Η μακροχρόνια έκθεση σε λεπτά σωματίδια του αέρα φαίνεται να επηρεάζει τη σημασιολογική μνήμη, δηλαδή την ικανότητα αποθήκευσης γνώσεων, λέξεων και πληροφοριών που χρησιμοποιούμε καθημερινά.
Το σημάδι στο γράψιμο που μπορεί να αποκαλύπτει άνοια ή Πάρκινσον
Η ατμοσφαιρική ρύπανση φαίνεται να επηρεάζει τη «βάση γνώσεων» του εγκεφάλου
Η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν επηρεάζει μόνο την καρδιά και τους πνεύμονες, αλλά ενδέχεται να αφήνει το αποτύπωμά της και στον εγκέφαλο. Νέα έρευνα από το UC Davis Health και την Kaiser Permanente δείχνει ότι η μακροχρόνια έκθεση σε λεπτά αιωρούμενα σωματίδια PM2.5 συνδέεται με χαμηλότερες επιδόσεις στη σημασιολογική μνήμη, μια βασική γνωστική λειτουργία που σχετίζεται με τις γνώσεις, τις λέξεις και τα γεγονότα που αποθηκεύουμε στη μνήμη μας.
Μια νέα επιστημονική μελέτη από ερευνητές του UC Davis Health και της Kaiser Permanente κατέγραψε σύνδεση ανάμεσα στη μακροχρόνια έκθεση σε πολύ μικρά σωματίδια ατμοσφαιρικής ρύπανσης (PM2.5) και στη μειωμένη λειτουργία της σημασιολογικής μνήμης.
Η συγκεκριμένη μορφή μνήμης αποτελεί ουσιαστικά την «εγκυκλοπαίδεια» του εγκεφάλου, καθώς περιλαμβάνει γνώσεις, έννοιες, λέξεις και πληροφορίες που αποκτώνται και διατηρούνται σε βάθος χρόνου.
«Η σημασιολογική μνήμη είναι απαραίτητη για την επικοινωνία, την κατανόηση και την πλοήγηση στην καθημερινή ζωή», δήλωσε η Kathryn Conlon, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Δημόσιας Υγείας του UC Davis.
Και πρόσθεσε: «Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι η μακροχρόνια έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση δεν επηρεάζει μόνο τη σωματική υγεία — μπορεί επίσης να διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο γερνά ο εγκέφαλος, ιδιαίτερα σε τομείς που σχετίζονται με την ανεξαρτησία και την ποιότητα ζωής».
Άνοια: Το ανησυχητικό σημάδι στην οδήγηση που μπορεί να είναι πρώιμο σύμπτωμα της νόσου
Η έρευνα επικεντρώθηκε σε ενήλικες αφροαμερικανικής καταγωγής
Τα δεδομένα προήλθαν από τη μελέτη STAR (Study of Healthy Aging in African Americans), η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη από το 2017 και εξετάζει παράγοντες που επηρεάζουν την υγιή γήρανση του εγκεφάλου.
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι οι μαύροι ενήλικες στις ΗΠΑ εμφανίζουν από 1,5 έως 2 φορές υψηλότερα ποσοστά νόσου Αλτσχάιμερ και άλλων μορφών άνοιας σε σχέση με τους μη ισπανόφωνους λευκούς πληθυσμούς, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σημαντική τη διερεύνηση πιθανών περιβαλλοντικών παραγόντων κινδύνου.
Τι είναι τα PM2.5 που βρίσκονται στον αέρα και γιατί απασχολούν τους επιστήμονες
Τα PM2.5 είναι εξαιρετικά μικρά αιωρούμενα σωματίδια που αποτελούνται από στερεά και υγρά στοιχεία τα οποία βρίσκονται στον αέρα.
Το μέγεθός τους είναι μικρότερο από 2,5 μικρόμετρα, δηλαδή περίπου το ένα τριακοστό του πάχους μιας ανθρώπινης τρίχας, γεγονός που τους επιτρέπει να εισέρχονται βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα.
Προηγούμενες μελέτες έχουν ήδη συνδέσει τα PM2.5 με καρδιαγγειακά νοσήματα και αυξημένη θνησιμότητα. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, αυξάνεται το ενδιαφέρον για τον πιθανό ρόλο τους στην εξέλιξη της νόσου Αλτσχάιμερ και άλλων μορφών γνωστικής έκπτωσης.
Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη
Οι επιστήμονες ανέλυσαν στοιχεία από 740 ενήλικες ηλικίας 53 έως 94 ετών που συμμετείχαν στη μελέτη STAR.
Για κάθε συμμετέχοντα υπολογίστηκε η μέση μακροχρόνια έκθεση σε PM2.5 με βάση τις ημερήσιες μετρήσεις των επιπέδων ρύπανσης στις διευθύνσεις κατοικίας τους.
Στη συνέχεια αξιολογήθηκαν τρεις βασικές γνωστικές λειτουργίες: η σημασιολογική μνήμη, η λεκτική επεισοδιακή μνήμη και η εκτελεστική λειτουργία.
Οι αναλύσεις εξέτασαν τη σχέση ανάμεσα στη γνωστική απόδοση και στην έκθεση σε PM2.5 κατά τα προηγούμενα 5, 10 και 17 χρόνια.
Τα βασικά ευρήματα της έρευνας
Οι επιστήμονες κατέληξαν σε τρία σημαντικά συμπεράσματα:
- Τα άτομα με υψηλότερη μακροχρόνια έκθεση σε PM2.5 παρουσίασαν χαμηλότερες επιδόσεις στα τεστ σημασιολογικής μνήμης.
- Η σύνδεση παρέμεινε ισχυρή ακόμη και όταν λήφθηκαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, η εκπαίδευση, το εισόδημα και η οικογενειακή κατάσταση.
- Η αρνητική επίδραση της ρύπανσης στη σημασιολογική μνήμη ήταν μεγαλύτερη από εκείνη που θα αναμενόταν από δέκα χρόνια φυσιολογικής γήρανσης.
Αντίθετα, οι ερευνητές δεν εντόπισαν αντίστοιχη επίδραση στη λεκτική επεισοδιακή μνήμη ή στην εκτελεστική λειτουργία.
Η ατμοσφαιρική ρύπανση ως παράγοντας πρόληψης της άνοιας
Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, η κατανόηση των περιβαλλοντικών παραγόντων που επηρεάζουν τη γνωστική υγεία είναι απαραίτητη για τη μείωση των ανισοτήτων που παρατηρούνται στον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
Παράλληλα, προηγούμενες έρευνες της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ (EPA) έχουν δείξει ότι οι μαύροι, οι λατινοαμερικανοί και οι ασιατικής καταγωγής πληθυσμοί είναι πιθανότερο να κατοικούν σε περιοχές με αυξημένα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Η Rachel Whitmer, συν-συγγραφέας της μελέτης και συνδιευθύντρια του Alzheimer’s Disease Research Center στο UC Davis Health, υπογράμμισε τη σημασία των ευρημάτων.
«Η κατανόηση των περιβαλλοντικών παραγόντων που συμβάλλουν στη γνωστική έκπτωση είναι κρίσιμη για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων στον κίνδυνο άνοιας», ανέφερε.
Και συμπλήρωσε: «Η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι ένας παράγοντας έκθεσης που μπορεί να τροποποιηθεί. Αυτό την καθιστά έναν ισχυρό στόχο πρόληψης — τόσο σε ατομικό επίπεδο όσο και μέσω της δημόσιας πολιτικής».
Πρακτικοί τρόποι για να περιορίσετε την έκθεση στη ρύπανση
Οι ειδικοί προτείνουν ορισμένα απλά μέτρα που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της έκθεσης στα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια:
- Παρακολουθείτε καθημερινά τις μετρήσεις ποιότητας αέρα.
- Αποφεύγετε τις υπαίθριες δραστηριότητες όταν η ρύπανση βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα.
- Χρησιμοποιείτε φίλτρα αέρα HEPA στο σπίτι.
- Διατηρείτε τα παράθυρα κλειστά τις ημέρες με επιβαρυμένη ατμόσφαιρα.
- Αποφεύγετε την άσκηση κοντά σε δρόμους με αυξημένη κυκλοφορία.
- Ενεργοποιείτε την ανακυκλοφορία αέρα στο αυτοκίνητο σε συνθήκες έντονης ρύπανσης ή καπνού.