Πειραματική θεραπεία με εξωκυττάρια κυστίδια από ανθρώπινο πλακούντα περιόρισε τη νευροφλεγμονή και βελτίωσε τη μνήμη σε ποντίκια δίνοντας ελπιδοφόρο μήνυμα για όσους έχουν πιθανότητες να εμφανίσουν Αλτσχάιμερ.
Ελπίδα για το Αλτσχάιμερ: Έρευνα της Mayo Clinic με το DNA των ασθενών ανοίγει νέους δρόμους
Η σύνδεση του πλακούντα με το Αλτσχάιμερ
Ένα πειραματικό ρινικό σκεύασμα που βασίζεται σε μικροσκοπικά σωματίδια προερχόμενα από κύτταρα του ανθρώπινου πλακούντα φαίνεται να προστατεύει τον εγκέφαλο από ορισμένες αλλοιώσεις που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Τα αποτελέσματα προέρχονται από μελέτη σε ποντίκια και οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν πρόκειται ακόμη για θεραπεία διαθέσιμη στους ανθρώπους.
Οι πρωτεΐνες αμυλοειδές-βήτα και tau αποτελούν δύο από τα χαρακτηριστικότερα γνωρίσματα της νόσου Αλτσχάιμερ. Ωστόσο, η εξέλιξη της νόσου δεν εξαρτάται αποκλειστικά από αυτές.
Σημαντικό ρόλο φαίνεται να διαδραματίζει και η χρόνια ενεργοποίηση κυττάρων του εγκεφάλου, όπως η μικρογλοία και τα αστροκύτταρα. Η διαδικασία αυτή μπορεί να προκαλέσει νευροφλεγμονή και να συμβάλει στη βλάβη των νευρώνων.
Ερευνητές με επικεφαλής επιστήμονες από το Catholic University of the Sacred Heart στην Ιταλία εξέτασαν έναν διαφορετικό τρόπο περιορισμού αυτής της φλεγμονής.
Η προσέγγισή τους βασίστηκε σε εξωκυττάρια κυστίδια, δηλαδή μικροσκοπικά σωματίδια που προέρχονται από κύτταρα του ανθρώπινου πλακούντα.
«Μια ιδιαίτερα πολλά υποσχόμενη κατεύθυνση στο πλαίσιο της αναγεννητικής ιατρικής περιλαμβάνει την αξιοποίηση του θεραπευτικού δυναμικού των εξωκυττάριων κυστιδίων, ιδιαίτερα εκείνων που απομονώνονται από μεσεγχυματικά στρωματικά κύτταρα (MSCs)», γράφει η ομάδα, με πρώτο συγγραφέα τον Andrea Papait.
Όπως εξηγούν, «τα EVs που προέρχονται από MSCs (MSC-EVs) είναι νανοσωματίδια που μεσολαβούν στη διακυτταρική επικοινωνία και έχει αποδειχθεί ότι μπορούν δυνητικά να μεταφέρουν βιοδραστικά μόρια με αντιφλεγμονώδεις και νευροπροστατευτικές ιδιότητες».
Η χρήση εξωκυττάριων κυστιδίων εξετάζεται τα τελευταία χρόνια ως πιθανή νέα προσέγγιση για το Αλτσχάιμερ. Επιστημονική ανασκόπηση στο Molecular Neurobiology αναφέρει ότι τα κυστίδια από μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα (ενήλικα πολυδύναμα κύτταρα που μπορούν να αυτοανανεώνονται) μπορούν να μεταφέρουν ουσίες που ενδέχεται να περιορίζουν τη νευροφλεγμονή και να προστατεύουν τη λειτουργία των νευρώνων. Ωστόσο, η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και απαιτούνται μελέτες σε ανθρώπους πριν διαπιστωθεί αν αυτή η προσέγγιση μπορεί να αξιοποιηθεί θεραπευτικά.
Αλτσχάιμερ: Το «σιωπηλό» σημάδι που εμφανίζεται στον εγκέφαλο 7 χρόνια πριν φανεί στις εξετάσεις
Το πειραματικό ρινικό σπρέι
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν κυστίδια που προέρχονται από ανθρώπινα αμνιακά μεσεγχυματικά στρωματικά κύτταρα (hAMSC-EVs), τα οποία συλλέχθηκαν από την αμνιακή μεμβράνη του πλακούντα.
Στη συνέχεια δημιούργησαν ένα ρινικό σκεύασμα και το χορήγησαν σε γενετικά τροποποιημένα ποντίκια που αναπτύσσουν χαρακτηριστικά της νόσου Αλτσχάιμερ.
Η θεραπεία άρχισε όταν τα ζώα ήταν τριών μηνών, προτού εμφανίσουν συμπτώματα που παραπέμπουν στη νόσο. Το σπρέι χορηγούνταν δύο φορές την εβδομάδα επί έξι μήνες, μέχρι την ηλικία των εννέα μηνών.
Οι εξετάσεις έδειξαν ότι τα hAMSC-EVs κατάφεραν να φτάσουν σε όλες τις περιοχές του ιππόκαμπου, μιας εγκεφαλικής περιοχής που συνδέεται στενά με τη μνήμη.
Τι άλλαξε στον εγκέφαλο των ποντικιών
Σε σύγκριση με τα ζώα της ομάδας ελέγχου, τα ποντίκια που έλαβαν το πειραματικό σκεύασμα παρουσίασαν μια σειρά από αλλαγές:
- καλύτερες επιδόσεις σε δοκιμασίες αναγνώρισης αντικειμένων και χωρικής μνήμης,
- σημαντική μείωση των εναποθέσεων αμυλοειδούς-βήτα στον ιππόκαμπο,
- μειωμένη ενεργοποίηση μικρογλοίας και αστροκυττάρων και λιγότερα σημάδια νευροφλεγμονής,
- υψηλότερα επίπεδα των πρωτεϊνών ARC, GluA1 και BDNF, οι οποίες σχετίζονται με τη νευροπλαστικότητα.
Η θεραπεία, πάντως, δεν φάνηκε να επηρεάζει τη φωσφορυλίωση της πρωτεΐνης tau.
Άνοια: Το απλό τεστ με 3 κινήσεις των χεριών που αποκαλύπτει αν κινδυνεύετε από την πάθηση
Τι έδειξε το πείραμα σε ανθρώπινα κύτταρα
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν και ξεχωριστό εργαστηριακό πείραμα χρησιμοποιώντας δερματικά κύτταρα ανθρώπων με σποραδική νόσο Αλτσχάιμερ.
Τα κύτταρα επαναπρογραμματίστηκαν αρχικά σε βλαστοκύτταρα και στη συνέχεια μετατράπηκαν σε νευρώνες. Η εφαρμογή των εξωκυττάριων κυστιδίων περιόρισε τη νευρωνική επιδείνωση και επανέφερε σε πιο υγιή επίπεδα την έκφραση πρωτεϊνών που σχετίζονται με τη νευροπλαστικότητα.
«Συνολικά, τα ευρήματά μας δείχνουν ότι τα hAMSC-EVs περιορίζουν τη νευροφλεγμονή αναδιαμορφώνοντας το φλεγμονώδες μικροπεριβάλλον και όχι μέσω άμεσης ανοσοκαταστολής», αναφέρουν οι ερευνητές.
«Οι παρατηρούμενες αλλαγές στον φαινότυπο της μικρογλοίας, στο προφίλ των κυτταροκινών και στους παράγοντες που σχετίζονται με τη νευροπλαστικότητα υποδηλώνουν ότι τα hAMSC-EVs προάγουν ένα ευνοϊκό περιβάλλον που υποστηρίζει την ακεραιότητα των νευρώνων, τη συναπτική λειτουργία και την ομοιόσταση άλλων πληθυσμών εγκεφαλικών κυττάρων».
Μπορεί το Αλτσχάιμερ να μεταδοθεί με μετάγγιση αίματος; Τι αποκαλύπτουν έρευνες
Γιατί τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ακόμη θεραπεία
Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, παραμένει άγνωστο εάν τα ίδια αποτελέσματα μπορούν να επιτευχθούν σε ανθρώπους με γνωστική έκπτωση. Θα χρειαστούν περαιτέρω μελέτες για να διερευνηθούν τόσο η αποτελεσματικότητα όσο και οι μοριακοί μηχανισμοί πίσω από τις πιθανές νευροπροστατευτικές επιδράσεις.
«Πρόκειται για προκλινικά αποτελέσματα που απαιτούν περαιτέρω επιβεβαίωση σε ανθρώπους και δεν αποτελούν ακόμη διαθέσιμη θεραπεία για τη νόσο Αλτσχάιμερ, αλλά δείχνουν προς μια πολύ πολλά υποσχόμενη κατεύθυνση», επισημαίνει ο νευροεπιστήμονας Claudio Grassi.
«Η κατανόηση του κατά πόσο ορισμένοι από τους μηχανισμούς μέσω των οποίων ο πλακούντας ρυθμίζει φυσιολογικά τη φλεγμονή και προστατεύει τους ιστούς θα μπορούσε να προσφέρει νέα εργαλεία για τη θεραπεία των νευροεκφυλιστικών ασθενειών και, γενικότερα, του κατά πόσο η χρήση εξωκυττάριων κυστιδίων αντιπροσωπεύει ένα νέο πεδίο αιχμής για τη θεραπεία νευρολογικών παθήσεων».
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Translational Neurodegeneration.
Πηγές: