Το αυξημένο κόστος της υγειονομικής περίθαλψης επιβαρύνει δυσανάλογα τους πολίτες. Διπλασιάστηκε η ιδιωτική συμμετοχή στα φάρμακα για τους ασθενείς στην Ελλάδα.
Η οικονομική επιβάρυνση των πολιτών από τις δαπάνες υγείας, οι ανισότητες στην πρόσβαση στις υπηρεσίες και η ανάγκη για ένα πιο σύγχρονο και ασθενοκεντρικό ΕΣΥ βρέθηκαν στο επίκεντρο του 15ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Ασθενών.
Ένα από τα πλέον ανησυχητικά στοιχεία που παρουσιάστηκαν αφορά τις καταστροφικές δαπάνες υγείας, καθώς περίπου 400.000 ελληνικά νοικοκυριά αντιμετωπίζουν σοβαρή οικονομική επιβάρυνση, λόγω των αναγκών υγειονομικής περίθαλψης.
Την ίδια ώρα, η ιδιωτική συμμετοχή στα φάρμακα έχει διπλασιαστεί, αυξάνοντας περαιτέρω την πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι οι ασθενείς με χρόνια νοσήματα, οι οποίοι εκτός από τις συμμετοχές για φάρμακα και εξετάσεις καλούνται συχνά να καλύψουν πρόσθετα έξοδα, όπως μετακινήσεις, υποστηρικτικές υπηρεσίες και ψυχολογική φροντίδα.
Στο πλαίσιο αυτό, αναδείχθηκε και η ανάγκη αναθεώρησης του Ενιαίου Κανονισμού Παροχών Υγείας του ΕΟΠΥΥ, ώστε οι παροχές να ανταποκρίνονται καλύτερα στις πραγματικές ανάγκες των ασφαλισμένων.
Στο επίκεντρο οι ανισότητες στην πρόσβαση
Η ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, η μείωση των ιδιωτικών δαπανών και η ουσιαστική συμμετοχή των ασθενών στη λήψη αποφάσεων αποτέλεσαν βασικές θεματικές του συνεδρίου.
Με κεντρικό θέμα «Πρόσβαση, Ποιότητα, Ισότητα, Βιωσιμότητα: Οι προτεραιότητες των Ασθενών για το Εθνικό Σύστημα Υγείας», το 15ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ασθενών συγκέντρωσε περισσότερους από 240 συνέδρους, εκπροσώπους της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας και των οργανώσεων ασθενών.
Η Ένωση Ασθενών Ελλάδας, που συμπληρώνει 15 χρόνια θεσμικής παρουσίας, ανέδειξε μέσα από τις εργασίες του συνεδρίου τις βασικές προκλήσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι πολίτες στο σύστημα υγείας, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια.
Μεγάλες οι γεωγραφικές ανισότητες
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις διαφορές που καταγράφονται στην πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας ανάλογα με τον τόπο κατοικίας. Οι εκπρόσωποι φορέων και ασθενών ανέδειξαν τα προβλήματα υποστελέχωσης σε νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας νησιωτικών και ακριτικών περιοχών, καθώς και τις δυσκολίες πρόσβασης σε εξειδικευμένες υπηρεσίες.
Στο επίκεντρο τέθηκε η ανάγκη επανασχεδιασμού του υγειονομικού χάρτη, με βάση τις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού. Όπως επισημάνθηκε, η ύπαρξη μιας υγειονομικής δομής δεν αρκεί, εάν δεν διαθέτει το αναγκαίο προσωπικό, εξοπλισμό και υποδομές για να καλύψει αποτελεσματικά τις ανάγκες των πολιτών.
Παράλληλα, παρουσιάστηκαν πρωτοβουλίες για τη μέτρηση της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας μέσω δεικτών, οι οποίοι μπορούν να αποτυπώνουν τη λειτουργία, τη στελέχωση και την αποτελεσματικότητα των μονάδων υγείας.
Ψηφιακή υγεία και τεχνητή νοημοσύνη
Η ψηφιακή μετάβαση του συστήματος υγείας αποτέλεσε επίσης βασικό αντικείμενο συζήτησης. Η διασύνδεση των νοσοκομείων με το νέο ψηφιακό περιβάλλον και η ανάπτυξη του Εθνικού Ηλεκτρονικού Φακέλου Υγείας δημιουργούν νέες δυνατότητες για την παρακολούθηση και τη διαχείριση της υγειονομικής φροντίδας.
Οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν ότι η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών εργαλείων μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών, στον περιορισμό της γραφειοκρατίας και στη διευκόλυνση της πρόσβασης των πολιτών.
Ωστόσο, τονίστηκε ότι η τεχνολογία πρέπει να λειτουργεί ως υποστηρικτικό εργαλείο της ιατρικής κρίσης και όχι ως υποκατάστατό της, ενώ κρίσιμα ζητήματα παραμένουν η προστασία των προσωπικών δεδομένων και η συμμετοχή των ασθενών στον σχεδιασμό των νέων ψηφιακών υπηρεσιών.
Υγιής γήρανση και στήριξη των φροντιστών
Η αύξηση του ηλικιωμένου πληθυσμού και οι δημογραφικές εξελίξεις ανέδειξαν την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη στρατηγική υγιούς γήρανσης και μακροχρόνιας φροντίδας.
Στο συνέδριο επισημάνθηκε ότι η χώρα χρειάζεται περισσότερες δομές αποκατάστασης, καλύτερη διασύνδεση των υγειονομικών με τις κοινωνικές υπηρεσίες και οργανωμένες υπηρεσίες κατ’ οίκον φροντίδας.
Παράλληλα, αναδείχθηκε ο ρόλος των οικογενειακών φροντιστών, οι οποίοι συχνά επωμίζονται σημαντικό οικονομικό, επαγγελματικό και ψυχολογικό βάρος χωρίς την αντίστοιχη θεσμική υποστήριξη.
Οι ασθενείς ζητούν ρόλο στον σχεδιασμό των πολιτικών υγείας
Ένα από τα βασικά μηνύματα του συνεδρίου ήταν ότι οι ασθενείς δεν θέλουν να αποτελούν απλώς αποδέκτες των πολιτικών υγείας, αλλά να συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωσή τους.
Η θεσμική συμμετοχή των οργανώσεων ασθενών στον σχεδιασμό, την αξιολόγηση και την παρακολούθηση των πολιτικών υγείας αναδείχθηκε ως βασική προτεραιότητα.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε επίσης στην αξιολόγηση της ποιότητας των υπηρεσιών μέσα από την εμπειρία των ίδιων των ασθενών, με εργαλεία που ενισχύουν τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων.
Το μεγάλο στοίχημα για το ΕΣΥ
Το 15ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ασθενών ανέδειξε, τελικά, την ανάγκη για ένα ΕΣΥ που θα συνδυάζει επαρκή χρηματοδότηση, ισότιμη πρόσβαση, ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, περιορισμό των οικονομικών βαρών για τους πολίτες και αξιοποίηση της τεχνολογίας.
Το ζητούμενο πλέον είναι οι προτάσεις που κατατέθηκαν να μετατραπούν σε συγκεκριμένες πολιτικές, ώστε το σύστημα υγείας να γίνει περισσότερο προσβάσιμο, ποιοτικό και βιώσιμο, με τον ασθενή στο επίκεντρο.