Η χρόνια κόπωση αποτελεί ένα πρόβλημα που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, χωρίς οι επιστήμονες να έχουν καταλήξει πλήρως στα αίτιά της. Νέα έρευνα από την Ιαπωνία φέρνει στο προσκήνιο τον πιθανό ρόλο δύο βιταμινών, υποδεικνύοντας ότι οι ελλείψεις τους μπορεί να σχετίζονται με χαμηλότερα επίπεδα ενέργειας, αυξημένη σωματική εξάντληση και μειωμένα κίνητρα.
Τριχόπτωση: Η ανεπάρκεια αυτών των 5 βιταμινών μπορεί να την προκαλέσει ή να την επιδεινώσει
Η χρόνια κόπωση επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους
Η κόπωση είναι μια κατάσταση που όλοι βιώνουν περιστασιακά. Για ορισμένους ανθρώπους όμως δεν πρόκειται για ένα παροδικό σύμπτωμα, αλλά για μια επίμονη κατάσταση που επηρεάζει την εργασία, την κοινωνική ζωή και την καθημερινότητά τους.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η πάθηση μπορεί να εμφανιστεί μετά από ιογενείς λοιμώξεις ή έντονο σωματικό στρες, όπως μια μεγάλη χειρουργική επέμβαση, ενώ καταγράφεται συχνότερα στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες.
Χαρακτηριστική είναι μελέτη ερευνητών του Stanford University, η οποία δημοσιεύθηκε στα Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) και διαπίστωσε ότι η σοβαρότητα του συνδρόμου χρόνιας κόπωσης σχετίζεται με αυξημένα επίπεδα συγκεκριμένων κυτταροκινών, δηλαδή πρωτεϊνών που ρυθμίζουν τη φλεγμονώδη αντίδραση του οργανισμού. Οι επιστήμονες κατέγραψαν συσχέτιση ανάμεσα σε 17 ανοσολογικούς δείκτες και την ένταση των συμπτωμάτων, ενισχύοντας τη θεωρία ότι η χρόνια κόπωση δεν αποτελεί απλώς ένα σύμπτωμα εξάντλησης αλλά συνδέεται με μετρήσιμες βιολογικές μεταβολές στο ανοσοποιητικό σύστημα.
Βιταμίνη Β12: Το σημάδι στο δέρμα που μπορεί να σχετίζεται με έλλειψη
Ο ρόλος της διατροφής στα επίπεδα ενέργειας
Ερευνητές από το Osaka University εξέτασαν κατά πόσο η διατροφή και συγκεκριμένα ορισμένα θρεπτικά συστατικά μπορούν να επηρεάσουν την ενέργεια και τα κίνητρα.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nutrients, έδειξε ότι άτομα με αυξημένα επίπεδα ομοκυστεΐνης στο αίμα είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναφέρουν συμπτώματα κόπωσης ή έλλειψης κινήτρων. Η ομοκυστεΐνη αποτελεί βιοδείκτη που συχνά συνδέεται με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης Β12 και φυλλικού οξέος (Β9).
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν αιτιώδη σχέση, ωστόσο ενισχύουν την ανάγκη για περαιτέρω διερεύνηση της σύνδεσης μεταξύ διατροφής και χρόνιας κόπωσης.
Τι είναι η ομοκυστεΐνη και γιατί έχει σημασία
Η ομοκυστεΐνη είναι ένα αμινοξύ που παράγεται κατά τη διάσπαση της μεθειονίνης, η οποία βρίσκεται σε τρόφιμα όπως το κρέας, τα ψάρια, τα γαλακτοκομικά, τα αυγά, τα όσπρια και οι ξηροί καρποί.
Για τη φυσιολογική διάσπασή της απαιτούνται επαρκείς ποσότητες βιταμίνης Β12 και φυλλικού οξέος. Όταν τα επίπεδα αυτών των βιταμινών είναι χαμηλά, η ομοκυστεΐνη μπορεί να αυξηθεί στο αίμα.
Στη μελέτη συμμετείχαν αρχικά 2.618 ενήλικες που επισκέφθηκαν το Center for Health Science Innovation του Osaka University μεταξύ 2018 και 2020. Μετά τους απαραίτητους αποκλεισμούς, η τελική ανάλυση βασίστηκε σε 602 συμμετέχοντες.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Οι επιστήμονες κατέγραψαν τα επίπεδα ομοκυστεΐνης μέσω αιματολογικών εξετάσεων και αξιολόγησαν την κόπωση και τα κίνητρα των συμμετεχόντων με εξειδικευμένες κλίμακες.
Τα βασικά ευρήματα ήταν τα εξής:
- Υψηλότερα επίπεδα ομοκυστεΐνης συνδέθηκαν με χαμηλότερα επίπεδα βιταμίνης Β12.
- Υψηλότερα επίπεδα ομοκυστεΐνης συνδέθηκαν με χαμηλότερα επίπεδα φυλλικού οξέος.
- Στους άνδρες παρατηρήθηκε μεγαλύτερη σωματική κόπωση όταν τα επίπεδα ομοκυστεΐνης ήταν αυξημένα.
- Στις γυναίκες τα αυξημένα επίπεδα ομοκυστεΐνης συσχετίστηκαν με χαμηλότερα κίνητρα.
Παρότι οι διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών θεωρήθηκαν ενδιαφέρουσες, οι ειδικοί τόνισαν ότι τα συγκεκριμένα αποτελέσματα χρειάζονται περαιτέρω επιβεβαίωση.
Πώς οι βιταμίνες Β12 και Β9 επηρεάζουν τον οργανισμό
Σύμφωνα με τον Thomas M. Holland, η βιταμίνη Β12 και το φυλλικό οξύ συμμετέχουν σε κρίσιμες λειτουργίες του οργανισμού, όπως η παραγωγή κυτταρικής ενέργειας, η σύνθεση DNA, η δημιουργία ερυθρών αιμοσφαιρίων και η σωστή λειτουργία του νευρικού συστήματος.
Όταν τα επίπεδά τους είναι ανεπαρκή, η ομοκυστεΐνη αυξάνεται, ενώ παράλληλα ενδέχεται να ενισχύονται μηχανισμοί που σχετίζονται με το οξειδωτικό στρες, τη φλεγμονή και τη δυσλειτουργία των αιμοφόρων αγγείων.
Οι αλλαγές αυτές θα μπορούσαν να επηρεάζουν τόσο τη σωματική ενέργεια όσο και τη διάθεση, οδηγώντας σε συμπτώματα όπως εξάντληση, μειωμένη αντοχή, πνευματική θολούρα και χαμηλότερα κίνητρα.
Ο ίδιος, πάντως, υπογράμμισε ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως η έλλειψη Β12 ή φυλλικού οξέος προκαλεί άμεσα κόπωση, αλλά δείχνει μια πιθανή σύνδεση που αξίζει να διερευνηθεί περαιτέρω.
Νιώθετε «μυρμήγκιασμα» ή έχετε ωχρή όψη; Πότε μπορεί να είναι έλλειψη βιταμίνης Β12
Ποιες τροφές βοηθούν στην αύξηση των επιπέδων Β12 και φυλλικού οξέος
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι ανάγκες του οργανισμού μπορούν να καλυφθούν είτε μέσω της διατροφής είτε μέσω συμπληρωμάτων, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο.
Η βιταμίνη Β12 βρίσκεται κυρίως σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης, όπως:
- Κρέας
- Ψάρια
- Αυγά
- Γαλακτοκομικά προϊόντα
Αντίστοιχα, το φυλλικό οξύ περιέχεται σε μεγάλες ποσότητες σε:
- Πράσινα φυλλώδη λαχανικά
- Όσπρια
- Εμπλουτισμένα δημητριακά
Πότε πρέπει να παίρνετε τις βιταμίνες σας — Τι δείχνουν οι έρευνες για τη σωστή ώρα
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι μια ισορροπημένη διατροφή με φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης, όσπρια, άπαχες πρωτεΐνες, ψάρια πλούσια σε ωμέγα-3 και ελαιόλαδο μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση υγιών επιπέδων ομοκυστεΐνης και στη συνολική μεταβολική υγεία.