Ενημέρωση, αναγνώριση συμπτωμάτων και εμβολιασμός κατά του HPV στο επίκεντρο της προσπάθειας για την αντιμετώπιση του καρκίνου Κεφαλής και Τραχήλου.
Σε διεθνές επίπεδο, ο Απρίλιος έχει καθιερωθεί ως μήνας ευαισθητοποίησης για τους καρκίνους της περιοχής κεφαλής και τραχήλου, με στόχο την ενημέρωση για τα συμπτώματα, την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση. Επιπλέον, υπάρχει και μία συγκεκριμένη ημέρα μέσα στο μήνα, η 27η Απριλίου που αναγνωρίζεται ως Παγκόσμια Ημέρα για τον Καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου.
Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι πρόκειται για μία ετερογενή ομάδα κακοηθειών που περιλαμβάνει νεοπλάσματα της στοματικής κοιλότητας, του στοματοφάρυγγα, του ρινοφάρυγγα, του υποφάρυγγα και του λάρυγγα.
Παρά την πρόοδο στη διάγνωση και θεραπεία, οι συγκεκριμένοι καρκίνοι εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας, με υψηλή νοσηρότητα και θνητότητα, ιδιαίτερα όταν διαγιγνώσκονται σε προχωρημένα στάδια.
Παράγοντες κινδύνου
Η επιδημιολογία των καρκίνων κεφαλής και τραχήλου παρουσιάζει γεωγραφικές και δημογραφικές διαφοροποιήσεις.
Οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν τη χρόνια κατανάλωση καπνού και αλκοόλ, οι οποίοι δρουν αυξάνοντας σημαντικά τον καρκινογόνο κίνδυνο.
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, έχει αναδειχθεί ο ρόλος της λοίμωξης από τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV), κυρίως στα καρκινώματα του στοματοφάρυγγα, τα οποία εμφανίζονται συχνότερα σε νεότερους ασθενείς και χαρακτηρίζονται από διαφορετική βιολογική συμπεριφορά και καλύτερη πρόγνωση σε σύγκριση με τα HPV-αρνητικά νεοπλάσματα.
Σοκ για πατέρα δύο παιδιών: Ο «πονόλαιμος» του αποδείχθηκε καρκίνος λόγω HPV από στοματικό έρωτα
Συμπτώματα
Η κλινική εικόνα των καρκίνων αυτών είναι συχνά ύπουλη και μη ειδική, γεγονός που συμβάλλει στη διαγνωστική καθυστέρηση.
Συμπτώματα όπως επίμονος πονόλαιμος, δυσφαγία, βραχνάδα, ωταλγία, μη επουλούμενα έλκη στη στοματική κοιλότητα ή διογκωμένοι τραχηλικοί λεμφαδένες θα πρέπει να κινητοποιούν τον κλινικό ιατρό για περαιτέρω διερεύνηση.
Διάγνωση και θεραπεία
Η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την πρόγνωση, καθώς τα πρώιμα στάδια είναι δυνητικά ιάσιμα με τοπικές θεραπείες, ενώ τα προχωρημένα απαιτούν πολυπαραγοντική προσέγγιση.
Η διαγνωστική προσέγγιση βασίζεται στη λεπτομερή κλινική εξέταση, στην ενδοσκόπηση ανώτερου αεροπεπτικού και στην απεικόνιση με αξονική ή μαγνητική τομογραφία. Η ιστολογική επιβεβαίωση μέσω βιοψίας παραμένει απαραίτητη, ενώ η μοριακή ταυτοποίηση, συμπεριλαμβανομένου του HPV status και άλλων βιοδεικτών, αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στην εξατομίκευση της θεραπείας.
Η θεραπευτική στρατηγική εξαρτάται από το στάδιο της νόσου, την εντόπιση και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς. Περιλαμβάνει χειρουργική εκτομή, ακτινοθεραπεία και συστηματική θεραπεία με χημειοθεραπεία ή/και ανοσοθεραπεία. Τα τελευταία χρόνια, η εισαγωγή των αναστολέων των σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος έχει μεταβάλει σημαντικά το θεραπευτικό τοπίο, ιδιαίτερα στη μεταστατική ή υποτροπιάζουσα νόσο, προσφέροντας βελτίωση στην επιβίωση και καλύτερη ποιότητα ζωής για επιλεγμένους ασθενείς.
Μέτρα πρόληψης
Εξίσου σημαντική είναι η πρόληψη. Η διακοπή του καπνίσματος και ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ αποτελούν θεμελιώδεις παρεμβάσεις για τη μείωση του κινδύνου.
Επιπλέον, ο εμβολιασμός έναντι του HPV αναδεικνύεται ως κρίσιμο εργαλείο πρωτογενούς πρόληψης, με στόχο τη μείωση της επίπτωσης των HPV-σχετιζόμενων καρκίνων στο μέλλον.