Τις επόμενες ημέρες ξεκινά ο αντιγριπικός εμβολιασμός. Ποιοι ανήκουν στις ομάδες αυξημένου κινδύνου.
Με τρία βασικά στελέχη του ιού της γρίπης είναι σχεδιασμένα τα τριδύναμα εμβόλια για την περίοδο 2026-2027, καθώς ο ιός συνεχίζει να εξελίσσεται και η σύνθεση των εμβολίων αναπροσαρμόζεται κάθε χρόνο.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συστήνει για το βόρειο ημισφαίριο εμβόλια που στοχεύουν τους ιούς A(H1N1)pdm09, A(H3N2) και Β.
Η νέα σύνθεση έρχεται ενώ πλησιάζει η έναρξη της φετινής περιόδου αντιγριπικού εμβολιασμού στην Ελλάδα, με την προσοχή να στρέφεται ιδιαίτερα στις ομάδες αυξημένου κινδύνου.
Η εποχική γρίπη προκαλεί κάθε χρόνο σημαντικό αριθμό λοιμώξεων και νοσηλειών, ενώ η συνεχής γενετική και αντιγονική εξέλιξη των ιών καθιστά αναγκαία την τακτική αναπροσαρμογή των εμβολίων.
Ποιοι ιοί κυκλοφόρησαν το 2026
Η επιλογή των στελεχών δεν γίνεται τυχαία. Ο ΠΟΥ βασίζεται στα δεδομένα της παγκόσμιας επιτήρησης της γρίπης και στις αναλύσεις των εργαστηρίων του δικτύου GISRS.
Από τον Φεβρουάριο έως τον Αύγουστο του 2026, οι ιοί A(H1N1)pdm09, A(H3N2) και γρίπης Β κυκλοφόρησαν σε διαφορετικές αναλογίες στις περιοχές του κόσμου. Οι ιοί της γρίπης Α ήταν συχνότεροι στις περισσότερες περιοχές, ενώ στη Βόρεια και Δυτική Αφρική, τη Βόρεια Αμερική και την Ανατολική Ασία κυριάρχησαν οι ιοί της γρίπης Β.
Η παρακολούθηση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς οι συστάσεις για τη σύνθεση των εμβολίων εκδίδονται δύο φορές τον χρόνο, τον Φεβρουάριο για το βόρειο ημισφαίριο και τον Σεπτέμβριο για το νότιο.
Γιατί αλλάζει κάθε χρόνο η σύνθεση
Οι ιοί της γρίπης μεταβάλλονται συνεχώς. Για τον λόγο αυτό, ο ΠΟΥ αξιολογεί τα δεδομένα από την κυκλοφορία των ιών και προτείνει τα στελέχη που θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν στην παραγωγή των εμβολίων της επόμενης περιόδου.
Οι συστάσεις αποτελούν τη βάση για τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές και τις φαρμακευτικές εταιρείες για την ανάπτυξη, την παραγωγή και την αδειοδότηση των εμβολίων. Στόχος είναι η σύνθεση του εμβολίου να ανταποκρίνεται όσο το δυνατόν καλύτερα στους ιούς που αναμένεται να κυκλοφορήσουν.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ο περσινός αντιγριπικός εμβολιασμός δεν θεωρείται υποκατάστατο του φετινού. Η ανοσία μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου και, κυρίως, η σύνθεση του εμβολίου ανανεώνεται ώστε να λαμβάνει υπόψη τα νεότερα στελέχη που κυκλοφορούν.
Πότε πρέπει να γίνει το αντιγριπικό εμβόλιο
Στην Ελλάδα, η δραστηριότητα της εποχικής γρίπης συνήθως αυξάνεται από τον Ιανουάριο και κορυφώνεται τους επόμενους μήνες. Το Υπουργείο Υγείας έχει συστήσει ο αντιγριπικός εμβολιασμός να πραγματοποιείται κατά προτίμηση από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου, ώστε να υπάρχει χρόνος για την ανάπτυξη της ανοσολογικής απόκρισης πριν από την περίοδο αυξημένης κυκλοφορίας του ιού.
Απαιτούνται περίπου δύο εβδομάδες μετά τη χορήγηση του εμβολίου για να αναπτυχθεί η απαραίτητη ανοσολογική απόκριση. Εάν κάποιος δεν εμβολιαστεί μέσα στο προτεινόμενο διάστημα, ο εμβολιασμός μπορεί να γίνει και αργότερα, κατά τη διάρκεια της εποχικής περιόδου.
Ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο αντιγριπικός εμβολιασμός για τα άτομα που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης ή επιπλοκών.
Στις βασικές ομάδες περιλαμβάνονται:
- άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω,
- παιδιά από 6 μηνών και άνω που ανήκουν στις προβλεπόμενες ομάδες,
- ενήλικες με χρόνια νοσήματα, όπως καρδιαγγειακά και αναπνευστικά νοσήματα, σακχαρώδη διαβήτη, νεφρικές και νευρολογικές παθήσεις,
- έγκυες,
- άτομα με ανοσοκαταστολή ή νοσογόνο παχυσαρκία,
- επαγγελματίες υγείας,
- άτομα που ζουν ή εργάζονται σε κλειστές δομές,
- άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με βρέφη κάτω των έξι μηνών ή με ανθρώπους που πάσχουν από σοβαρά υποκείμενα νοσήματα.
Πόσες δόσεις χρειάζονται
Για τους περισσότερους πολίτες ο αντιγριπικός εμβολιασμός περιλαμβάνει μία δόση κάθε χρόνο.
Σε ορισμένα παιδιά κάτω των 9 ετών μπορεί να απαιτούνται δύο δόσεις, ιδίως όταν πρόκειται για πρώτη φορά που εμβολιάζονται ή έχουν λάβει στο παρελθόν μόνο μία δόση. Στις περιπτώσεις αυτές οι δύο δόσεις χορηγούνται με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 28 ημερών.
Τι προστασία προσφέρει το εμβόλιο
Το αντιγριπικό εμβόλιο δεν εγγυάται ότι κάποιος δεν θα μολυνθεί από τον ιό, όμως ο εμβολιασμός συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου νόσησης και, κυρίως, της σοβαρής νόσου και των επιπλοκών.
Η αποτελεσματικότητα του εμβολίου μπορεί να διαφέρει από χρονιά σε χρονιά και εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από το πόσο καλά αντιστοιχούν οι ιοί που περιλαμβάνονται στο εμβόλιο με εκείνους που τελικά κυκλοφορούν.
Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ήπιες και παροδικές, όπως πόνος στο σημείο της ένεσης, κόπωση ή αίσθημα αδιαθεσίας. Το αντιγριπικό εμβόλιο δεν προκαλεί γρίπη· τα ήπια συμπτώματα μετά τον εμβολιασμό σχετίζονται με την ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού.