Παρότι οι θάνατοι από ισχαιμική καρδιοπάθεια έχουν μειωθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τρεις γνώριμοι παράγοντες εξακολουθούν να ευθύνονται για τη συντριπτική πλειονότητα των περιστατικών που αφορούν την καρδιά.
Σχεδόν 9 στους 10 θανάτους συνδέονται με τροποποιήσιμους παράγοντες
Οι γιατροί γνωρίζουν εδώ και χρόνια ότι μεγάλο ποσοστό των καρδιοπαθειών μπορεί να προληφθεί μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής. Τα νέα ευρήματα επιβεβαιώνουν αυτή την εικόνα, καθώς δείχνουν ότι σχεδόν το 90% των θανάτων από καρδιοπάθεια που καταγράφηκαν το 2023 σχετίζονταν με 12 παράγοντες κινδύνου που μπορούν να τροποποιηθούν.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Cardiology, βασίστηκε σε στοιχεία θνησιμότητας και επιδημιολογικά δεδομένα από ολόκληρες τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι ερευνητές εξέτασαν την ισχαιμική καρδιοπάθεια, δηλαδή τη βλάβη που προκαλείται όταν οι στεφανιαίες αρτηρίες στενεύουν και μειώνεται η παροχή αίματος και οξυγόνου στην καρδιά, αξιολογώντας παράλληλα 12 παράγοντες κινδύνου, από τη διατροφή και την κατανάλωση αλκοόλ έως την υψηλή LDL χοληστερόλη και την έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, η θνησιμότητα από καρδιαγγειακά συμβάματα στην Ελλάδα παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Κατά μέσο όρο, καταγράφονται 485 θάνατοι ανά 100.000 άνδρες και 391 θάνατοι ανά 100.000 γυναίκες λόγω καρδιακών παθήσεων. Ειδικότερα, όσον αφορά τη θνησιμότητα από στεφανιαία νόσο, έναν από τους κύριους παράγοντες καρδιαγγειακής θνησιμότητας, οι αριθμοί είναι επίσης ανησυχητικοί. Περίπου 145 άνδρες ανά 100.000 χάνουν τη ζωή τους από τη συγκεκριμένη νόσο, ενώ στις γυναίκες ο αντίστοιχος δείκτης ανέρχεται σε 68 θανάτους ανά 100.000 άτομα.
Θετικά νέα, αλλά οι βασικοί κίνδυνοι παραμένουν
Η ανάλυση έδειξε ότι οι θάνατοι από ισχαιμική καρδιοπάθεια έχουν μειωθεί κατά 58,7% από το 1990. Αντίστοιχα, μειώθηκαν και οι θάνατοι που αποδίδονται στο κάπνισμα και στην ατμοσφαιρική ρύπανση.
Ωστόσο, οι τρεις σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου παρέμειναν αμετάβλητοι σε όλη τη διάρκεια των 33 ετών που εξετάστηκαν. Το 2023, η υψηλή αρτηριακή πίεση ήταν ο μεγαλύτερος παράγοντας, ακολουθούμενη από την κακή διατροφή και την αυξημένη χοληστερόλη.
Παράλληλα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η παχυσαρκία και το αυξημένο σάκχαρο στο αίμα αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη βαρύτητα στη θνησιμότητα από καρδιοπάθεια, «υπογραμμίζοντας τον ολοένα αυξανόμενο αντίκτυπο της μεταβολικής υγείας», όπως εξηγεί η καρδιολόγος Nupur Shah, M.D.
Περπάτημα: Τι μας ωφελεί περισσότερο; Ένας μεγάλος περίπατος ή πολλοί και σύντομοι;
Οι τρεις σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου
Τα στοιχεία της μελέτης δείχνουν ότι το 2023 οι κυριότερες αιτίες που συνέβαλαν στους θανάτους από ισχαιμική καρδιοπάθεια ήταν:
- Υψηλή αρτηριακή πίεση: συνέβαλε στο 47% των θανάτων.
- Κακή διατροφή: συνδέθηκε με περίπου το 39% των περιστατικών.
- Υψηλή χοληστερόλη: συμμετείχε στο 28,5% των θανάτων.
Γιατί η υψηλή αρτηριακή πίεση είναι τόσο επικίνδυνη
Η υπέρταση αναγκάζει την καρδιά να εργάζεται πιο έντονα για να κυκλοφορήσει το αίμα στο σώμα, επιβαρύνοντας τα τοιχώματα των αγγείων και προκαλώντας σταδιακά βλάβες.
«Η υπέρταση προκαλεί διόγκωση της καρδιάς και κάνει τις αρτηρίες πιο άκαμπτες», εξηγεί ο Sanjeev Kumar Gulati, M.D., εκτελεστικός αναπληρωτής διευθυντής και επικεφαλής καρδιαγγειακής ιατρικής στο Baptist Health South Florida Heart and Vascular Care.
Η Dr. Shah προσθέτει ότι η υψηλή αρτηριακή πίεση τραυματίζει τα αιμοφόρα αγγεία με την πάροδο του χρόνου, επιταχύνει τη δημιουργία αθηρωματικής πλάκας και αυξάνει σημαντικά την επιβάρυνση της καρδιάς.
Ο ρόλος της διατροφής
Μια διατροφή πλούσια σε νάτριο και υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, αλλά φτωχή σε φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής άλεσης, συμβάλλει στην εμφάνιση υπέρτασης, φλεγμονής και αντίστασης στην ινσουλίνη.
Όπως αναφέρει ο Dr. Gulati, «όλα αυτά οδηγούν σε αυξημένη στεφανιαία νόσο».
Ανατροπή για τα αυγά: Μελέτη του Cleveland τα συνδέει με επικίνδυνη καρδιακή αρρυθμία
Η «κακή» χοληστερόλη και οι συνέπειές της
Τα υψηλά επίπεδα LDL χοληστερόλης επιταχύνουν την ανάπτυξη της αθηροσκλήρωσης, κατά την οποία συσσωρεύεται αθηρωματική πλάκα στις αρτηρίες και περιορίζεται σταδιακά η ροή του αίματος προς την καρδιά.
«Όταν οι πλάκες υποστούν ρήξη, μπορούν να προκαλέσουν καρδιακή προσβολή ή αιφνίδιο καρδιακό θάνατο», σημειώνει η Dr. Shah.
Πώς μπορείτε να μειώσετε τον κίνδυνο
Οι ειδικοί συνιστούν τακτικό έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και έγκαιρη αντιμετώπιση της υπέρτασης. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειαστεί φαρμακευτική αγωγή, ενώ σημαντικό όφελος προσφέρουν και η συστηματική άσκηση μαζί με τον περιορισμό του νατρίου.
Παράλληλα, η υιοθέτηση μιας διατροφής όπως η μεσογειακή ή η DASH, που βασίζονται σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς και υγιεινά λιπαρά, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
Οι ειδικοί επισημαίνουν επίσης ότι είναι απαραίτητος ο τακτικός έλεγχος της χοληστερόλης, ενώ όταν απαιτείται ο γιατρός μπορεί να χορηγήσει θεραπεία με στατίνες.
Εξίσου σημαντικά θεωρούνται η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους, η σωματική δραστηριότητα, η αποφυγή του καπνίσματος και η σωστή ρύθμιση του διαβήτη ή του προδιαβήτη.
Τα καλύτερα σνακ υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνη για υγιή καρδιά – Τα προτείνουν ειδικοί
Το μήνυμα των ειδικών
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι όσο νωρίτερα αντιμετωπίζονται οι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες πρόληψης της ισχαιμικής καρδιοπάθειας.
«Πρέπει να επικεντρώσουμε την εκπαίδευση στα παιδιά και στους νεαρούς ενήλικες ώστε να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε αυτούς τους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου», αναφέρει ο Dr. Gulati. «Οι άνθρωποι θα πρέπει να αρχίσουν να συνεργάζονται με τον καρδιολόγο τους, ώστε να καταρτίσουν ένα σχέδιο για τη μείωση των παραγόντων κινδύνου από νωρίς στη ζωή τους».
Από την πλευρά της, η Dr. Shah υπενθυμίζει ότι η απουσία συμπτωμάτων δεν αποτελεί εγγύηση καλής υγείας.
«Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται καλά μέχρι να υποστούν καρδιακή προσβολή», λέει. «Γι’ αυτό η πρόληψη και ο τακτικός προληπτικός έλεγχος είναι τόσο κρίσιμης σημασίας».