Η υψηλή χοληστερίνη μπορεί να συνοδεύεται από απογοήτευση, ειδικά όταν παίρνετε ήδη φάρμακα και έχετε κάνει ένα κάρο αλλαγές στον τρόπο ζωής σας αλλά δεν βλέπετε αποτελέσματα. Τι μπορεί να φταίει και τι μπορείτε να κάνετε για να προστατεύσετε την υγεία της καρδιάς σας;
Χοληστερίνη: 15 τροφές που καθαρίζουν τις αρτηρίες φυσικά και 5 που τις φράζουν αμέσως
Γιατί μπορεί να μην πέφτει η χοληστερίνη, κι ας παίρνετε φάρμακα, κι ας κάνετε δίαιτα
Ακολουθείτε υγιεινή διατροφή, γυμνάζεστε και παίρνετε και φάρμακα, αλλά παραμένει αυξημένη η χοληστερίνη σας; Αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή υπάρχουν λιγότερο γνωστοί παράγοντες που παίζουν ρόλο. Ένας από αυτούς είναι η κληρονομικότητα, όπως η οικογενής υπερχοληστερολαιμία, μια γενετική διαταραχή που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το σώμα επεξεργάζεται τη χοληστερίνη.
Γιατί τα επίπεδα χοληστερίνης μπορεί να μην πέφτουν ενώ παίρνετε φάρμακα
Μερικές φορές τα επίπεδα χοληστερίνης, και ειδικά η LDL-C, δεν μειώνονται αρκετά ακόμη και μετά τη θεραπεία. Σύμφωνα με άρθρο του 2025 με τίτλο “My adult patient’s hypercholesterolemia is not responding to statins—what’s next?”, το ότι δεν μειώνεται η LDL-C μετά τη λήψη στατινών μπορεί να αντανακλά πραγματική υποανταπόκριση στις στατίνες, η οποία απαιτεί επιβεβαίωση αφού αποκλειστούν η μη συμμόρφωση στη θεραπεία και οι δευτερογενείς αιτίες. Η εργασία υπογραμμίζει την ανάγκη κλιμάκωσης της θεραπείας με αγωγές που δεν περιλαμβάνουν στατίνες, ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι της LDL-C όταν οι στατίνες από μόνες τους δεν επαρκούν.
Άλλες έρευνες δείχνουν ότι αυτό μπορεί να συμβεί για βιολογικούς λόγους, λόγω διαφορών στον τρόπο που οι άνθρωποι ανταποκρίνονται στα φάρμακα, λόγω προβλημάτων στη συνεπή λήψη της θεραπείας ή λόγω του τρόπου με τον οποίο η αγωγή συνταγογραφείται και προσαρμόζεται.
Έρευνες καταλήγουν στο ότι η χοληστερίνη μπορεί να παραμείνει αυξημένη κι ας παίρνει κάποιος φάρμακα για αρκετούς λόγους, όπως:
- Γενετικοί και βιολογικοί παράγοντες: Ορισμένοι άνθρωποι έχουν κληρονομήσει γονιδιακές παραλλαγές ή παθήσεις όπως η οικογενής υπερχοληστερολαιμία, που καθιστούν τα φάρμακα μείωσης της χοληστερίνης λιγότερο αποτελεσματικά. Τα υψηλά επίπεδα λιποπρωτεΐνης(a) μπορούν επίσης να επηρεάσουν τα αποτελέσματα.
- Μειωμένη ανταπόκριση στα φάρμακα για τη χοληστερίνη: Ένα ποσοστό ασθενών παρουσιάζει ασθενέστερη βιολογική ανταπόκριση σε φάρμακα όπως οι αναστολείς PCSK9, ακόμη και όταν τα λαμβάνουν σωστά. Αυτό σημαίνει ότι η LDL-C δεν μειώνεται όπως αναμένεται.
- Θέματα συμμόρφωσης και δοσολογίας: Η παράλειψη δόσεων, η διακοπή της θεραπείας ή η χρήση αγωγής χαμηλότερης έντασης μπορεί να κάνουν τη χοληστερίνη να φαίνεται ανθεκτική στη θεραπεία, ακόμη και όταν έχουν συνταγογραφηθεί αποτελεσματικά φάρμακα.
- Κενά στην κλινική πρακτική: Στην καθημερινή κλινική φροντίδα, η θεραπεία δεν εντείνεται ή δεν συνδυάζεται πάντα όταν χρειάζεται, γεγονός που μπορεί να εμποδίσει τους ασθενείς να φτάσουν τους στόχους LDL.
Μύθοι και αλήθειες για τη διαχείριση της υψηλής χοληστερίνης
Μύθος #1: Όλη η χοληστερίνη είναι κακή
Αλήθεια: Το σώμα σας χρειάζεται κάποια ποσότητα χοληστερίνης για να παραμείνει υγιές, αλλά μπορεί να έχετε υπερβολική. Ο συνολικός αριθμός χοληστερίνης είναι το άθροισμα διαφόρων τύπων, κυρίως της LDL, δηλαδή της λιποπρωτεΐνης χαμηλής πυκνότητας, και της HDL, δηλαδή της λιποπρωτεΐνης υψηλής πυκνότητας. Τα προβλήματα προκύπτουν όταν έχετε υπερβολική LDL – είναι αυτή που είναι πιο πιθανό να φράξει τις αρτηρίες σας. Η HDL θεωρείται η «καλή» χοληστερίνη, επειδή μπορεί να βοηθήσει στην απομάκρυνση της LDL.
Χοληστερίνη: Το σημάδι στο δέρμα που μπορεί να δείχνει ότι είναι υπερβολικά υψηλή
Μύθος #2: Φταίνε τα τρόφιμα με υψηλή χοληστερίνη
Αλήθεια: Η American Heart Association λέει ότι πρέπει να λαμβάνετε λιγότερα από 300 χιλιοστόγραμμα χοληστερίνης την ημέρα από τις τροφές, αλλά τελικά τα κορεσμένα λιπαρά είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα. Το κόκκινο κρέας, το βούτυρο και τα πλήρη σε λιπαρά γαλακτοκομικά είναι οι πιο συχνές πηγές. Και τι γίνεται με τα αυγά; Ένα μεγάλο αυγό έχει 186 χιλιοστόγραμμα χοληστερίνης και μόλις 1,6 γραμμάρια κορεσμένων λιπαρών, δηλαδή το 8% του ημερήσιου ορίου, οπότε μπορείτε να τα απολαμβάνετε με μέτρο.
Μύθος #3: Η δίαιτα χωρίς λιπαρά είναι η καλύτερη
Αλήθεια: Όσον αφορά τα λιπαρά, δεν είναι όλα ή τίποτα – το σώμα σας χρειάζεται λιπαρά, αλλά του σωστού είδους. Η καλύτερη επιλογή είναι τα ακόρεστα λιπαρά, τα οποία μπορεί να είναι πολυακόρεστα, όπως στα καρύδια, τους ηλιόσπορους, τον λιναρόσπορο και τα λιπαρά ψάρια, ή μονοακόρεστα, όπως στο ελαιόλαδο και τα αβοκάντο. Κάνοντας αυτή την αλλαγή μπορείτε να μειώσετε την υψηλή LDL και να ενισχύσετε την υγεία της καρδιάς σας.
Μύθος #4: Μπορείτε να τρώτε ό,τι θέλετε αν παίρνετε φάρμακα για τη χοληστερίνη
Αλήθεια: Ο έλεγχος της χοληστερίνης και η πρόληψη των επιπλοκών της, όπως η καρδιοπάθεια και το εγκεφαλικό, απαιτούν περισσότερα από ένα βήματα. Η φαρμακευτική αγωγή είναι μόνο ένα από αυτά. Πρέπει επίσης να ακολουθείτε μια διατροφή φιλική προς την καρδιά, που περιλαμβάνει φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής άλεσης πλούσια σε φυτικές ίνες, καθώς και τρόφιμα με ακόρεστα λιπαρά, όπως λιπαρά ψάρια, ξηρούς καρπούς, σπόρους και ελαιόλαδο.
Μύθος #5: Οι αδύνατοι άνθρωποι δεν έχουν υψηλή χοληστερίνη
Αλήθεια: Η υψηλή χοληστερίνη μπορεί να εμφανιστεί σε οποιονδήποτε. Οι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν την έλλειψη άσκησης, τη χαμηλής ποιότητας διατροφή και κληρονομικές παθήσεις όπως η οικογενής υπερχοληστερολαιμία. Αν και η υψηλή χοληστερίνη είναι πιο συχνή σε άτομα με υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία, ακόμη και λίγα κιλά πάνω από το ιδανικό βάρος μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο.
Μύθος #6: Μόνο άτομα άνω των 35 χρειάζονται έλεγχο
Αλήθεια: Η χοληστερίνη σας πρέπει να ελέγχεται κάθε 5 χρόνια από την παιδική ηλικία έως τη μέση ηλικία. Οι άνδρες 45 έως 65 ετών και οι γυναίκες 55 έως 65 ετών πρέπει να κάνουν έλεγχο κάθε 1–2 χρόνια. Μετά τα 65, ο έλεγχος πρέπει να γίνεται ετησίως. Αν έχετε υψηλή χοληστερίνη, μπορεί να χρειάζεστε συχνότερες εξετάσεις για να διαπιστωθεί αν τα φάρμακα και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής λειτουργούν. Αν δεν έχετε ελέγξει ποτέ τη χοληστερίνη σας, ρωτήστε τον γιατρό σας – μην περιμένετε να το αναφέρει εκείνος.
Μύθος #7: Μόνο οι ενήλικες μπορούν να έχουν υψηλή χοληστερίνη
Αλήθεια: Τα τρέχοντα στατιστικά δείχνουν ότι το 7% των παιδιών ηλικίας 6 έως 19 ετών έχουν υψηλή χοληστερίνη. Οι παράγοντες κινδύνου είναι οι ίδιοι με των ενηλίκων – ανθυγιεινή διατροφή, ανθυγιεινό βάρος και οικογενειακό ιστορικό υψηλής χοληστερίνης και καρδιοπάθειας. Τα παιδιά με οποιονδήποτε από αυτούς τους παράγοντες κινδύνου θα πρέπει να ελέγχουν τη χοληστερίνη τους από την ηλικία των 2 ετών.
Μύθος #8: Η υψηλή χοληστερίνη αφορά κυρίως τους άνδρες
Αλήθεια: Πριν την εμμηνόπαυση, οι γυναίκες μπορεί να έχουν κάποια προστασία από την υψηλή χοληστερίνη χάρη στα οιστρογόνα, αλλά ακόμη και νεαρές γυναίκες μπορούν να έχουν ανησυχητικά επίπεδα. Μετά την εμμηνόπαυση, μπορεί να παρατηρήσετε αλλαγές στα επίπεδα χοληστερίνης, ακόμη και αν αυτό δεν ήταν ποτέ πρόβλημα. Αν και η καρδιοπάθεια εμφανίζεται συνήθως αργότερα στη ζωή στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες, είναι η κύρια αιτία θανάτου στις γυναίκες. Ο έλεγχος της χοληστερίνης είναι καθοριστικός για μια υγιή καρδιά.
Μύθος #9: Η υψηλή HDL μπορεί να διορθώσει την υψηλή LDL
Αλήθεια: Ένα υψηλό επίπεδο HDL είναι καλό, αλλά δεν μπορεί να αντισταθμίσει την υψηλή LDL ή τη συνολική υψηλή χοληστερίνη. Επιπλέον, οι επιστήμονες ανακάλυψαν πρόσφατα ότι υπάρχουν διαφορετικοί τύποι HDL και δεν μειώνουν όλοι τον συνολικό κίνδυνο. Υπάρχουν επίσης νέοι τρόποι μέτρησης της LDL που μπορεί να είναι πιο ακριβείς και δεν απαιτούν νηστεία.
Μύθος #10: Όλα εξαρτώνται από τη διατροφή
Αλήθεια: Η διατροφή δεν είναι ο μόνος παράγοντας του τρόπου ζωής που χρειάζεται προσοχή. Υπάρχουν και άλλα πράγματα που μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση της χοληστερίνης. Αν καπνίζετε, η διακοπή μπορεί να βοηθήσει στην αύξηση της καλής HDL. Η άσκηση έχει επίσης αυτό το όφελος – στοχεύστε σε 30 λεπτά τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας. Και χάστε βάρος αν έχετε περιττά κιλά.
Χοληστερίνη: Πώς να τη μειώσετε έως και 30% χωρίς στατίνες
Μύθος #11: Δεν πειράζει να παραλείψετε μία δόση στατίνης
Αλήθεια: Οι στατίνες μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο καρδιοπάθειας κατά 25%, ωστόσο το 50% των ανθρώπων δεν τις λαμβάνει σωστά, αυξάνοντας τον κίνδυνο επιπλοκών και περισσότερων επισκέψεων στον γιατρό. Όπως δεν αισθάνεστε την υψηλή χοληστερίνη, έτσι μπορεί να μην αισθάνεστε και τα οφέλη των φαρμάκων σας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν λειτουργούν. Είναι πιο εύκολο να δημιουργήσετε μια καθημερινή συνήθεια όταν τα λαμβάνετε σε σταθερό πρόγραμμα. Ξεχάσατε μία δόση; Επιστρέψτε στο πρόγραμμα την επόμενη ημέρα. Σας ενοχλούν οι παρενέργειες; Μιλήστε με τον γιατρό σας αντί να παραλείπετε δόσεις.
Πηγές: WebMD, ScienceDirect, Oxford Academic, European Atherosclerosis Society, ResearchGate