Ο «καφές του Ναπολέοντα» δεν φτιάχνεται από κόκκους καφέ, αλλά από καβουρδισμένη ρίζα από το βότανο που καθιερώθηκε ως υποκατάστατο του καφέ στη Γαλλία όταν ο ηπειρωτικός αποκλεισμός του 1806 έκοψε τις εισαγωγές της πρώτης ύλης. Ποια είναι τα οφέλη του για την υγεία.
Ποιος είναι ο «καφές του Ναπολέοντα» και ποια είναι τα οφέλη του για την υγεία
Το κιχώριο (Cichorium intybus) είναι κοινό αγριόχορτο σε όλη την Ελλάδα, με τα γνωστά μπλε λουλούδια του να ανθίζουν από την άνοιξη ως το φθινόπωρο. Οι ρίζες του μαζεύονται κυρίως το φθινόπωρο και τον χειμώνα, όταν είναι πλήρεις αποθηκευτικών ουσιών.
Όταν καβουρντίζονται και αλέθονται, αποκτούν σκούρο χρώμα, ξύλινη υφή και έντονα πικρή, ελαφρώς γλυκιά γεύση που θυμίζει καφέ με καραμέλα.
Στην ελληνική κουζίνα τα φύλλα του τρώγονται ως ραδίκια και χόρτα βραστά ή σε σαλάτες, ενώ η ρίζα χρησιμοποιείται παραδοσιακά ως επιπλέον υλικό ή υποκατάστατο του φυσικού καφέ.
Η ρίζα έγινε «καφές του Ναπολέοντα» επειδή ο ηπειρωτικός αποκλεισμός που επέβαλε ο Ναπόλεων το 1806 στέρησε από τους Γάλλους τον εισαγόμενο καφέ και εκείνοι στράφηκαν μαζικά στο κιχώριο — μια συνήθεια που κράτησε πολύ περισσότερο από την αυτοκρατορία του.
Το «λουλούδι του βασιλιά Mu» που μπορεί να ενισχύσει καρδιά, ανοσοποιητικό και μεταβολισμό
Μπορεί το εκχύλισμα της ρίζας του κιχωρίου να βοηθήσει το δέρμα;
Οι νεότερες έρευνες εξετάζουν τα εκχυλίσματα της ρίζας όχι μόνο ως ρόφημα, αλλά και ως συστατικό καλλυντικών και φαρμακευτικών παρασκευασμάτων για το δέρμα.
- Σύμφωνα με μελέτη του 2024 με τίτλο “Topical use of chicory root extract gel on the incidence and severity of radiodermatitis in breast cancer patients: a randomized controlled trial”, γέλη εκχυλίσματος ρίζας κιχωρίου που εφαρμοζόταν δύο φορές την ημέρα μείωσε τη σοβαρότητα της ακτινικής δερματίτιδας σε 44 γυναίκες που έκαναν ακτινοθεραπεία για καρκίνο του μαστού, σε σύγκριση με εικονικό παρασκεύασμα.
- Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο “Exploring the microbiota–skin–brain axis: Chicory extract biotransformed into a postbiotic neurocosmetic enhancer of social and sensory experience”, κρέμα με 3% εκχύλισμα ρίζας κιχωρίου βελτίωσε την ποιότητα της επιφάνειας του δέρματος σε 56 γυναίκες σε τυχαιοποιημένη δοκιμή έναντι εικονικής κρέμας.
- Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο “INulin-type β-fructans supplementation to modulate gut microbiota and assessment of its effects on health status and GUT-SKIN axis parameters in patients with psoriasis (INGUTSKIN)”, ερευνητές ξεκίνησαν να εξετάζουν αν η ινουλίνη του κιχωρίου βελτιώνει τον άξονα εντέρου-δέρματος σε ασθενείς με ψωρίαση.
Διατροφική αξία ανά 100 γρ. ρίζας κιχωρίου
Τα παρακάτω στοιχεία προέρχονται από βάση διατροφικών δεδομένων.
- Θερμίδες: 72
- Λιπαρά: 0,2 γρ., χωρίς κορεσμένα λίπη και χωρίς χοληστερίνη
- Υδατάνθρακες: 18 γρ., εκ των οποίων ίνες 2 γρ. και σάκχαρα 9 γρ.
- Πρωτεΐνη: 1 γρ.
- Νάτριο: 50 mg
- Ασβέστιο: 41 mg
- Σίδηρος: 1 mg
- Κάλιο: 290 mg
Ρίζα κιχωρίου: Οφέλη για την υγεία
1. Είναι πλούσια σε ινουλίνη
Η φρέσκια ρίζα του κιχωρίου αποτελείται κατά 68% από ινουλίνη με βάση το ξηρό της βάρος, σύμφωνα με ανασκόπηση του 2017 με τίτλο “Chemical Composition and Nutritive Benefits of Chicory”.
Η ινουλίνη είναι μια ίνα που αποτελείται από μια μικρή αλυσίδα μορίων φρουκτόζης και δεν χωνεύεται από τον οργανισμό.
Λειτουργεί ως πρεβιοτικό, δηλαδή τροφοδοτεί τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου. Τα βακτήρια αυτά συμβάλλουν στη μείωση της φλεγμονής, στην άμυνα κατά των βλαβερών μικροοργανισμών και στην καλύτερη απορρόφηση των μετάλλων, όπως επιβεβαιώνει και μετα-ανάλυση του 2022.
Με αυτόν τον τρόπο, η ίνα του κιχωριού μπορεί να στηρίξει την υγεία του εντέρου με πολλούς τρόπους.
2. Μπορεί να βοηθήσει με τις κενώσεις
Επειδή η ινουλίνη περνάει ανέπαφη από το πεπτικό σύστημα και τροφοδοτεί τα βακτήρια του εντέρου, μπορεί να προωθήσει την υγιή πέψη. Οι μελέτες δείχνουν ότι η ινουλίνη μπορεί να ανακουφίσει από τη δυσκοιλιότητα.
Σε μελέτη 4 εβδομάδων του 2017 σε 44 ενήλικες με δυσκοιλιότητα, η λήψη 12 γρ. ινουλίνης κιχωρίου την ημέρα μαλάκωσε τα κόπρανα και αύξησε σημαντικά τη συχνότητα των κενώσεων σε σχέση με εικονικό φάρμακο.
Το «βότανο που μπορεί να προβλέψει το μέλλον» ενισχύει την υγεία της καρδιάς και του αναπνευστικού
Σε άλλη μελέτη του 2019 σε 16 άτομα με χαμηλή συχνότητα κενώσεων, η ημερήσια δόση 10 γρ. αύξησε τις κενώσεις κατά μέσο όρο από 4 σε 5 την εβδομάδα. Σημειώνεται ότι οι περισσότερες μελέτες εξέτασαν συμπληρώματα ινουλίνης, οπότε χρειάζεται περισσότερη έρευνα για τη ίνα ως πρόσθετο τροφίμων.
3. Μπορεί να βελτιώσει τον έλεγχο του σακχάρου
Η ίνα του κιχωρίου μπορεί να ενισχύσει τον έλεγχο του σακχάρου, ειδικά σε άτομα με διαβήτη. Αυτό πιθανώς οφείλεται στην ινουλίνη, που ευνοεί την ανάπτυξη ωφέλιμων βακτηρίων που συμμετέχουν στον μεταβολισμό των υδατανθράκων και στην ευαισθησία στην ινσουλίνη, την ορμόνη που βοηθά την απορρόφηση του σακχάρου από το αίμα.
Η ρίζα περιέχει επίσης ενώσεις όπως τα χικορικό και χλωρογενικό οξύ, τα οποία σε έρευνα του 2018 σε τρωκτικά αύξησαν την ευαισθησία των μυών στην ινσουλίνη. Σε μελέτη 2 μηνών του 2013 σε 49 γυναίκες με διαβήτη τύπου 2, η λήψη 10 γρ. ινουλίνης την ημέρα μείωσε σημαντικά το σάκχαρο του αίματος και την γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη σε σχέση με εικονικό φάρμακο.
Η μελέτη όμως χρησιμοποίησε λεγόμενη inulin υψηλής απόδοσης, με ελαφρώς διαφορετική χημική σύσταση, οπότε χρειάζεται περισσότερη έρευνα για τη ίνα του κιχωρίου συγκεκριμένα.
4. Μπορεί να προάξει την απώλεια βάρους
Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η ίνα του κιχωρίου μπορεί να ρυθμίσει την όρεξη και να μειώσει τις συνολικές θερμίδες, ενδεχομένως οδηγώντας σε απώλεια βάρους.
Σε μελέτη 12 εβδομάδων του 2009 σε 48 ενήλικες με περίσσεια βάρους, η λήψη 21 γρ. την ημέρα ολιγοφρουκτόζης από κιχώριο, μιας ουσίας πολύ κοντά στην ινουλίνη, οδήγησε σε μέση μείωση 1 κιλού — ενώ η ομάδα με το εικονικό φάρμακο πήρε βάρος.
Η μελέτη βρήκε επίσης ότι η ολιγοφρουκτόζη μείωσε τα επίπεδα της γκρελίνης, της ορμόνης που διεγείρει το αίσθημα της πείνας. Παρόμοια ευρήματα υπάρχουν και σε άλλη έρευνα, που όμως δοκίμασε κυρίως συμπληρώματα ινουλίνης ή ολιγοφρουκτόζης και όχι τη ίνα του κιχωρίου.
Πιθανοί κίνδυνοι και παρενέργειες
Η ρίζα του κιχωρίου χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες σε μαγειρικές και θεραπευτικές χρήσεις και θεωρείται γενικά ασφαλής για τους περισσότερους. Ωστόσο, η ίνα της μπορεί να προκαλέσει αέρια και φούσκωμα όταν τρώγεται σε υπερβολική ποσότητα.
Η ινουλίνη που χρησιμοποιείται σε συσκευασμένα τρόφιμα ή συμπληρώματα υφίσταται μερικές φορές χημική επεξεργασία για να γίνει πιο γλυκιά. Αν δεν έχει υποστεί επεξεργασία, αναφέρεται συνήθως ως «φυσική» ινουλίνη, και οι έρευνες δείχνουν ότι αυτή ανέχεται πιο εύκολα και προκαλεί λιγότερα αέρια και φούσκωμα, σύμφωνα με έρευνα ανοχής του 2010.
Ενώ 10 γρ. ινουλίνης την ημέρα είναι η συνήθης δόση στις μελέτες, ορισμένες έρευνες προτείνουν ότι γίνονται ανεκτές και πιο υψηλές δόσεις. Δεν υπάρχει ωστόσο επίσημη συνιστώμενη δόση. Αν θέλετε να την πάρετε ως συμπλήρωμα, συμβουλευτείτε πρώτα τον γιατρό σας.
Το ίδιο ισχύει για εγκύους και θηλάζουσες, καθώς η έρευνα για την ασφάλεια σε αυτές τις ομάδες είναι περιορισμένη, όπως σημειώνει και η ευρωπαϊκή φυτική μονογραφία για τη ρίζα του κιχωρίου.
Όσοι έχουν αλλεργία στην αμβρωσία ή στη γύρη της σημύδας πρέπει να αποφεύγουν το κιχώριο, γιατί μπορεί να προκαλέσει παρόμοιες αντιδράσεις, όπως έδειξαν κλινικές περιπτώσεις του 2003 που συνέδεσαν το κιχώριο με τη γύρη της σημύδας.
Πηγές: Healthline, ETM, Royal Coffee, Springer, WILEY, PMC, PMC, PubMed, PubMed, PMC, PubMed, PubMed, PMC, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, EMA, PubMed