πολυφαινόλες. Η τακτική κατανάλωσή τους μπορεί να βοηθήσει στην προστασία των κυττάρων του σώματος από βλάβες και, ως αποτέλεσμα, να μειώσει τον κίνδυνο χρόνιων νοσημάτων όπως καρδιακές παθήσεις, διαβήτης και καρκίνος. Οι κατεχίνες στο πράσινο τσάι και οι θεαφλαβίνες στο μαύρο τσάι είναι υπεύθυνες για τα περισσότερα από αυτά τα οφέλη.
2. Μπορεί να βελτιώσει την αρτηριακή πίεση
Η κατανάλωση τσαγιού μπορεί να βελτιώσει τη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων και να συμβάλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της αύξησης της διαθεσιμότητας του μονοξειδίου του αζώτου, το οποίο χαλαρώνει τους εσωτερικούς μύες των αγγείων και επιτρέπει την καλύτερη ροή του αίματος.
3. Μπορεί να βελτιώσει την καρδιαγγειακή υγεία
Στοιχεία δείχνουν ότι η τακτική κατανάλωση τσαγιού μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρδιακής νόσου, κυρίως χάρη στην περιεκτικότητά του σε πολυφαινόλες. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι κατεχίνες, που βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα στο πράσινο τσάι και παρουσιάζουν θετική επίδραση σε όλους τους δείκτες καρδιαγγειακής υγείας.
Το νόστιμο πρωτεϊνούχο ρόφημα που μας αδυνατίζει, σύμφωνα με τους ειδικούς
4. Μπορεί να ρυθμίσει τη γλυκαιμική απόκριση
Οι πολυφαινόλες του τσαγιού βοηθούν στη διαχείριση της απόκρισης του οργανισμού στους υδατάνθρακες, αναστέλλοντας την πέψη και την απορρόφησή τους και διεγείροντας την έκκριση ινσουλίνης. Το πράσινο τσάι φαίνεται να είναι το πιο αποτελεσματικό σε αυτόν τον τομέα.
5. Μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο διαβήτη
Η ικανότητα των πολυφαινολών του τσαγιού να αναστέλλουν πεπτικά ένζυμα, όπως η λακτάση, και να καθυστερούν την απορρόφηση της γλυκόζης στο έντερο έχει οδηγήσει ορισμένες μελέτες στο συμπέρασμα ότι η μακροχρόνια πρόσληψη πολυφαινολών μέσω της διατροφής μπορεί να είναι εξίσου αποτελεσματική με ορισμένα φάρμακα στη μείωση του κινδύνου διαβήτη. Ωστόσο, απαιτούνται περισσότερες μελέτες.
6. Μπορεί να βελτιώσει την υγεία του εντέρου
Πολλές από τις πολυφαινόλες της διατροφής, συμπεριλαμβανομένων αυτών του τσαγιού, περνούν αδιάσπαστες στο παχύ έντερο, όπου διασπώνται από τα εντερικά βακτήρια. Με αυτόν τον τρόπο λειτουργούν ως καύσιμο για τα ωφέλιμα βακτήρια, βοηθώντας τα να ευδοκιμήσουν και να διαφοροποιηθούν, βελτιώνοντας τη λειτουργία του εντέρου και ενισχύοντας το ανοσοποιητικό σύστημα.
7. Μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρκίνου
Οι πολυφαινόλες του τσαγιού ενδέχεται να συνεργάζονται με άλλους παράγοντες για να επιβραδύνουν την ανάπτυξη ορισμένων τύπων καρκίνου. Ωστόσο, τα πιο πειστικά στοιχεία μέχρι σήμερα αφορούν τον καρκίνο του στόματος, με ενδεικτικά δεδομένα και για άλλες μορφές, όπως ο καρκίνος του ήπατος, του μαστού και του παχέος εντέρου. Απαιτούνται και άλλες μελέτες.
8. Μπορεί να ανακουφίσει το στρες και το άγχος
Σε αντίθεση με τον καφέ, που θεωρείται διεγερτικός, το τσάι θεωρείται γενικά χαλαρωτικό ρόφημα. Αν και και τα δύο περιέχουν καφεΐνη, μόνο το τσάι περιέχει το αμινοξύ l-theanine, το οποίο έχει χαλαρωτική δράση χάρη στην ικανότητά του να αυξάνει τα άλφα εγκεφαλικά κύματα.
9. Μπορεί να βελτιώσει την προσοχή και τη συγκέντρωση
Τα ροφήματα που περιέχουν τόσο καφεΐνη όσο και l-theanine φαίνεται να έχουν τη μεγαλύτερη επίδραση στην προσοχή και τη συγκέντρωση. Ένα φλιτζάνι πράσινο τσάι παρέχει περίπου 25 mg l-theanine και, εκτός από τη συσχέτισή του με λιγότερη γνωστική έκπτωση, φαίνεται να βοηθά στη διατήρηση καλύτερης συγκέντρωσης.
Ωστόσο, δεν είναι μόνο το πράσινο τσάι που προσφέρει αυτά τα οφέλη. Μελέτη που εξέτασε την επίδραση της κατανάλωσης μαύρου τσαγιού ανέφερε ταχύτερη απόδοση, βελτιωμένη μνήμη και λιγότερα λάθη.
10. Μπορεί να υποστηρίξει την υγεία των οστών
Υπάρχουν ενδείξεις ότι η επιλογή τσαγιού, ιδιαίτερα πράσινου, μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της οστικής πυκνότητας και, ως αποτέλεσμα, να μειώσει τον κίνδυνο καταγμάτων. Η προστατευτική αυτή δράση αποδίδεται και πάλι στις πολυφαινόλες του τσαγιού.
Ποια είναι η επίδραση της προσθήκης γάλακτος ή ζάχαρης στα οφέλη του τσαγιού;
Υπάρχουν αντικρουόμενα στοιχεία σχετικά με την επίδραση της προσθήκης γάλακτος στο μαύρο τσάι. Μπορεί να επηρεάζει την ικανότητά μας να απορροφούμε τις ευεργετικές πολυφαινόλες και να έχει συνέπειες στα καρδιαγγειακά οφέλη του ροφήματος. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι το γάλα δεν κάνει διαφορά και ότι, στην πραγματικότητα, ο χρόνος εκχύλισης μπορεί να είναι το κλειδί για την απόλαυση αυτών των οφελών.
Επιπλέον, φαίνεται ότι η προσθήκη μικρής ποσότητας γάλακτος και ζάχαρης στο τσάι έχει μικρή επίδραση στα επίπεδα της l-theanine, ωστόσο η προσθήκη μεγάλης ποσότητας γάλακτος τα επηρεάζει. Η ζάχαρη που προστίθεται σε ζεστά ροφήματα, όπως το τσάι, θεωρείται «ελεύθερο σάκχαρο», το οποίο συνιστάται να περιορίζουμε. Μπορεί επίσης να επηρεάζει την απορρόφηση των πολυφαινολών. Μελέτες δείχνουν ότι, αν προτιμάτε να γλυκαίνετε το τσάι σας, η στέβια μπορεί να είναι καλύτερη επιλογή, καθώς δεν επηρεάζει τη διαθεσιμότητα αυτών των ευεργετικών ενώσεων.
Μην προσθέτετε κάτι νέο στη διατροφή σας και μην εφαρμόζετε τοπικά κρέμες, εκχυλίσματα και σπιτικά παρασκευάσματα χωρίς να συμβουλευθείτε ειδικό.
Πηγές: goodFOOD, MDPI, PubMed, PMC, ScienceDirect, ResearchGate