Ανάμεσα στους κοινούς θνητούς, υπάρχουν και ορισμένοι που έχουν ένα απίστευτο «χάρισμα» το οποίο σχετίζεται με τη μακροζωία. Πρόκειται για κάτι που συναντάται μόλις στο 0,01% περίπου του παγκόσμιου πληθυσμού. Είναι, όμως χάρισμα ή μήπως είναι τα γονίδια;
Αιωνόβιοι: Ποια τα μυστικά τους – Μπορεί να κληρονομηθεί η μακροζωία;
Είναι οι αιωνόβιοι, δηλαδή οι άνθρωποι που φτάνουν σε ηλικία 100 ετών, και εδώ και χρόνια είναι αντικείμενο εκτεταμένης επιστημονικής μελέτης.
Σταδιακά, οι επιστήμονες αρχίζουν να ανακαλύπτουν τα μυστικά πίσω από την εξαιρετική διάρκεια ζωής τους. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη πολλά που δεν έχουν γίνει πλήρως κατανοητά.
Ένα από τα αναπάντητα ερωτήματα αφορά τα παιδιά τους. Κληρονομεί άραγε η επόμενη γενιά την ίδια εξαιρετική ικανότητα μακροζωίας;
Γενετικοί και κληρονομικοί παράγοντες που μπορεί να προβλέψουν την υγεία και τη μακροζωία
Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η γενετική μπορεί να παίζει σημαντικό ρόλο στο πόσο πολύ και πόσο υγιεινά ζουν οι άνθρωποι.
Αντί να αναδεικνύεται ένα μοναδικό «γονίδιο μακροζωίας», οι έρευνες δείχνουν ότι υπάρχει ένας συνδυασμός κληρονομικών παραγόντων που συνδέονται με την επιβίωση, την υγιή γήρανση και την προστασία από ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία.
Το «μυστικό» μακροζωίας μπορεί να κρύβεται στο αίμα του σκύλου σας – Τι αποκάλυψε έρευνα
- Μελέτη του 2026 με τίτλο Heritability of intrinsic human life span is about 50% when confounding factors are addressed, εκτίμησε ότι η γενετική μπορεί να εξηγεί πάνω από το 50% της εγγενούς ανθρώπινης διάρκειας ζωής, αφού ληφθούν υπόψη εξωτερικές αιτίες θανάτου.
- Ερευνητική εργασία του 2026 με τίτλο Genetic and molecular factors underlying human longevity and epigenetic aging εντόπισε γονίδια και βιολογικούς δείκτες που σχετίζονται με τη γήρανση, συμπεριλαμβανομένων συσχετίσεων με τη χοληστερίνη, τα κύτταρα του ανοσοποιητικού και τον IGF-1.
- Μεταξύ ατόμων ηλικίας 80 ετών και άνω, ένα ευνοϊκό γενετικό προφίλ συνδέθηκε με 13% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου, αν και οι τροποποιήσιμοι παράγοντες είχαν επίσης σημασία, σύμφωνα με άλλη εργασία του 2026 με τίτλο Modifiable risk factors attenuated longevity genetic predisposition on life expectancy in the oldest old.
Μπορεί να «περάσει» η μακροζωία ενός γονιού στο παιδί του;
Σε νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open, οι επιστήμονες επιχείρησαν να απαντήσουν ακριβώς σε αυτό το ερώτημα.
«Θέλαμε να μάθουμε εάν μεταβιβάζουν την καλή υγεία και τη μακροζωία τους στα παιδιά τους», λέει η γενετίστρια Sofiya Milman από το Albert Einstein College of Medicine στη Νέα Υόρκη, σύμφωνα με το Science Alert.
«Και, εάν ναι, εάν αυτά τα πλεονεκτήματα μπορούν να εξηγηθούν από υγιεινές συνήθειες ή εάν λειτουργεί κάτι πιο θεμελιώδες, όπως η γενετική».
101χρονη αποκαλύπτει τα περίεργα μυστικά της μακροζωίας της: «Κάθε εβδομάδα πίνω μία μπίρα»
Στη μελέτη τους, η Milman και οι συνεργάτες της ανέλυσαν δεδομένα από τρεις διαφορετικές διαχρονικές μελέτες. Σε αυτές συμμετείχαν πάνω από 2.300 άνθρωποι που ήταν παιδιά αιωνόβιων, καθώς και πάνω από 1.700 συμμετέχοντες των οποίων οι γονείς δεν είχαν αντίστοιχα μεγάλη διάρκεια ζωής και αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου.
«Από όσο γνωρίζουμε, αυτή είναι η πιο ολοκληρωμένη μελέτη μέχρι σήμερα» που εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στη μακροζωία των γονέων και την υγεία των παιδιών, γράφουν οι ερευνητές στη μελέτη τους.
Έως 42% χαμηλότερος ο κίνδυνος θανάτου
Η ανάλυση έδειξε ότι και στις τρεις ομάδες της μελέτης, τα παιδιά των αιωνόβιων είχαν χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Παρουσίαζαν επίσης χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και υπέρτασης.
Σε δύο από τις ομάδες καταγράφηκε επίσης μειωμένος κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου.
Η μείωση του κινδύνου ήταν σημαντική. Σε οποιαδήποτε δεδομένη ηλικία, τα παιδιά των αιωνόβιων είχαν 32% χαμηλότερο κίνδυνο υπέρτασης, 33% χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και 42% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου.
Μήπως τρώτε υπερβολική πρωτεΐνη; Συμπεράσματα από 350 μελέτες ανατρέπουν όσα ξέραμε για τη μακροζωία
Υπέρταση και θάνατος εμφανίζονται χρόνια αργότερα
Επιπλέον, όταν τα παιδιά των αιωνόβιων εμφάνιζαν προβλήματα υγείας, αυτά έτειναν να παρουσιάζονται σε μεγαλύτερη ηλικία σε σύγκριση με τους συνομηλίκους τους στην ομάδα ελέγχου.
Η εμφάνιση της υπέρτασης καθυστερούσε κατά περίπου πέντε χρόνια, ενώ ο θάνατος υπολογίστηκε ότι συνέβαινε περίπου τρία χρόνια αργότερα σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.
«Η συνολική συνέπεια αυτών των ευρημάτων σε αυτές τις αρκετά διαφορετικές μελέτες ήταν ιδιαίτερα αξιοσημείωτη και ενισχύει την ιδέα ότι η εξαιρετική μακροζωία εμφανίζεται μέσα στις οικογένειες», λέει ο ερευνητής γήρανσης και πρώτος συγγραφέας Eric Reed από το Albert Einstein College of Medicine, σύμφωνα με την ίδια πηγή.
Τι έδειξε η μελέτη για τον καρκίνο
Είναι ενδιαφέρον ότι τα αποτελέσματα δεν έδειξαν σημαντικά μειωμένο κίνδυνο καρκίνου μεταξύ των παιδιών των αιωνόβιων.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι είναι πιθανό τα παιδιά των αιωνόβιων να διαθέτουν μεγαλύτερη αντίσταση στον καρκίνο και να επωφελούνται από μειωμένη θνησιμότητα από καρκίνο, ακόμη και εάν δεν παρουσιάζουν μειωμένη συχνότητα εμφάνισης της νόσου.
Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι η καλύτερη υγεία των παιδιών των αιωνόβιων συνδέεται εν μέρει με αυξημένο προσυμπτωματικό έλεγχο για τον καρκίνο. Αυτό θα μπορούσε να οδηγεί στον εντοπισμό μορφών καρκίνου χαμηλού κινδύνου που δεν επηρεάζουν τη θνησιμότητά τους.
Γενετική ή τρόπος ζωής;
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι περιβαλλοντικοί παράγοντες και παράγοντες συμπεριφοράς, όπως η διατροφή, το επίπεδο εκπαίδευσης, η κοινωνικοοικονομική κατάσταση και η χρήση καπνού, είναι γνωστό ότι συνδέονται με τον κίνδυνο ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία.
Ωστόσο, η δική τους ανάλυση έδειξε ότι τα παιδιά των αιωνόβιων εξακολουθούσαν να είναι προστατευμένα από ασθένειες όταν τα άτομα της ομάδας ελέγχου αντιστοιχίστηκαν ως προς αυτούς τους παράγοντες.
Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι οι περιβαλλοντικοί παράγοντες έχουν μικρότερη επίδραση στην υγεία των ανθρώπων που συνδέονται γενετικά με αιωνόβιους. Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι αυτή η λογική έχει τα όριά της.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι ο τρόπος ζωής δεν μετράει – οι υγιεινές συμπεριφορές παραμένουν σημαντικές για όλους», λέει ο Reed.
«Αλλά ορισμένοι άνθρωποι από οικογένειες με εξαιρετική μακροζωία φαίνεται να απολαμβάνουν βιολογικά πλεονεκτήματα που τους βοηθούν να παραμένουν υγιείς παρά τους περιβαλλοντικούς παράγοντες και τους παράγοντες συμπεριφοράς που επηρεάζουν όλους μας», καταλήγει.