Το να ξυπνάτε με ημικρανία μπορεί να σας βγάλει τελείως εκτός προγράμματος και να σας κάνει να αναρωτιέστε τι πήγε στραβά ενώ κοιμόσασταν. Από τον ύπνο και τις ορμόνες έως το στρες, την ενυδάτωση και τις καθημερινές συνήθειες, αρκετοί παράγοντες που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους μπορεί να εξηγούν γιατί οι ημικρανίες εμφανίζονται πιο συχνά νωρίς το πρωί.
Περίπου 1.000.000 Έλληνες πάσχουν από ημικρανία-Το 50% παραμένουν αδιάγνωστοι
Γιατί οι ημικρανίες εμφανίζονται πιο συχνά το πρωί – Τι τις προκαλεί και πώς να τις αντιμετωπίσετε
Είναι πρωί εργάσιμης. Το ξυπνητήρι σας τινάζει από τον ύπνο και, καθώς τρίβετε τα μάτια σας, συνειδητοποιείτε ότι δεν πρόκειται απλώς για κούραση – είναι ημικρανία. Αντί να πεταχτείτε από το κρεβάτι και να ξεκινήσετε τη μέρα σας, δυσκολεύεστε να συγκεντρωθείτε ακόμη και στις πιο απλές πρωινές δραστηριότητες. Αν το να ξυπνάτε με ημικρανία συμβαίνει συχνά, το να ξεκινάτε τη μέρα ήδη σε μειονεκτική θέση μπορεί να είναι βαθιά απογοητευτικό.
Αν και η ακριβής αιτία δεν είναι πάντα ξεκάθαρη, συχνοί εκλυτικοί παράγοντες περιλαμβάνουν προβλήματα ύπνου, πόνο στον αυχένα, απόσυρση καφεΐνης, υπερβολική χρήση παυσίπονων και παράγοντες ψυχικής υγείας όπως η κατάθλιψη και το άγχος. Η Αμερικανίδα νευρολόγος του Cleveland Clinid, MaryAnn Mays, MD, εξετάζει γιατί οι ημικρανίες μπορεί να εμφανίζονται αμέσως μετά το ξύπνημα και τι μπορείτε να κάνετε για να βελτιώσετε τον ύπνο σας.
Τι προκαλεί τους πρωινούς πονοκεφάλους και τις ημικρανίες;
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «Neck pain in migraine: A narrative review and steps to correct evaluation and treatment», ο πόνος στον αυχένα είναι πολύ συχνός στα άτομα με ημικρανία και μπορεί να εμφανιστεί σε όλες τις φάσεις μιας κρίσης, αντανακλώντας επικαλυπτόμενες οδούς πόνου μεταξύ του αυχένα και του τριδυμικού συστήματος. Η μελέτη διαπιστώνει ότι η σωστή αναγνώριση του αν ο πόνος στον αυχένα είναι σύμπτωμα, εκλυτικός παράγοντας ή συννοσηρότητα είναι απαραίτητη για την κατάλληλη αξιολόγηση και θεραπεία της ημικρανίας, αν και τα δεδομένα για συγκεκριμένες παρεμβάσεις παραμένουν περιορισμένα.
Ημικρανία: Πότε μπορεί να είναι σύμπτωμα για εγκεφαλικό ή μηνιγγίτιδα;
Άλλες πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι οι πρωινοί πονοκέφαλοι και οι ημικρανίες μπορεί να σχετίζονται με τον τρόπο που ο εγκέφαλος ρυθμίζει τον ύπνο, την ενέργεια και τις ορμόνες. Οι διαταραχές του εσωτερικού βιολογικού ρολογιού του οργανισμού μπορούν να επηρεάσουν την ευαισθησία στον πόνο, καθιστώντας τους πονοκεφάλους πιο πιθανούς με το ξύπνημα. Ταυτόχρονα, ο κακός ύπνος, το στρες ή η νηστεία μπορεί να επιβαρύνουν την ενεργειακή επάρκεια του εγκεφάλου, μειώνοντας το περιθώριο για την εκδήλωση ημικρανίας.
Ορμονικοί παράγοντες, όπως τα μειωμένα νυχτερινά επίπεδα μελατονίνης, καθώς και σωματικές αλλαγές κατά τη διάρκεια του ύπνου, όπως μεταβολές στην πίεση ή στη ροή του αίματος, μπορεί επίσης να παίζουν ρόλο. Αντί για μία μόνο αιτία, η έρευνα δείχνει έναν συνδυασμό βιολογικών ρυθμών, ποιότητας ύπνου, μεταβολισμού και ατομικής ευαισθησίας που δρουν μαζί.
Βασικοί παράγοντες που έχουν εντοπιστεί σε μελέτες περιλαμβάνουν
- Διαταραχή κιρκάδιου ρυθμού και ασυμφωνία ύπνου.
- Ενεργειακό και μεταβολικό στρες του εγκεφάλου.
- Χαμηλότερα επίπεδα μελατονίνης τη νύχτα.
- Αλλαγές πίεσης και υγρών κατά τη διάρκεια του ύπνου.
- Συχνοί εκλυτικοί παράγοντες όπως το στρες, η κόπωση και η νηστεία.
Ημικρανία: Πόσο αυξάνει τον κίνδυνο για εγκεφαλικό σε νέους και γυναίκες – Νέα μελέτη
Τι μπορεί να προκαλεί τις πρωινές ημικρανίες;
1. Προβλήματα ύπνου
Μια μελέτη δείχνει ότι οι διαταραχές ύπνου, όπως η αϋπνία, το τρίξιμο των δοντιών και το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών, μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα και τη διάρκεια του ύπνου. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πιο συχνές ημικρανίες.
«Ο ύπνος παίζει πολλούς κρίσιμους ρόλους που είναι απαραίτητοι για να μπορούμε να λειτουργούμε φυσιολογικά κατά τη διάρκεια της ημέρας», αναφέρει η Dr. Mays, σύμφωνα με το Cleveland Clinic. «Για παράδειγμα, μαθαίνουμε ότι κατά τη διάρκεια του ύπνου απομακρύνουμε μεταβολικά απόβλητα που μπορεί να συσσωρεύονται στον εγκέφαλο. Πιστεύουμε ότι αν τέτοιες διεργασίες παρεμποδίζονται, μπορεί να προκύψουν πονοκέφαλοι».
2. Μη επαρκής πρόσληψη νερού
Η ενυδάτωση παίζει βασικό ρόλο στην πρόληψη των ημικρανιών. Φροντίστε να παραμένετε καλά ενυδατωμένοι όλη την ημέρα και σκεφτείτε να έχετε ένα μπουκάλι νερό δίπλα στο κρεβάτι σας.
Αν είστε επιρρεπείς σε πονοκεφάλους που σχετίζονται με αφυδάτωση, η Dr. Mays συνιστά επίσης να περιορίζετε το αλκοόλ και την υπερβολική καφεΐνη, καθώς και τα δύο αυξάνουν την απώλεια υγρών και μπορεί να πυροδοτήσουν πονοκεφάλους μέσω διαταραχής του ύπνου ή απόσυρσης καφεΐνης.
3. Υπερβολική χρήση παυσίπονων χωρίς συνταγή
«Αν κάποιος χρησιμοποιεί παυσίππονα κάθε μέρα, στην πραγματικότητα διατρέχει κίνδυνο να αναπτύξει κάτι που ονομάζεται πονοκέφαλος από υπερβολική χρήση φαρμάκων», αναφέρει η Dr. Mays.
Μπορεί να καταφεύγετε σε ασπιρίνη, παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη για να ανακουφίσετε τον πόνο της ημικρανίας. Αν και αυτό μπορεί να βοηθά βραχυπρόθεσμα, μπορεί να προκαλέσει έναν φαύλο κύκλο ημικρανιών αν χρησιμοποιούνται πάνω από δύο ημέρες την εβδομάδα.
Ημικρανίες: Πώς οι τακτικοί οργασμοί μπορούν να τις αντιμετωπίσουν
4. Κατανάλωση συγκεκριμένων τροφίμων
Αν αντιμετωπίζετε ημικρανίες, ίσως ήδη γνωρίζετε ότι ορισμένα τρόφιμα, όπως τα παλαιωμένα τυριά, το κόκκινο κρασί και η σοκολάτα, μπορεί να πυροδοτήσουν μια κρίση. Αυτά τα τρόφιμα είτε περιέχουν νιτρικά είτε γλουταμινικό μονονάτριο (MSG), που είναι γνωστό ότι προκαλούν ημικρανίες.
«Το βασικό που πρέπει να έχετε υπόψη είναι ότι δεν είναι τα ίδια τρόφιμα για όλους και δεν έχουν όλοι διατροφικούς εκλυτικούς παράγοντες», διευκρινίζει η Dr. Mays. «Απαιτείται λοιπόν υπομονή, τήρηση ημερολογίου τροφίμων και συστηματική εξέταση της διατροφής σας για να εντοπίσετε αν υπάρχει κάτι που σχετίζεται με τους πονοκεφάλους».
5. Υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης
Δεν λέμε ότι δεν μπορείτε να πιείτε έναν καφέ, αλλά καλό είναι να περιορίζετε την ποσότητα καφεΐνης που καταναλώνετε καθημερινά. Όταν πίνετε πολύ καφέ μια ημέρα και την επόμενη δεν καταναλώνετε την ίδια ποσότητα, μπορεί να εμφανίσετε ημικρανία λόγω της απότομης πτώσης των επιπέδων καφεΐνης στο αίμα.
Ποιος είναι ο στόχος; Από 100 έως 150 χιλιοστόγραμμα την ημέρα, περίπου ένα φλιτζάνι καφέ. Αυτή η ποσότητα μπορεί μάλιστα να βοηθήσει στις ημικρανίες, λόγω της ικανότητας της καφεΐνης να περιορίζει τη ροή του αίματος και να ανακουφίζει τον πόνο. Πάνω από 400 χιλιοστόγραμμα καφεΐνης μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης ημικρανίας.
6. Κατάθλιψη ή άγχος
Τα ζητήματα ψυχικής υγείας, όπως η κατάθλιψη και το άγχος, συνδέονται με τις ημικρανίες, καθώς επηρεάζουν την ποιότητα του ύπνου και τα επίπεδα στρες, που είναι συχνοί εκλυτικοί παράγοντες.
«Η κατάθλιψη, το άγχος και η ημικρανία πάνε μαζί. Γνωρίζουμε ότι τα άτομα με ημικρανίες έχουν υψηλότερο κίνδυνο για κατάθλιψη και άγχος και το αντίστροφο», λέει η Dr. Mays. «Πιστεύουμε ότι αυτό μπορεί να σχετίζεται με τη ρύθμιση ορισμένων νευροδιαβιβαστών που συνδέονται με την ημικρανία και την κατάθλιψη, όπως η σεροτονίνη. Στην πραγματικότητα, ορισμένα αντικαταθλιπτικά έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά στη μείωση της συχνότητας και της έντασης της ημικρανίας και των πονοκεφάλων τάσης».
Εγκεφαλικό: Τα 3 συμπτώματα που προειδοποιούν μια εβδομάδα πριν εκδηλωθεί
7. Έκθεση σε έντονο φως, δυνατές μυρωδιές και θορύβους
Ορισμένα ερεθίσματα, όπως το έντονο φως, οι δυνατές μυρωδιές όπως ο καπνός ή τα αρωματικά κεριά και οι δυνατοί θόρυβοι, μπορούν να πυροδοτήσουν ημικρανία σε ορισμένα άτομα.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Η Dr. Mays εξηγεί ότι θεωρείται πως αυτά τα αισθητηριακά ερεθίσματα αντανακλούν μια γενικευμένη κατάσταση αισθητηριακής υπερευαισθησίας στον εγκέφαλο που είναι επιρρεπής στην ημικρανία και δυσκολεύεται να φιλτράρει το φως, τις οσμές ή τους ήχους. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να είναι υπερβολικά και να προκαλούν πονοκεφάλους.
8. Αλλαγές στη βαρομετρική πίεση
Πράγματι, ο καιρός μπορεί να επηρεάσει τις ημικρανίες σας. Μια πτώση της βαρομετρικής πίεσης ή μια απότομη αλλαγή της θερμοκρασίας μπορεί να πυροδοτήσει ημικρανία. Η αλλαγή της πίεσης επηρεάζει τις ρινικές και ιγμοριακές κοιλότητες, ωθώντας υγρά στους ιστούς.
Υπάρχει επίσης η θεωρία ότι μια σημαντική αλλαγή στη βαρομετρική πίεση μπορεί να μεταβάλει την ποσότητα πίεσης στον εγκέφαλο και να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος μπλοκάρει τον πόνο.
9. Ορμονικές αλλαγές
Τις πρώτες πρωινές ώρες, περίπου από τις 4 π.μ. έως τις 8 π.μ., ο οργανισμός σας μεταβάλλει φυσιολογικά τα επίπεδα των ορμονών του καθώς προετοιμάζεται για το ξύπνημα.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι φυσικές ουσίες του εγκεφάλου που ανακουφίζουν από τον πόνο μπορεί να είναι λιγότερο ενεργές, ενώ οι «ορμόνες αφύπνισης» αυξάνονται και οι ορμόνες που σχετίζονται με τον ύπνο μειώνονται. Στα άτομα με ημικρανία, αυτή η μεταβολή μπορεί προσωρινά να αυξήσει την ευαισθησία των οδών του πόνου, γεγονός που βοηθά να εξηγηθεί γιατί οι πονοκέφαλοι συχνά ξεκινούν ή επιδεινώνονται το πρωί.
Πόσο νερό πρέπει να πίνουμε κάθε μέρα – Προστατεύει από παχυσαρκία, ημικρανίες και πέτρες στα νεφρά
Πώς να το αντιμετωπίσετε
Η Dr. Mays μοιράζεται μερικές απλές συνήθειες που μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση των πρωινών ημικρανιών:
- Να είστε συνεπείς. Διατηρήστε ένα σταθερό καθημερινό πρόγραμμα για το ξύπνημα, τα γεύματα, την άσκηση και την ώρα του ύπνου. Στοχεύστε σε επτά έως εννέα ώρες ποιοτικού ύπνου και εξετάστε το ενδεχόμενο ελέγχου για διαταραχές ύπνου αν ο ύπνος δεν σας ξεκουράζει.
- Προσέξτε τη διατροφή σας. Παραμείνετε καλά ενυδατωμένοι και αποφύγετε τρόφιμα που γνωρίζετε ότι μπορούν να πυροδοτήσουν τις ημικρανίες σας.
- Παραμείνετε δραστήριοι. Η μέτρια άσκηση, όπως το περπάτημα, το ποδήλατο ή η κολύμβηση, καθώς και η γιόγκα ή ο διαλογισμός, μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση της συχνότητας και της έντασης των ημικρανιών.
- Διαχειριστείτε το στρες. Χρησιμοποιήστε τεχνικές χαλάρωσης και ενσυνειδητότητας για να αντιμετωπίζετε καλύτερα το καθημερινό στρες.
Εάν το σύμπτωμα επιμένει ή συνοδεύεται και από άλλα συμπτώματα όπως εμετούς ή διπλωπία, η ιατρική εξέταση δεν πρέπει να αναβάλλεται προς αποκλεισμό άλλων νοσημάτων όπως όγκων εγκεφάλου ή κολλαγονικών νοσημάτων
Πηγές: Cleveland Clinic, Frontiers, PubMed, Frontiers, Frontiers, HPR, ResearchGate, SageJournals