Διαλειμματική νηστεία: Νέα μελέτη εξετάζει αν είναι τελικά το ίδιο αποτελεσματική με μια κλασική δίαιτα. Τα ευρήματα φέρνουν ανατροπές και απαντούν σε ένα ερώτημα που απασχολεί πολλούς.
Ξαναπαίρνουμε το βάρος μετά τη διαλειμματική νηστεία; Τι αποκαλύπτει ειδικός του Harvard
Τα νέα δεδομένα για τη διαλειμματική νηστεία ίσως σας απογοητεύσουν
Η διαλειμματική νηστεία έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε ένα από τα πιο πολυσυζητημένα διατροφικά trends παγκοσμίως, με εκατομμύρια ανθρώπους να την επιλέγουν πιστεύοντας ότι αποτελεί πιο «έξυπνη» και αποτελεσματική λύση για την απώλεια βάρους.
Ωστόσο, μια νέα μεγάλη ανασκόπηση δεδομένων από 22 κλινικές μελέτες έρχεται να προσγειώσει τις προσδοκίες, δείχνοντας ότι τα αποτελέσματά της δεν υπερτερούν των κλασικών υποθερμιδικών διαιτών. Παρά τη δυναμική της προβολή στα μέσα ενημέρωσης και στα social media, τα επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι η απώλεια βάρους που επιτυγχάνεται είναι μέτρια.
Η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία παραμένει επιφυλακτική. Χαρακτηριστική είναι η ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο New England Journal of Medicine, η οποία επισημαίνει ότι, παρότι η διαλειμματική νηστεία φαίνεται να ενεργοποιεί μεταβολικούς μηχανισμούς όπως η βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη και η αυτοφαγία, τα μακροπρόθεσμα κλινικά οφέλη στον άνθρωπο δεν έχουν τεκμηριωθεί επαρκώς και απαιτούνται μεγαλύτερες και πιο αυστηρές μελέτες. Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η διαλειμματική νηστεία μπορεί να αποτελεί μία επιλογή, αλλά όχι την «μαγική λύση» που συχνά παρουσιάζεται.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 22 διεθνείς μελέτες και διαπίστωσαν ότι τα άτομα που είναι υπέρβαρα ή ζουν με παχυσαρκία έχασαν το ίδιο βάρος ακολουθώντας παραδοσιακές διατροφικές οδηγίες, όπως όταν δοκίμασαν σχήματα νηστείας όπως η δίαιτα 5:2 που έγινε δημοφιλής από τον Michael Mosley.
Η προσέγγιση ήταν ελάχιστα καλύτερη για την απώλεια βάρους από το να μην κάνετε καθόλου δίαιτα, προσθέτει η ανασκόπηση, καθώς οι συμμετέχοντες έχασαν μόνο περίπου το 3% του σωματικού τους βάρους μέσω της νηστείας, ποσοστό πολύ χαμηλότερο από το 5% που οι γιατροί θεωρούν κλινικά σημαντικό. Όλες οι μελέτες ήταν βραχυπρόθεσμες, εξετάζοντας βελτιώσεις σε διάστημα έως και 12 μηνών.
Δεν είναι θαυματουργή λύση
«Η διαλειμματική νηστεία δεν είναι μια θαυματουργή λύση, αλλά μπορεί να αποτελέσει μία επιλογή ανάμεσα σε πολλές για τη διαχείριση του βάρους», δήλωσε ο Dr Luis Garegnani, κύριος συγγραφέας και διευθυντής του Cochrane Associate Centre στο ιταλικό νοσοκομείο του Buenos Aires στην Αργεντινή. «Η διαλειμματική νηστεία πιθανότατα αποφέρει αποτελέσματα παρόμοια με τις παραδοσιακές διατροφικές προσεγγίσεις για την απώλεια βάρους. Δεν φαίνεται ξεκάθαρα καλύτερη, αλλά ούτε και χειρότερη».
Η διαλειμματική νηστεία, κατά την οποία περιορίζετε την κατανάλωση τροφής σε συγκεκριμένες ώρες ή νηστεύετε ορισμένες ημέρες, έχει εκτοξευθεί σε δημοτικότητα εν μέσω ισχυρισμών ότι μπορεί να σας βοηθήσει να χάσετε βάρος, να ενισχύσετε τη σωματική και γνωστική σας υγεία και ακόμη και να επιβραδύνετε τη γήρανση.
Η ανασκόπηση του Cochrane χρησιμοποίησε τεχνικές υψηλού επιπέδου για να αναλύσει στοιχεία από τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές που περιλάμβαναν 1.995 ενήλικες σε Ευρώπη, Βόρεια Αμερική, Κίνα, Αυστραλία και Νότια Αμερική. Οι δοκιμές εξέτασαν διαφορετικούς τύπους διαλειμματικής νηστείας, όπως νηστεία μέρα παρά μέρα, τη δίαιτα 5:2 όπου νηστεύετε δύο ημέρες την εβδομάδα, και τη χρονικά περιορισμένη σίτιση.
Πέρα από τα ελάχιστα οφέλη στην απώλεια βάρους, οι ερευνητές δεν βρήκαν ισχυρά στοιχεία ότι η διαλειμματική νηστεία βελτίωσε την ποιότητα ζωής περισσότερο από άλλες δίαιτες.
Ο Garegnani δήλωσε ότι είναι σημαντικό να αποσαφηνιστούν τα επιστημονικά δεδομένα γύρω από τις δίαιτες νηστείας, δεδομένης της τεράστιας δημοτικότητάς τους και της ευρείας προβολής τους στα μέσα ενημέρωσης. Πολλές από τις μελέτες είναι βραχυπρόθεσμες και χαμηλής ποιότητας, γεγονός που καθιστά δύσκολο να εξαχθούν σαφή συμπεράσματα σχετικά με τα πιθανά οφέλη. Παραδόξως, καμία από τις 22 μελέτες δεν ρώτησε τους συμμετέχοντες πόσο ικανοποιημένοι ήταν από τη διαλειμματική νηστεία, πρόσθεσε ο Garegnani.
Η Dr Zhila Semnani-Azad από το National University of Singapore δήλωσε ότι τα οφέλη της διαλειμματικής νηστείας μπορεί να επηρεάζονται από τον χρονισμό, καθώς ο κιρκάδιος ρυθμός του σώματος συνδέονται στενά με τον μεταβολισμό. Μελέτες σε ζώα υποδεικνύουν ότι η νηστεία μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται τα αποθέματα λίπους, να βελτιώσει την ευαισθησία στην ινσουλίνη, κάτι που είναι σημαντικό για τον διαβήτη, και να μειώσει τη φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες. Ενδέχεται επίσης να είναι ευεργετική για τη γήρανση και τη μακροζωία, είπε, ενεργοποιώντας μια διαδικασία που ονομάζεται αυτοφαγία, τον μηχανισμό ανακύκλωσης του σώματος. Ένα πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει καθολικός ορισμός της διαλειμματικής νηστείας, γεγονός που καθιστά δύσκολη την κατανόηση των επιδράσεών της, πρόσθεσε.
Διαλειμματική νηστεία: Είναι αποτελεσματική; Ποιες αλλαγές προκαλεί στον εγκέφαλο και το έντερο
Η μικρή επίδραση όταν γίνεται για λίγο
Ο Maik Pietzner, καθηγητής μοντελοποίησης δεδομένων υγείας στο Berlin Institute of Health at Charité, εξέφρασε την έκπληξή του για το γεγονός ότι η απώλεια βάρους από τη νηστεία ήταν τόσο μικρή σε σύγκριση με το να μην κάνετε τίποτα. Ωστόσο, δήλωσε ότι το εύρημα συνάδει με στοιχεία που δείχνουν ότι οι άνθρωποι είναι λιγότερο σωματικά δραστήριοι όταν νηστεύουν και ότι η απώλεια βάρους είναι δύσκολη χωρίς φαρμακευτική αγωγή.
Τα ευρήματα ευθυγραμμίζονται επίσης με τη δική του εργασία, η οποία δείχνει ότι σύντομα διαστήματα πλήρους νηστείας, ακόμη και έως δύο ημέρες, έχουν μικρή επίδραση στο σώμα σας και ότι χρειάζεται να νηστεύετε για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ώστε να δείτε αλλαγές που ενδέχεται να οδηγήσουν σε οφέλη αργότερα. Σε μία από τις μελέτες του, οι συμμετέχοντες κατανάλωσαν μόνο νερό για επτά ημέρες, αλλά εκτεταμένες αλλαγές στις πρωτεΐνες του αίματός τους παρατηρήθηκαν μόνο μετά από τρεις ημέρες.
«Αν αισθάνεστε καλύτερα ακολουθώντας τέτοια διατροφικά σχήματα, δεν θα σας σταματούσα, αλλά αυτή η εργασία, μαζί με άλλες στον τομέα, δείχνει ξεκάθαρα ότι δεν υπάρχουν ισχυρά στοιχεία για θετικά αποτελέσματα πέρα από μια πιθανή μέτρια απώλεια βάρους», δήλωσε ο Pietzner. «Το σώμα σας έχει εξελιχθεί υπό συνθήκες διαρκούς έλλειψης τροφής και μπορεί να διαχειριστεί πολύ καλά παρατεταμένες περιόδους χωρίς αυτήν, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αποδίδετε καλύτερα όταν ενεργοποιούνται αυτά τα εξελικτικά διατηρημένα προγράμματα».