Η ποιότητα του ύπνου δεν εξαρτάται μόνο από τις ώρες που κοιμόμαστε. Ο ύπνος REM, το στάδιο στο οποίο βλέπουμε τα πιο έντονα όνειρα, φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο στην υγεία μας. Νέα μελέτη τον συνέδεσε με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης 83 παθήσεων. Τι δείχνουν τα ευρήματα.
Ύπνος REM: Τι είναι και πώς μπορεί να επηρεάσει την υγεία
Κατά τη διάρκεια του ύπνου REM ο εγκέφαλος παρουσιάζει έντονη δραστηριότητα, ενώ σε άλλα στάδια του ύπνου περιλαμβάνεται ο βαθύς ύπνος, που συνδέεται με την αποκατάσταση του οργανισμού.
Η ανάλυση βασίστηκε στη μελέτη του 2026 με τίτλο “Accelerometer-derived real-world sleep stages and risk of incident diseases: A UK Biobank cohort study and phenome-wide association analysis“. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Πεκίνου και το Ιατρικό Πανεπιστήμιο της Πρωτεύουσας αξιοποίησαν δεδομένα από τη βρετανική μελέτη UK Biobank.
Τι δείχνουν πρόσφατες έρευνες για τον ύπνο REM και την υγεία
Οι μελέτες των τελευταίων ετών συνδέουν τα διαφορετικά στάδια του ύπνου με την υγεία της καρδιάς και του εγκεφάλου.
Κάψτε λίπος στον ύπνο σας: 5 συνήθειες που ενισχύουν τον μεταβολισμό όταν κοιμάστε
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2026 με τίτλο “Association of reduced REM sleep with mortality in adults with coronary artery disease and obstructive sleep apnea in the RICCADSA cohort“, οι ασθενείς με στεφανιαία νόσο και υπνική άπνοια που περνούσαν πολύ λίγο χρόνο σε ύπνο REM παρουσίασαν σχεδόν τριπλάσιο κίνδυνο θανάτου σε διάστημα περίπου πέντε ετών.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 με τίτλο “Association of rapid eye movement sleep latency with multimodal biomarkers of Alzheimer’s disease“, η καθυστερημένη έναρξη του ύπνου REM κατά τη διάρκεια της νύχτας συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα βιοδεικτών της νόσου Αλτσχάιμερ στο αίμα.
- Σύμφωνα με τη μετα-ανάλυση του 2025 με τίτλο “Sleep disorders increase the risk of dementia, Alzheimer’s disease, and cognitive decline: a meta-analysis“, η υπνική άπνοια και η αϋπνία συνδέονται με περίπου 33% υψηλότερο κίνδυνο άνοιας.
Πώς διεξήχθη η μελέτη
Οι συμμετέχοντες, με μέση ηλικία τα 56 έτη, φόρεσαν για επτά συνεχόμενες ημέρες μια συσκευή στον καρπό που κατέγραφε τις κινήσεις τους. Ένα σύστημα μηχανικής μάθησης, το SleepNet, ανέλυσε τις καταγραφές και υπολόγισε τον χρόνο που περνούσαν στα διαφορετικά στάδια του ύπνου.
Από τους 103.611 συμμετέχοντες που παρείχαν αξιοποιήσιμες καταγραφές, οι ερευνητές συμπεριέλαβαν στην τελική ανάλυση 95.559 άτομα. Στη συνέχεια, συνέκριναν τα πρότυπα ύπνου με την εμφάνιση 1.049 διαφορετικών παθήσεων και διαγνώσεων που καταγράφηκαν σε νοσοκομειακά αρχεία, κατά τη διάρκεια παρακολούθησης σχεδόν εννέα ετών. Στην ανάλυση έλαβαν υπόψη την ηλικία, το φύλο, τον δείκτη μάζας σώματος και τον τρόπο ζωής.
Τι έδειξαν τα δεδομένα
Η ανάλυση εντόπισε 156 στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις ανάμεσα στα πρότυπα ύπνου και στις παθήσεις που εμφανίστηκαν κατά την παρακολούθηση. Όσοι περνούσαν περισσότερο χρόνο σε ύπνο REM είχαν χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης 83 παθήσεων, όπως:
- η καρδιακή ανεπάρκεια,
- η υψηλή αρτηριακή πίεση,
- η άνοια,
- η νόσος Πάρκινσον και
- η σκλήρυνση κατά πλάκας.
Η διαφορά περίπου 48 λεπτών στη διάρκεια του ύπνου REM συνδέθηκε με 26% χαμηλότερο κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας και 46% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας για όσους κοιμούνταν περισσότερο σε αυτό το στάδιο. Η συσχέτιση με 54 παθήσεις παρέμεινε στατιστικά σημαντική ακόμη και όταν ο ύπνος REM υπολογίστηκε ως ποσοστό της συνολικής διάρκειας του ύπνου. Αυτό δείχνει ότι τα ευρήματα δεν εξηγούνται απλώς από το πόσες ώρες κοιμούνταν οι συμμετέχοντες.
Σημαντικός φάνηκε και ο βαθύς ύπνος, αν και συνδέθηκε με λιγότερες παθήσεις.
Πολύς ή λίγος ύπνος; Πόσες ώρες επιταχύνουν τη γήρανση σύμφωνα με μελέτη
Η μεγαλύτερη διάρκειά του συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης επτά παθήσεων, όπως:
- ο διαβήτης τύπου 2,
- η μείζων καταθλιπτική διαταραχή,
- η υπνική άπνοια και
- η νόσος Πάρκινσον.
Σημαντικό ρόλο είχε και η συνολική διάρκεια του ύπνου. Για 69 από τις παθήσεις που εξετάστηκαν, ο χαμηλότερος κίνδυνος παρατηρήθηκε σε όσους κοιμούνταν έξι έως οκτώ ώρες, ενώ ο ύπνος διάρκειας μικρότερης των πέντε ωρών συνδέθηκε με 37 από τις 41 δυσμενείς συσχετίσεις που εντοπίστηκαν.
Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα της μελέτης
Η έρευνα είναι παρατηρητική, επομένως μπορεί να αναδείξει συσχετίσεις, αλλά όχι να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Είναι επίσης πιθανό προϋπάρχοντα προβλήματα υγείας να επηρεάζουν τον ύπνο, ενώ παράγοντες όπως το άγχος και η διατροφή δεν αξιολογήθηκαν.
Υπάρχουν και τεχνικοί περιορισμοί. Οι κινήσεις του καρπού δεν ισοδυναμούν με άμεση μέτρηση της εγκεφαλικής δραστηριότητας, ενώ οι εκτιμήσεις του αλγορίθμου παρουσιάζουν μέση απόκλιση περίπου 17 λεπτών από τις εργαστηριακές μετρήσεις. Οι καταγραφές κάλυψαν μόνο μία εβδομάδα, ενώ η μεγάλη πλειονότητα των συμμετεχόντων ήταν λευκοί, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα γενίκευσης των ευρημάτων.
Απαραίτητος ο προληπτικός έλεγχος ΩΡΛ πριν από το πρώτο σχολικό κουδούνι
Προς το παρόν, δεν υπάρχει λόγος να εστιάζετε υπερβολικά στα ποσοστά ύπνου REM που εμφανίζει ένα έξυπνο ρολόι. Το πιο χρήσιμο μήνυμα παραμένει απλό: φροντίστε να κοιμάστε αρκετά, διατηρήστε σταθερό πρόγραμμα ύπνου και ζητήστε ιατρική συμβουλή αν αντιμετωπίζετε επίμονα προβλήματα ύπνου.
Πηγές: ZME Science, PLOS Medicine, Sleep and Breathing, PubMed, GeroScience