Ισχυρά επιστημονικά στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι ο εμβολιασμός κατά του HPV αποτελεί μία από τις σημαντικότερες κατακτήσεις της προληπτικής ιατρικής.
Τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα επιβεβαιώνουν με τον πιο ουσιαστικό τρόπο τη μεγάλη αξία του εμβολιασμού κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων, HPV: η προστασία που προσφέρει δεν περιορίζεται στην πρόληψη μιας λοίμωξης ή προκαρκινικών αλλοιώσεων, αλλά μεταφράζεται πλέον σε πραγματική μείωση των θανάτων από καρκίνο.
Νέα πληθυσμιακή ανάλυση από την Αγγλία, η οποία δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό The Lancet, κατέγραψε μηδενικούς θανάτους από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας στις γυναίκες ηλικίας 20–24 ετών κατά την πενταετία 2020–2024.
Οι γυναίκες αυτές ανήκουν στις πρώτες γενιές στις οποίες προσφέρθηκε συστηματικά ο εμβολιασμός κατά του HPV στη σχολική ηλικία. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι, από την έναρξη του προγράμματος, έχουν ήδη αποτραπεί περίπου 200 θάνατοι από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας στην Αγγλία.
Τρεις χώρες στην Ευρώπη αγγίζουν το 90% στον εμβολιασμό κατά του HPV-Τι συμβαίνει στην Ελλάδα
Το αποτέλεσμα αυτό αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο για την προληπτική ιατρική. Δείχνει ότι ένας καρκίνος που για δεκαετίες προκαλούσε σοβαρή νοσηρότητα, επώδυνες θεραπείες, απώλεια γονιμότητας και πρόωρους θανάτους μπορεί, σε πολύ μεγάλο βαθμό, να προληφθεί.
Ο HPV είναι ένας εξαιρετικά συχνός ιός. Οι περισσότερες λοιμώξεις υποχωρούν χωρίς να προκαλέσουν πρόβλημα, όμως η επίμονη λοίμωξη από ορισμένους ογκογόνους τύπους μπορεί, έπειτα από χρόνια, να οδηγήσει στην εμφάνιση καρκίνου. Ο εμβολιασμός είναι αποτελεσματικότερος όταν πραγματοποιείται έγκαιρα, πριν από την πιθανή έκθεση στον ιό, γι’ αυτό και συστήνεται ήδη από την παιδική και την πρώιμη εφηβική ηλικία.
Γιατί πρέπει να εμβολιάζονται και τα αγόρια
Ο εμβολιασμός κατά του HPV δεν αφορά μόνο τα κορίτσια. Τα αγόρια δεν εμβολιάζονται απλώς για να περιοριστεί η μετάδοση του ιού ή για να προστατεύσουν τις μελλοντικές συντρόφους τους. Εμβολιάζονται πρωτίστως για να προστατευθούν τα ίδια.
Ο HPV συνδέεται στους άνδρες με καρκίνο του στοματοφάρυγγα –ιδιαίτερα της περιοχής των αμυγδαλών και της βάσης της γλώσσας–, με καρκίνο του πρωκτού και με καρκίνο του πέους. Παράλληλα, ο εμβολιασμός προστατεύει από τους τύπους του ιού που προκαλούν τη μεγάλη πλειονότητα των γεννητικών κονδυλωμάτων. Επομένως, πρόκειται για ένα εμβόλιο άμεσης προστασίας από σοβαρά νοσήματα και μορφές καρκίνου που αφορούν και τα δύο φύλα.
Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2026, στην Ελλάδα ο εμβολιασμός κατά του HPV συστήνεται τόσο για τα αγόρια όσο και για τα κορίτσια στην ηλικία των 9–11 ετών.
Όταν δεν έχει πραγματοποιηθεί στη συνιστώμενη ηλικία, προβλέπεται εμβολιασμός αναπλήρωσης έως την ηλικία των 18 ετών.
Η επιλογή της μικρής ηλικίας για τον εμβολιασμό δεν σχετίζεται με την έναρξη της σεξουαλικής ζωής του παιδιού. Στόχος είναι να έχει αναπτυχθεί ισχυρή ανοσολογική προστασία αρκετά χρόνια πριν από οποιαδήποτε πιθανή έκθεση στον ιό.
Το μήνυμα των Παιδιάτρων
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής υπογραμμίζει ότι ο παιδίατρος έχει καθοριστικό ρόλο στην έγκυρη ενημέρωση των γονέων, στην έγκαιρη σύσταση του εμβολίου και στην αναπλήρωση των δόσεων που έχουν καθυστερήσει.
Η συζήτηση για το εμβόλιο HPV δεν πρέπει να αναβάλλεται μέχρι την ύστερη εφηβεία. Κάθε αναβολή μπορεί να μετατραπεί σε χαμένη ευκαιρία πρόληψης.
Παράλληλα, ο εμβολιασμός δεν καταργεί την ανάγκη του προσυμπτωματικού ελέγχου των γυναικών στην ενήλικη ζωή. Η μεγαλύτερη προστασία επιτυγχάνεται με τον συνδυασμό υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης και τακτικού ελέγχου του τραχήλου της μήτρας, σύμφωνα με τις ισχύουσες εθνικές συστάσεις.
Τα νέα δεδομένα στέλνουν ένα μήνυμα που δεν πρέπει να αγνοηθεί:
Ο εμβολιασμός κατά του HPV είναι εμβολιασμός κατά του καρκίνου. Αφορά τα κορίτσια και τα αγόρια, προστατεύει τη μελλοντική τους υγεία και μπορεί να σώσει ζωές.