Το αρωματικό λαχανικό των Νεμεών είναι ένα διετές βότανο της οικογένειας Apiaceae – συγγενικό με τον μαϊντανό, το καρότο και τον μάραθο – το οποίο μελετάται στη βοτανολογία, τη διατροφή και τη φαρμακολογία και καλλιεργείται για τους βρώσιμους μίσχους, τα φύλλα, τις ρίζες και τους σπόρους του.
Ποιο είναι το αρωματικό λαχανικό των Νεμεών και ποια τα οφέλη του για την υγεία
Έρευνες δείχνουν ότι το σέλινο (Apium graveolens L.) περιέχει πολλές βιοδραστικές ενώσεις όπως φλαβονοειδή, φαινολικά οξέα, τερπενοειδή και αιθέρια έλαια, συμπεριλαμβανομένων βασικών μορίων όπως η απιγενίνη, η λουτεολίνη και το 3-n-βουτυλοφθαλίδιο, τα οποία συνδέονται με αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις, αντιμικροβιακές, υποτασικές, αντιδιαβητικές και άλλες βιολογικές δράσεις.
Τοπικές εφαρμογές εκχυλισμάτων σέλινου
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «Therapeutic potential and bioactive compounds of Apium graveolens», το σέλινο περιέχει φυτικές ενώσεις όπως φλαβονοειδή, φαινολικά οξέα, κουμαρίνες και αιθέρια έλαια που συνδέονται με αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις, αντιμικροβιακές, υποτασικές και αντιδιαβητικές δράσεις. Βασικές ενώσεις όπως η απιγενίνη, η λουτεολίνη και οι φθαλίδες συμβάλλουν στην παραγωγή αυτών των αποτελεσμάτων επηρεάζοντας διεργασίες που σχετίζονται με το οξειδωτικό στρες, τη φλεγμονή και τον μεταβολισμό των λιπών.
Άλλες πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι τα εκχυλίσματα σέλινου (Apium graveolens) μπορεί να έχουν δερματολογικές χρήσεις λόγω των αντιβακτηριακών, αντιφλεγμονωδών, αντιοξειδωτικών και επουλωτικών ιδιοτήτων τους. Μελέτες σε ζώα δείχνουν ότι το εκχύλισμα σέλινου που εφαρμόζεται τοπικά μπορεί να επιταχύνει την επούλωση πληγών και να αυξήσει τη δραστηριότητα των ινοβλαστών.
Μια κρέμα με εκχύλισμα σέλινου 0,2% μείωσε τη φλεγμονή, τον βακτηριακό αποικισμό και το μέγεθος των μολυσμένων τραυμάτων, ενώ παράλληλα βελτίωσε την επούλωση. Έρευνα στη σύνθεση σκευασμάτων διαπίστωσε επίσης ότι τα τζελ με εκχύλισμα σέλινου παρουσιάζουν δράση κατά του βακτηρίου Staphylococcus aureus.
Επιπλέον μελέτες αναφέρουν αντιφλεγμονώδη δράση σε κυτταρικά μοντέλα καθώς και πιθανότητα επούλωσης εγκαυμάτων από νανογαλακτώματα απιγενίνης που προέρχονται από σέλινο.
Πιθανές τοπικές χρήσεις σύμφωνα με μελέτες περιλαμβάνουν:
- Επούλωση τραυμάτων και αποκατάσταση του δέρματος
- Αντιβακτηριακές θεραπείες (S. aureus)
- Αντιφλεγμονώδεις κρέμες
- Σκευάσματα για επούλωση εγκαυμάτων
- Αντιοξειδωτικά καλλυντικά αντιγήρανσης
- Φυτικά αντισηπτικά και απολυμαντικά
Διατροφική αξία σέλινου
Μια μερίδα 80g (ωμό) περιέχει:
- 6 θερμίδες / 24 kJ
- 0,4g πρωτεΐνη
- 0,2g λιπαρά
- 0,7g υδατάνθρακες
- 1,2g φυτικές ίνες
- 256mg κάλιο
Σέλινο: Οφέλη για την υγεία
1. Μπορεί να ενισχύσει την υγεία της καρδιάς
Παρόλο που έχει υψηλή περιεκτικότητα σε νερό, περιέχει πολλές βιταμίνες και μέταλλα, όπως κάλιο και ασβέστιο, τα οποία είναι σημαντικά για την υγεία της καρδιάς. Περιέχει επίσης φυλλικό οξύ και βιταμίνη K, τα οποία είναι απαραίτητα για τον σχηματισμό ερυθρών αιμοσφαιρίων και τη σωστή πήξη του αίματος.
Εκτός από βιταμίνες και μέταλλα, το σέλινο είναι πηγή προστατευτικών φυτικών ενώσεων που ονομάζονται φλαβονοειδή, τα οποία έχουν ευεργετικές επιδράσεις στο καρδιαγγειακό σύστημα. Διατροφές πλούσιες σε τρόφιμα με φυτικές ίνες, όπως το σέλινο, έχουν επίσης συνδεθεί με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων.
2. Μπορεί να βοηθήσει στη χώνευση
Είναι καλή πηγή τόσο διαλυτών όσο και αδιάλυτων φυτικών ινών, οι οποίες είναι σημαντικές για τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος.
Μελέτη του 2010 σε ζώα που χρησιμοποίησε εκχύλισμα σέλινου έδειξε επίσης ότι το περιεχόμενο του σε φυτοθρεπτικά συστατικά μπορεί να είναι ωφέλιμο για την προστασία του γαστρικού βλεννογόνου και ενδέχεται να προστατεύει από γαστρικά έλκη.
3. Μπορεί να καταστείλει τη φλεγμονή
Επειδή είναι πηγή φυτοθρεπτικών συστατικών, μελέτες σε ζώα δείχνουν ότι μπορεί να καταστείλει τη φλεγμονή, κάτι που ενδεχομένως το καθιστά χρήσιμο για άτομα με χρόνιες φλεγμονώδεις ιατρικές παθήσεις όπως η αρθρίτιδα. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της έρευνας μέχρι σήμερα έχει πραγματοποιηθεί σε ζωικά μοντέλα και απαιτούνται περισσότερες μελέτες σε ανθρώπους.
Παντζάρι: Το λαχανικό που μπορεί να ρίξει την πίεση και να προστατεύσει από εγκεφαλικό
4. Μπορεί να βελτιώσει τη μνήμη
Μελέτη του 2017 σε ζώα διαπίστωσε ότι το εκχύλισμα σέλινου φάνηκε να σταματά τη γνωστική έκπτωση που σχετίζεται με τη γήρανση και την κατάθλιψη.
Αντίστοιχα, μελέτη που εξέτασε τα νευροπροστατευτικά οφέλη του εκχυλίσματος σέλινου κατέγραψε θετικά αποτελέσματα σε ποντίκια με άνοια και νόσο Αλτσχάιμερ. Και εδώ όμως, μεγάλο μέρος της έρευνας έχει γίνει σε ζωικά μοντέλα και χρειάζονται περισσότερες μελέτες σε ανθρώπους.
5. Μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα
Είναι μια τροφή με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη (GI) και υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, και μπορεί να είναι χρήσιμο για όσους χρειάζεται να διαχειρίζονται τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα τους. Μελέτες συμπεραίνουν ότι μπορεί να συμβάλλει στη μείωση της γλυκόζης στο αίμα.
6. Μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του βάρους
Έχει λίγες θερμίδες και υψηλή περιεκτικότητα τόσο σε νερό όσο και σε φυτικές ίνες, και μπορεί να είναι χρήσιμη επιλογή σε ένα πρόγραμμα απώλειας βάρους.
Ωστόσο, ο ισχυρισμός ότι το σέλινο είναι τρόφιμο «αρνητικών θερμίδων» δεν ισχύει. Παρ’ όλα αυτά, όταν καταναλώνεται ολόκληρο, η περιεκτικότητα του σε φυτικές ίνες και νερό μπορεί να συμβάλλει στην αίσθηση κορεσμού, μειώνοντας την επιθυμία για περισσότερες θερμίδες – τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.
Ποια είναι τα οφέλη του χυμού σέλινου;
Ο χυμός σέλινου έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε σάκχαρα και παρέχει βιταμίνες και μέταλλα, όπως βιταμίνες A, C, K και φυλλικό οξύ, καθώς και κάλιο.
Η κατανάλωσή του στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής και σύμφωνα με τις οδηγίες του Ηνωμένου Βασιλείου (συνολικά 150ml χυμού την ημέρα) μπορεί να συμβάλει στην ενυδάτωση.
Μετά την παρασκευή του χυμού, μην πετάτε τον πολτό – προσθέστε τον ξανά στο ποτήρι για τις ιδιότητές του που είναι φιλικές προς το έντερο.
Είναι ασφαλές για όλους;
Για τους περισσότερους είναι μια υγιεινή προσθήκη στη διατροφή. Ωστόσο, ορισμένα άτομα μπορεί να είναι αλλεργικά σε αυτό. Μια ήπια αντίδραση μπορεί να περιλαμβάνει συμπτώματα όπως φαγούρα στο στόμα ή στη γλώσσα, φτέρνισμα ή καταρροή.
Το σέλινο είναι πλούσιο σε οξαλικά και μπορεί να μην είναι κατάλληλο για άτομα με πέτρες στα νεφρά ή άλλες παθήσεις των νεφρών. Εάν έχετε σχετικές ανησυχίες ή προβλήματα υγείας των νεφρών, θα πρέπει να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.
Εάν αντιμετωπίζετε πεπτικά προβλήματα όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS), μπορεί να σας συστηθεί να περιορίσετε την κατανάλωση. Αυτό συμβαίνει επειδή το σέλινο περιέχει μαννιτόλη, έναν τύπο υδατάνθρακα που ανήκει στα FODMAPs και μπορεί να υποστεί ζύμωση στο έντερο και να επιδεινώσει τα συμπτώματα.
Πηγές: goodFOOD, Bioscmed, Veterinary World, PBBMI, PMC, PMC, ScienceDirect, MDPI, RJPT, PMC, PMC