Οι φακίδες είναι μικρές, επίπεδες κηλίδες με ανοιχτό καφέ ή μπεζ χρώμα που εμφανίζονται στο δέρμα, συνήθως σε περιοχές που εκτίθενται στον ήλιο, όπως το πρόσωπο και οι ώμοι. Είναι εντελώς αβλαβείς και προκαλούνται από υπερπαραγωγή μελανίνης, της χρωστικής που είναι υπεύθυνη για το χρώμα του δέρματος και των μαλλιών.
Γραμμές και ρυτίδες στον λαιμό; Ο καλύτερος τρόπος να τις αντιμετωπίσετε αποτελεσματικά
Τι είναι οι φακίδες και γιατί τις έχουν ορισμένοι – Γιατί μπορεί να σκουρύνουν το καλοκαίρι;
Παρότι οι φακίδες έχουν συνδεθεί εδώ και καιρό με το ανοιχτόχρωμο δέρμα και τα κόκκινα μαλλιά, πολλοί εξακολουθούν να μην είναι βέβαιοι για το τι τις προκαλεί ή γιατί γίνονται πιο εμφανείς κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Η δημοτικότητά τους έχει μάλιστα εμπνεύσει τάσεις ομορφιάς, με ορισμένους να χρησιμοποιούν μακιγιάζ για να δημιουργήσουν τεχνητές φακίδες και εταιρείες να λανσάρουν προϊόντα που μιμούνται τη φυσική, ηλιοκαμέμνη όψη.
Μπορούν οι φακίδες να γίνουν κακοήθεις; Συνδέονται με ασθένειες;
Οι φακίδες (ephelides) είναι συχνές μελαγχρωματικές κηλίδες που προκαλούνται από αυξημένη παραγωγή μελανίνης και επηρεάζονται συχνά από τη γενετική προδιάθεση και την έκθεση στον ήλιο.
Αν και γενικά είναι αβλαβείς, οι ειδικοί συνιστούν την παρακολούθηση οποιασδήποτε μελαγχρωματικής κηλίδας που φαίνεται ασυνήθιστη ή μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου.
Ογκολόγοι προειδοποιούν: Πετάξτε αυτά τα καλλυντικά – Πώς συνδέονται με τον καρκίνο
- Οι πραγματικές φακίδες είναι καλοήθεις και δεν μετατρέπονται σε μελάνωμα.
- Ορισμένα μελανώματα μπορεί αρχικά να μοιάζουν με φακίδες και να απαιτούν ιατρική αξιολόγηση για να γίνει η διάκριση, συμπεραίνει μελέτη του 2025 με τίτλο “When a Freckle May Not Be a Freckle: A Case of Lentigo Maligna“.
- Η εκτεταμένη παρουσία φακίδων συνδέεται με χαρακτηριστικά που σχετίζονται με αυξημένη ευαισθησία στον καρκίνο του δέρματος, όπως η ευαισθησία στην υπεριώδη ακτινοβολία και ορισμένες γενετικές παραλλαγές.
- Μια κηλίδα πρέπει να ελέγχεται εάν αλλάζει μέγεθος, χρώμα ή σχήμα ή εάν αρχίσει να προκαλεί φαγούρα, αιμορραγία ή να σχηματίζει κρούστα.
- Οι φακίδες συνδέονται στενά με γενετικούς παράγοντες, όπως οι παραλλαγές των γονιδίων MC1R, IRF4 και HERC2, σύμφωνα με άρθρο του 2024 με τίτλο “Genome wide association study and meta-analysis identified multiple new risk loci for freckles in 4813 Chinese individuals“.
Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι φακίδων – Ποιοι είναι
Σύμφωνα με τον Βρετανό γενικό ιατρό Dr. Sermed Mezher, δεν είναι όλες οι φακίδες ίδιες.
«Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι φακίδων, οι φακοειδείς κηλίδες (solar lentigines), τις οποίες οι άνθρωποι αναπτύσσουν κατά τη διάρκεια της ζωής τους και μπορεί να είναι ένδειξη φωτογήρανσης του δέρματος», εξήγησε σύμφωνα με την Express.
Ωστόσο, οι φακίδες στις οποίες αναφέρονται συνήθως οι περισσότεροι είναι διαφορετικού τύπου. «Αλλά αυτές για τις οποίες συνήθως μιλά ο κόσμος είναι εκείνες που εμφανίζονται σε άτομα με πιο ανοιχτόχρωμο δέρμα, κόκκινα μαλλιά και είναι γνωστές ως εφελίδες», δήλωσε ο ειδικός σύμφωνα με τη Mirror.
Αυτές οι κλασικές φακίδες εμφανίζονται συνήθως από την παιδική ηλικία και επηρεάζονται τόσο από γενετικούς όσο και από περιβαλλοντικούς παράγοντες.
@drsermedmezher What Causes Freckles? Doctor Explains. Sources- PMID 11487574 brittlestoppppppppp on TT Freckles are small, flat spots on the skin that develop as a direct, protective response to ultraviolet radiation from the sun. When sunlight hits the body, it stimulates specialized skin cells called melanocytes to produce melanin, the pigment responsible for giving skin, hair, and eyes their color. For many individuals, this melanin is distributed relatively evenly across the skin’s surface, acting as a broad microscopic shield that absorbs harmful UV rays and results in a uniform, all-over tan. However, for people who carry specific variants of the MC1R gene, this natural defense mechanism operates differently. Instead of spreading the pigment out evenly, this genetic variant causes the melanocytes to produce melanin in localized, concentrated bursts, leading the pigment to clump together in tiny clusters. When individuals with this gene variant spend time in the sun, these specific clustered areas darken significantly faster than the surrounding skin, creating the distinct, scattered spots we recognize as freckles. #freckles #skin #interesting ♬ original sound – Dr Sermed Mezher MBChB MRes
Γιατί μπορεί να σκουραίνουν οι φακίδες το καλοκαίρι
Αν και η έκθεση στον ήλιο παίζει σημαντικό ρόλο στο να γίνονται οι φακίδες πιο εμφανείς, η γενετική καθορίζει σε μεγάλο βαθμό ποιοι άνθρωποι θα τις αναπτύξουν εξαρχής.
«Σχηματίζονται καθώς ένα άτομο αναπτύσσεται κατά την παιδική του ηλικία. Αυτές οι κλασικές φακίδες ενεργοποιούνται επίσης από την έκθεση στον ήλιο, αλλά γιατί κάποιοι τις εμφανίζουν και άλλοι όχι;», είπε ο ειδικός σύμφωνα με το Express.
Η απάντηση βρίσκεται σε μια συγκεκριμένη γενετική παραλλαγή. «Λόγω παραλλαγών στο γονίδιο μελανοκορτίνης MC1R. Αυτή η παραλλαγή τείνει να προκαλεί συσσώρευση της μελανίνης αντί για ομοιόμορφο μαύρισμα, οπότε όταν υπάρχει έκθεση στον ήλιο οδηγεί σε περισσότερες φακίδες, οι οποίες συνήθως εξασθενούν κατά τους χειμερινούς μήνες», δήλωσε σύμφωνα με το Mirror.
Με απλά λόγια, τα άτομα που διαθέτουν συγκεκριμένες εκδοχές του γονιδίου MC1R είναι πιο πιθανό να παράγουν συγκεντρωμένες περιοχές μελανίνης αντί να αποκτούν ομοιόμορφο μαύρισμα.
Όταν το δέρμα τους εκτίθεται στην υπεριώδη (UV) ακτινοβολία του ήλιου, αυτές οι περιοχές σκουραίνουν και γίνονται πιο έντονες, οδηγώντας στη γνωστή αύξηση της εμφάνισης των φακίδων το καλοκαίρι. Καθώς η έκθεση στην ακτινοβολία UV μειώνεται το φθινόπωρο και τον χειμώνα, οι φακίδες συχνά ξεθωριάζουν ξανά.
Μπορούν να αφαιρεθούν οι φακίδες;
Παρότι πολλοί θεωρούν τις φακίδες ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της εμφάνισής τους, άλλοι μπορεί να θέλουν να μειώσουν την ορατότητά τους.
Σύμφωνα με το Cleveland Clinic, οι φακίδες δεν μπορούν να αφαιρεθούν πλήρως, αλλά μπορούν να γίνουν πιο ανοιχτόχρωμες μέσω διαφόρων θεραπειών. Οι επιλογές περιλαμβάνουν τοπικά προϊόντα περιποίησης του δέρματος, θεραπείες με λέιζερ και κρυοθεραπεία.
Ο οργανισμός συνιστά τη συμβουλή δερματολόγου για τον καθορισμό της καταλληλότερης θεραπείας, ανάλογα με τον τύπο δέρματος και τις ανάγκες κάθε ατόμου.
Πώς μπορείτε να προστατεύσετε το δέρμα από νέες φακίδες
Για όσους επιθυμούν να αποτρέψουν το σκουρόχρωμο χρώμα των φακίδων ή την εμφάνιση περισσότερων, ο περιορισμός της έκθεσης στον ήλιο παραμένει η πιο αποτελεσματική στρατηγική.
Οι ειδικοί συνιστούν τη χρήση αντηλιακού με SPF 30 ή υψηλότερο, τη χρήση γυαλιών ηλίου και καπέλου με φαρδύ γείσο, καθώς και την αποφυγή της έντονης υπεριώδους ακτινοβολίας μεταξύ 10 π.μ. και 4 μ.μ.
Παρότι οι φακίδες είναι αβλαβείς και συχνά θεωρούνται φυσικό χαρακτηριστικό ομορφιάς, η τάση τους να σκουραίνουν το καλοκαίρι αποτελεί μια ορατή υπενθύμιση του τρόπου με τον οποίο αλληλεπιδρούν η γενετική και το ηλιακό φως.
Για κάποιους αποτελούν ένα εποχικό γνώρισμα, ενώ για άλλους ένα ενδιαφέρον παράδειγμα του πώς το DNA επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το δέρμα μας ανταποκρίνεται στο περιβάλλον.
Πηγές: Express, Mirror, DermNet, PMC, Dermatology Advisor, NIH, WILEY,