Ερευνητές εντόπισαν τι είναι αυτό που μπορεί να εξηγεί τη θρόμβωση που παρατηρήθηκαν μετά από εμβολιασμό για την COVID-19. Η ανακάλυψη βοηθά να αποσαφηνιστεί ποιος μηχανισμός προκαλεί αυτή την ασυνήθιστη αντίδραση και μπορεί να βοηθήσει στον σχεδιασμό για ασφαλέστερα εμβόλια COVID με βάση τον αδενοϊό.
COVID-19: Κύτταρα ζόμπι από τον ιό επιτίθενται στο ανοσοποιητικό μετά τη νόσηση
Μεταλλαγμένο γονίδιο μπορεί να ευθύνεται για τις σπάνιες περιπτώσεις θρόμβωσης μετά από εμβόλια με αδενοϊό για την COVID
Επιστήμονες αναφέρουν ότι εντόπισαν ένα μεταλλαγμένο γονίδιο αυτοαντισώματος που εξηγεί τη σπάνια αλλά σοβαρή μη φυσιολογική πήξη του αίματος που παρατηρήθηκε μετά από εμβολιασμό COVID-19 με βάση τον αδενοϊό.
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο New England Journal of Medicine, ερευνητές από την Αυστραλία, τον Καναδά και την Ευρώπη χρησιμοποίησαν φασματομετρία μάζας και μοριακή ανάλυση για να διερευνήσουν γιατί, κατά την κορύφωση της πανδημίας COVID-19 το 2021, ένας μικρός αριθμός ανθρώπων ανέπτυξε ανοσολογική θρομβοπενία και θρόμβωση που προκαλείται από το εμβόλιο (VITT) μετά τη λήψη εμβολίων φορέα αδενοϊού ή μετά από λοίμωξη με αδενοϊό.
Αναφέρουν ότι αυτή η ανακάλυψη θα μπορούσε να βοηθήσει τους κατασκευαστές εμβολίων να προσαρμόσουν την πρωτεΐνη του αδενοϊού σε μελλοντικά εμβόλια, ώστε να αποτραπεί αυτή η διαταραχή, διατηρώντας παράλληλα την αποτελεσματικότητα του εμβολίου.
Πώς σχετίζονται τα εμβόλια COVID και οι θρομβώσεις;
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «Update on Thromboembolic Events After Vaccination Against COVID-19», θρομβοεμβολικά επεισόδια, συμπεριλαμβανομένων των VTE, ATE και VITT, έχουν αναφερθεί μετά από εμβολιασμό κατά της COVID-19, αλλά είναι πολύ σπάνια και διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο του εμβολίου. Οι συγγραφείς καταλήγουν ότι ο κίνδυνος θρόμβωσης μετά τον εμβολιασμό είναι σημαντικά χαμηλότερος από τον κίνδυνο που σχετίζεται με τη λοίμωξη COVID-19.
Πανδημία COVID-19: Χιλιάδες επιπλέον θάνατοι ασθενών με καρκίνο
Άλλες έρευνες δείχνουν ότι τα εμβόλια COVID-19 έχουν πολύ χαμηλό κίνδυνο θρομβώσεων και ότι ο κίνδυνος εξαρτάται από τον τύπο του εμβολίου. Μια σπάνια πάθηση που ονομάζεται Vaccine-Induced Immune Thrombotic Thrombocytopenia (VITT) έχει συνδεθεί κυρίως με εμβόλια φορέα αδενοϊού. Μελέτες εξηγούν ότι αυτό συμβαίνει όταν το ανοσοποιητικό σύστημα δημιουργεί αντισώματα anti-PF4 που ενεργοποιούν τα αιμοπετάλια και προκαλούν πήξη με χαμηλά αιμοπετάλια, παρόμοια με τη θρομβοπενία που προκαλείται από ηπαρίνη.
Μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες δείχνουν ότι αυτός ο κίνδυνος είναι εξαιρετικά χαμηλός και σημαντικά υψηλότερος με τα εμβόλια αδενοϊού σε σύγκριση με τα εμβόλια mRNA. Αντίθετα, τα εμβόλια mRNA δεν έχουν δείξει ισχυρή συσχέτιση με σοβαρά θρομβωτικά επεισόδια. Σημαντικό είναι ότι η ίδια η λοίμωξη COVID-19 ενέχει πολύ υψηλότερο κίνδυνο θρομβώσεων από ό,τι ο εμβολιασμός.
- Σπάνια αυτοάνοση αντίδραση πήξης (VITT) που συνδέεται κυρίως με εμβόλια αδενοϊού
- Τα εμβόλια mRNA δεν εμφανίζουν σταθερό σήμα σοβαρής θρόμβωσης
- Η λοίμωξη ενέχει πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο θρόμβωσης από τον εμβολιασμό
Ειδικός προειδοποιεί: «Αυτός ο βήχας σχετίζεται με COVID – Δεν είναι γρίπη ή κρυολόγημα»
Η επίδραση περιορίζεται στα εμβόλια COVID με βάση τον αδενοϊό
Η VITT ήταν πολύ σπάνια. Εμφανίστηκε σε περίπου έναν στους 200.000 ανθρώπους που έλαβαν το εμβόλιο COVID-19 Oxford-AstraZeneca στην Ευρώπη και την Αυστραλία ή το εμβόλιο Johnson & Johnson στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτά τα εμβόλια χρησιμοποιούσαν έναν αδενοϊό, έναν κοινό ιό που συνήθως προκαλεί ήπιες ασθένειες όπως κρυολογήματα ή βρογχίτιδα. Ο αδενοϊός χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο για να μεταφέρει το γονίδιο της πρωτεΐνης ακίδας του κορονοϊού στα κύτταρα του σώματος.
Αφού η VITT συνδέθηκε με αυτά τα εμβόλια με βάση τον αδενοϊό, πολλές ευρωπαϊκές χώρες αλλά και οι ΗΠΑ περιόρισαν ή σταμάτησαν τη χρήση του εμβολίου. Τα εμβόλια mRNA, όπως εκείνα της Moderna και της Pfizer/BioNTech, χρησιμοποιήθηκαν πολύ ευρύτερα σε ΕΕ και Ηνωμένες Πολιτείες και σε πολλές άλλες χώρες με διαφορετικές εμπορικές ονομασίες.
Η VITT είναι μια νέα και σπάνια πάθηση. Προκαλεί επικίνδυνες θρομβώσεις, συχνά στον εγκέφαλο ή στην κοιλιά, μαζί με χαμηλά αιμοπετάλια, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε αιμορραγία. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
- έντονο πονοκέφαλο,
- αλλαγές στην όραση,
- πόνο στο στομάχι ή την πλάτη,
- εμετό,
- δύσπνοια,
- ασυνήθιστους μώλωπες ή αιμορραγία και
- πόνο ή πρήξιμο στα πόδια.
Μετάλλαξη σε ανοσοκύτταρα φαίνεται να προκάλεσε τη θρόμβωση
Οι ερευνητές ανακάλυψαν μια μετάλλαξη σε ορισμένα ανοσοκύτταρα που οδήγησε το σώμα να συγχέει μια φυσιολογική πρωτεΐνη του αδενοϊού με μια ανθρώπινη πρωτεΐνη του αίματος που ονομάζεται PF4. Αυτή η σύγχυση προκάλεσε το ανοσοποιητικό σύστημα να παράγει αντισώματα που ενεργοποίησαν την πήξη. Πιστεύουν ότι ορισμένοι ασθενείς είχαν προηγουμένως μολυνθεί με αδενοϊό, γεγονός που ενδέχεται να είχε προετοιμάσει το ανοσοποιητικό τους σύστημα να αντιδράσει με αυτόν τον τρόπο.
Εγκυμοσύνη και νόσος Covid-19: Τι μπορεί να προκαλέσει στα έμβρυα
Η ομάδα αναφέρει ότι αυτή η ανακάλυψη θα μπορούσε να βοηθήσει ώστε τα εμβόλια με βάση τον αδενοϊό να γίνουν ασφαλέστερα στο μέλλον, συμπεριλαμβανομένων εμβολίων για άλλες ασθένειες όπως ο Ebola. Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Jing Jing Wang, PhD, δήλωσε σύμφωνα με το CIDRAP ότι η αλλαγή ή η αφαίρεση της συγκεκριμένης πρωτεΐνης του αδενοϊού θα μπορούσε να αποτρέψει αυτή την εξαιρετικά σπάνια αντίδραση, διατηρώντας παράλληλα ισχυρή προστασία. Ο συν-συγγραφέας James McCluskey, MD, χαρακτήρισε τη μελέτη «ένα λαμπρό κομμάτι μοριακής διερεύνησης».