Μια απλή οφθαλμολογική εξέταση μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό της νόσου Αλτσχάιμερ χρόνια πριν εκδηλωθούν τα κλασικά συμπτώματα. Ερευνητές από το City St George’s, University of London εξετάζουν ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης που μπορεί να εντοπίσει ανεπαίσθητες αλλαγές στα αιμοφόρα αγγεία στα μάτια.
Αϋπνία: Πότε μπορεί να είναι πρώιμο σημάδι του Αλτσχάιμερ – Τι έδειξε έρευνα
Οφθαλμολογικές εξετάσεις με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να βοηθήσουν στην ανίχνευση του Αλτσχάιμερ πριν εκδηλωθούν τα συμπτώματα
Το εργαλείο έχει δοκιμαστεί σε ιατρικά αρχεία πάνω από 500.000 Βρετανών, και θα μπορούσε να επιτρέψει την έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία πριν προκληθεί σημαντική εγκεφαλική βλάβη. Στοιχεία από την Κίνα επιβεβαιώνουν ότι το πάχος του αμφιβληστροειδούς μπορεί να βοηθήσει στην πρόβλεψη της νόσου.
Στην Ελλάδα, εκτιμάται ότι περίπου 200.000–250.000 άνθρωποι ζουν με άνοια, σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Υγείας και ελληνικών επιστημονικών φορέων, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες ακόμη βρίσκονται στο προστάδιο της νόσου. Παράλληλα, επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι περίπου 1 στους 20 άνω των 65 ετών πάσχει από άνοια, γεγονός που καθιστά την έγκαιρη διάγνωση κρίσιμη — ιδιαίτερα καθώς οι νέες θεραπείες φαίνεται να έχουν μεγαλύτερο όφελος όταν εφαρμόζονται σε πρώιμα στάδια.
Εμφανίζονται οι νευροεκφυλιστικές ασθένειες στα μάτια;
Υπάρχουν ολοένα και περισσότερα στοιχεία ότι οι νευροεκφυλιστικές ασθένειες μπορούν να εντοπιστούν μέσω του ματιού, ειδικά του αμφιβληστροειδούς, ο οποίος αποτελεί μέρος του κεντρικού νευρικού συστήματος. Οι αλλαγές στον αμφιβληστροειδή συχνά αντικατοπτρίζουν ό,τι συμβαίνει στον εγκέφαλο, καθιστώντας τον μια πολλά υποσχόμενη, μη επεμβατική μέθοδο για τον εντοπισμό της νόσου σε πρώιμο στάδιο.
Άνοια: Το Viagra μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο για Αλτσχάιμερ κατά 51% – Ελπιδοφόρα μελέτη
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο Retinal biomarkers for early Alzheimer’s detection: a systematic review of optical coherence tomography (OCT) findings, η απεικόνιση του αμφιβληστροειδούς δείχνει λέπτυνση των στιβάδων και μικροαγγειακές αλλαγές που συνδέονται με την πρώιμη νόσο Αλτσχάιμερ, ανιχνεύσιμες με μη επεμβατικό τρόπο, αν και τα αποτελέσματα διαφέρουν μεταξύ των μελετών.
Κύρια ευρήματα:
- Λέπτυνση του αμφιβληστροειδούς (συνδέεται με τη νόσο Αλτσχάιμερ και τη γνωστική έκπτωση)
- Μειωμένη ροή αίματος και πυκνότητα αγγείων στη νόσο Αλτσχάιμερ και σε ήπια γνωστική έκπτωση
- Εναποθέσεις β-αμυλοειδούς που εντοπίζονται στον αμφιβληστροειδή και συνδέονται με παθολογία του εγκεφάλου
- Λειτουργικές αλλαγές όπως τροποποιημένη αντίδραση της κόρης και επεξεργασία της όρασης
- Σαρώσεις αμφιβληστροειδούς με βάση την τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό πρώιμων σταδίων της νόσου
Αλτσχάιμερ: Η δραστηριότητα που μειώνει τον κίνδυνο έως 40% – Κερδίζουμε 5 χρόνια πνευματικής υγείας
Διακριτικές αλλαγές στα αιμοφόρα αγγεία του αμφιβληστροειδούς μπορεί να βοηθήσουν στην έγκαιρη διάγνωση του Αλτσχάιμερ
Κάθε χρόνο, χιλιάδες ηλικιωμένοι υποβάλλονται σε φωτογράφιση του πίσω μέρους των ματιών τους για τον έλεγχο αλλαγών στα αιμοφόρα αγγεία του αμφιβληστροειδούς – τα οποία, όπως έχει δείξει η έρευνα, συνδέονται στενά με εκείνα του εγκεφάλου και μπορούν να δείξουν σημάδια νευροεκφύλισης.
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι ο αμφιβληστροειδής μπορεί να προβλέψει τον κίνδυνο Αλτσχάιμερ επειδή αποτελεί μέρος του κεντρικού νερικού συστήματος και συνδέεται άμεσα με τον εγκέφαλο μέσω του οπτικού νεύρου.
Αυτό καθιστά το μάτι ευάλωτο σε εκφυλισμό στον εγκέφαλο που προκαλείται από τη νόσο Αλτσχάιμερ, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας νευρικών κυττάρων, της φλεγμονής και της αγγειακής βλάβης.
Η λέπτυνση του αμφιβληστροειδούς μπορεί επίσης να αποτελεί ένδειξη εγκεφαλικών αλλαγών, όπως μειωμένος όγκος εγκεφάλου και ατροφία – μια σταδιακή φθορά.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε νωρίτερα φέτος από επιστήμονες στο Jackson Laboratory στις ΗΠΑ διαπίστωσε ότι όσοι παρουσίασαν αλλαγές σε αυτά τα μικροσκοπικά αιμοφόρα αγγεία ήταν πιο πιθανό να έχουν μια κοινή γενετική μετάλλαξη που είναι γνωστό ότι αυξάνει τον κίνδυνο Αλτσχάιμερ.
Διαπίστωσαν επίσης ότι αιμοφόρα αγγεία που σχηματίζουν περισσότερες καμπύλες από το φυσιολογικό μπορεί να περιορίζουν τη μεταφορά θρεπτικών ουσιών και οξυγόνου.
Για να αναλύσει χιλιάδες εικόνες, η ερευνητική ομάδα του City St George’s, χρηματοδοτούμενη από το Alzheimer’s Society, χρησιμοποίησε ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης που μπορεί να μετρήσει το ακριβές πλάτος και την επιφάνεια των αγγείων και διαπίστωσε ότι οι αλλαγές στα αγγεία του αμφιβληστροειδούς συνδέονται έντονα με χαμηλότερες επιδόσεις σε γνωστικά τεστ.
«Αυτό θα βοηθήσει στην πρόβλεψη νευροεκφυλιστικών ασθενειών πριν αρχίσουν τα συμπτώματα», δήλωσε η Misha Ramesh, επικεφαλής ερευνήτρια στο City St George’s, σύμφωνα με το Daily Mail.
Ο καρκίνος μπορεί να προστατεύσει από το Αλτσχάιμερ; Το παράδοξο συμπέρασμα μελέτης
Πέρυσι, αυτή η εφημερίδα ανέφερε ότι οι ερευνητές ανέπτυσσαν ένα τεστ με ρινικό επίχρισμα που θα μπορούσε να εντοπίσει την άνοια δεκαετίες πριν αρχίσουν να εμφανίζονται τα συμπτώματα. Οι επιστήμονες του University of Southampton δηλώνουν ότι, αν είναι επιτυχές, το τεστ τους θα μπορούσε να παρέχει αποτελέσματα «σε λίγα λεπτά».
Πηγές: Daily Mail, PMC, PMC, PubMed, NPJ