Ο μύθος που θέλει τα μοναχοπαίδια να είναι μόνα τους και κακομαθημένα δεν επιβεβαιώνεται από τη σύγχρονη έρευνα. Αντίθετα, ειδικοί επισημαίνουν ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν χωρίς αδέλφια συχνά αναπτύσσουν από μικρή ηλικία μια ιδιαίτερη δεξιότητα. Ποια είναι.
Νερό από τη βρύση: Το λίθιο συνδέεται με σπάνια καρδιακή πάθηση στα παιδιά – Τι έδειξε νέα μελέτη
Μοναχοπαίδια: Τι ισχύει για τη μοναξιά – Είναι πράγματι κακομαθημένα;
Οι οικογένειες με ένα παιδί γίνονται όλο και πιο συνηθισμένες, καθώς το κόστος ανατροφής αυξάνεται και πολλοί αποκτούν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία. Σύμφωνα με ανάλυση του 2025 του Pew Research Center, ο αριθμός των παιδιών που σχεδίαζαν να αποκτήσουν οι Αμερικανοί ηλικίας 20 έως 39 ετών μειώθηκε από 2,3 το 2012 σε 1,8 το 2023.
Κι όμως, η απόκτηση ενός μόνο παιδιού σπάνια θεωρείται η ιδανική επιλογή. Σε έρευνα του 2023 της Gallup, το 44% των Αμερικανών απάντησε ότι δύο παιδιά είναι ο ιδανικός αριθμός, το 45% προτίμησε τρία ή περισσότερα και μόλις το 3% δήλωσε ότι θεωρεί ιδανική την απόκτηση ενός παιδιού.
Η επιφύλαξη απέναντι στα παιδιά χωρίς αδέλφια δεν είναι καινούργια. Ήδη από το 1896, ψυχολογικές μελέτες τα περιέγραφαν ως «ζηλόφθονα, εγωιστικά, εξαρτημένα, επιθετικά ή αυταρχικά», αποδίδοντας αυτά τα χαρακτηριστικά στην αποκλειστική προσοχή που δέχονταν από τους γονείς τους.
Η σύγχρονη έρευνα, όμως, αμφισβητεί αυτή την εικόνα. Σύμφωνα με τη μελέτη του 2020, που δημοσιεύτηκε στο Personality and Individual Differences, δεν εντοπίστηκαν διαφορές στην αίσθηση ανωτερότητας, στην απαίτηση για προνομιακή μεταχείριση και στις ναρκισσιστικές τάσεις ανάμεσα στα μοναχοπαίδια και σε όσους μεγάλωσαν με αδέλφια.
Τι δείχνουν οι πρόσφατες έρευνες για τα μοναχοπαίδια
Οι έρευνες των τελευταίων ετών δίνουν μια ανάμεικτη εικόνα, με ορισμένα ευρήματα να είναι καθησυχαστικά και άλλα να απαιτούν περισσότερη διερεύνηση.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 με τίτλο «Personality differences between birth order categories and across sibship sizes», σε δείγμα άνω των 700.000 ενηλίκων, οι διαφορές στην προσωπικότητα ανάμεσα σε όσους μεγάλωσαν με αδέλφια και σε μοναχοπαίδια ήταν υπαρκτές αλλά μικρές.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 με τίτλο «Does Being an Only Child Mean Being Lonely? Source of Loneliness in Adolescents», η μοναξιά των εφήβων χωρίς αδέλφια συνδέεται κυρίως με την ευαισθησία στην κοινωνική απόσυρση, δηλαδή την τάση να επηρεάζονται συναισθηματικά όταν αισθάνονται ότι οι άλλοι απομακρύνονται.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 με τίτλο «Longitudinal effects of negative emotionality on loneliness in early childhood considering solitude preference and sibling status», η αρνητική συναισθηματικότητα στην προσχολική ηλικία συνδέεται με τη μοναξιά δύο χρόνια αργότερα, ενώ η ύπαρξη αδελφιών φαίνεται να επηρεάζει αυτή τη σχέση.
Καρκίνος στα παιδιά: Τα ύπουλα συμπτώματα που περνούν απαρατήρητα – Ποιος είναι ο κανόνας των 3
Γιατί τα μοναχοπαίδια νιώθουν πιο άνετα με τους ενήλικες
Τα μοναχοπαίδια «έχουν την τάση να συναναστρέφονται περισσότερο με ενήλικες», εξηγεί ο Αμερικανός ψυχίατρος Allen Masry, σύμφωνα με το Newsweek. Αυτή η συναναστροφή τα βοηθά να νιώθουν άνετα με μεγαλύτερους ανθρώπους από πολύ μικρή ηλικία.
Η άνεση αυτή δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι ωριμάζουν συναισθηματικά πιο γρήγορα. «Μερικές φορές μπορεί να δίνει την εντύπωση ότι μεγαλώνουν πιο γρήγορα, αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η συναισθηματική τους ανάπτυξη προχωρά με ταχύτερο ρυθμό», επισημαίνει και η ψυχολόγος Rachel Loftin, σύμφωνα με την ίδια πηγή.
Οι μαρτυρίες των παιδιών που μεγάλωσαν χωρίς αδέρφια συγκλίνουν
Πριν από λίγους μήνες, ένα δημοφιλές βίντεο στο TikTok ανέδειξε την ίδια ιδέα μέσα από την εμπειρία ενός παιδιού χωρίς αδέρφια.
Όπως εξήγησε ο δημιουργός του, πολλοί γονείς που αποκτούν ένα παιδί θέλουν να ζήσουν την εμπειρία της γονεϊκότητας, χωρίς όμως ολόκληρη η ζωή τους να περιστρέφεται γύρω από την ανατροφή των παιδιών. Έτσι, το παιδί μεγαλώνει ως το τρίτο μέλος μιας οικογένειας στην οποία κυριαρχεί ο κόσμος των ενηλίκων.
Πόσο βαριά πρέπει να είναι η σχολική τσάντα; Τι δείχνουν τα στοιχεία για την πλάτη των παιδιών
Στα χιλιάδες σχόλια του βίντεο, πολλά μοναχοπαίδια «είδαν τον εαυτό τους». Ένας χρήστης έγραψε ότι στα οικογενειακά τραπέζια δεν υπήρχε ποτέ ξεχωριστό τραπέζι για τα παιδιά, γι’ αυτό έμαθε από νωρίς καλούς τρόπους και να συνομιλεί χωρίς φόβο με ενήλικες.
Ένας άλλος περιέγραψε τους γονείς του ως δύο συγκάτοικους που απλώς ανέχονταν ο ένας τον άλλον και απέκτησαν ένα παιδί, ενώ ένας τρίτος θυμήθηκε την έκπληξή του όταν είδε τα έξι αδέλφια ενός φίλου του να τρέχουν συνεχώς μέσα στο σπίτι.
Πηγές: Upworthy, Newsweek, Pew Research Center, Personality and Individual Differences, PNAS, International Journal of Psychology, Scientific Reports