Έρευνα αποκαλύπτει ότι εκατομμύρια άνθρωποι φοβούνται πως μπορεί να προμηθευτούν φάρμακα-«μαϊμού». Οι παγίδες και οι συμβουλές των ειδικών.
Ένα στα δέκα φάρμακα που διακινούνται παγκοσμίως ενδέχεται να είναι πλαστά ή κατώτερης ποιότητας, θέτοντας σε κίνδυνο την υγεία εκατομμυρίων ανθρώπων, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η επίκουρη καθηγήτρια Φαρμακευτικής Πρακτικής στο Πανεπιστήμιο Kingston της Μεγάλης Βρετανίας, Ντίπα Καμντάρ.
Νέα παγκόσμια έρευνα δείχνει ότι περίπου το 60% των ανθρώπων φοβούνται πως τα φάρμακα που λαμβάνουν μπορεί να μην είναι αυθεντικά. Και ο φόβος αυτός, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, δεν είναι αβάσιμος.
Τα παραποιημένα φάρμακα δεν αποτελούν μόνο κίνδυνο για όσους αγοράζουν σκευάσματα από άγνωστες διαδικτυακές πηγές ή μέσω κοινωνικών δικτύων. Μπορεί να αφορούν ακόμη και φάρμακα που προμηθεύονται ταξιδιώτες στο εξωτερικό ή καταναλωτές από μη αξιόπιστα ηλεκτρονικά φαρμακεία.
Όπως εξηγεί η κ. Καμντάρ στο «The Conversation», τα πλαστά φάρμακα κατασκευάζονται ώστε να μοιάζουν με τα γνήσια, όμως μπορεί να περιέχουν:
- λάθος δραστικά συστατικά,
- διαφορετική ή λανθασμένη δοσολογία,
- ελάχιστη ή καθόλου δραστική ουσία,
- ληγμένες ουσίες,
- ακόμη και επικίνδυνα συστατικά που δεν θα έπρεπε ποτέ να εισέλθουν στον ανθρώπινο οργανισμό.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι η συσκευασία τους συχνά είναι τόσο πειστική, ώστε μπορεί να παραπλανήσει ακόμη και έναν επαγγελματία υγείας. Λογότυπα, σφραγίδες και σχεδιασμός συσκευασίας μπορεί να μοιάζουν απολύτως νόμιμα, ενώ οι συνέπειες για τον ασθενή κυμαίνονται από την αποτυχία μιας θεραπείας έως σοβαρές, ακόμη και θανατηφόρες, επιπλοκές.
Ενδεικτικά, η Ρυθμιστική Αρχή Φαρμάκων και Προϊόντων Υγείας (MHRA) του Ηνωμένου Βασιλείου ανακοίνωσε ότι κατάσχεσε παράνομα φάρμακα αξίας σχεδόν 45 εκατομμυρίων λιρών μέσα σε έναν χρόνο, αποτρέποντας τη διακίνηση σχεδόν 20 εκατομμυρίων πλαστών δόσεων, μεταξύ των οποίων ισχυρά παυσίπονα, υπνωτικά και φάρμακα για την απώλεια βάρους.
Οι παγίδες των ηλεκτρονικών αγορών
Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι τα νόμιμα ηλεκτρονικά φαρμακεία δεν αποτελούν πρόβλημα, καθώς λειτουργούν υπό αυστηρούς κανόνες και ελέγχους. Ωστόσο, η ολοένα αυξανόμενη προτίμηση των καταναλωτών στις διαδικτυακές αγορές φαρμάκων έχει δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για εγκληματικά δίκτυα.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Εθνικής Φαρμακευτικής Ένωσης, επιτήδειοι κατάφεραν μέσα σε έναν χρόνο να αντιγράψουν ιστοσελίδες ή λογαριασμούς κοινωνικών δικτύων περίπου ενός στα δέκα πιστοποιημένα διαδικτυακά φαρμακεία. Οι ψεύτικες πλατφόρμες χρησιμοποιούν κλεμμένα βίντεο, αντιγραμμένα λογότυπα και επαγγελματική εμφάνιση, ώστε να φαίνονται αξιόπιστες.
Μεγαλύτερος ο κίνδυνος σε ορισμένες χώρες
Ο κίνδυνος δεν περιορίζεται στο διαδίκτυο. Σε αρκετές χώρες της Αφρικής και της Νότιας Αμερικής, φάρμακα όπως αντιβιοτικά, παυσίπονα και σκευάσματα έκτακτης ανάγκης μπορεί να πωλούνται ανεξέλεγκτα, ακόμη και σε υπαίθριες αγορές, χωρίς ιατρική συνταγή ή φαρμακευτικό έλεγχο.
Οι ειδικοί συνιστούν στους πολίτες να προμηθεύονται φάρμακα μόνο από αδειοδοτημένα φαρμακεία, να αποφεύγουν υπερβολικά χαμηλές τιμές και προσφορές που φαίνονται «πολύ καλές για να είναι αληθινές» και να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν αγοράζουν φάρμακα μέσω διαδικτύου.
Τα σημάδια που αποκαλύπτουν τα πλαστά φάρμακα
Ο εντοπισμός μιας απομίμησης δεν είναι πάντα εύκολος, αλλά υπάρχουν σημάδια που αξίζει να γνωρίζετε. Αυτά είναι:
- Μια τιμή που φαίνεται πολύ καλή για να είναι αληθινή.
- Η συσκευασία είναι συχνά το επόμενο προφανές: ορθογραφικά λάθη, θολή εκτύπωση, ένα κουτί που φαίνεται αδύναμο ή κατεστραμμένο.
- Τα γνήσια φάρμακα φέρουν αριθμούς παρτίδας, ημερομηνίες λήξης και ένα ενημερωτικό φυλλάδιο για τον ασθενή. Τα παραποιημένα φάρμακα συχνά παραλείπουν αυτές τις λεπτομέρειες ή φτάνουν ελαφρώς διαφορετικά από την έκδοση στην οποία έχει συνηθίσει ένας ασθενής.
- Οι ισχυρισμοί για θαυματουργά αποτελέσματα είναι ένα ακόμη προειδοποιητικό σημάδι, όπως και η απουσία οποιασδήποτε συμβουλευτικής συνεδρίας. Ένα σωστά ρυθμιζόμενο ηλεκτρονικό φαρμακείο θα ρωτάει πάντα για συμπτώματα, αλλεργίες και ιατρικό ιστορικό πριν χορηγήσει οτιδήποτε με συνταγή.
Μέτρα προστασίας
Προτιμήστε τα πιστοποιημένα φαρμακεία και ελέγξτε τη διεύθυνση και τα στοιχεία επικοινωνίας ενός ιστότοπου πριν παραγγείλετε – οι απατεώνες συχνά βασίζονται σε ένα ελαφρώς ορθογραφικό λάθος ή σε έναν επιπλέον χαρακτήρα, βασιζόμενοι στο ότι κανείς δεν θα κοιτάξει προσεκτικά.
Πολλά παραποιημένα φάρμακα απώλειας βάρους διαφημίζονται και πωλούνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επομένως αυτές οι πλατφόρμες αξίζει να αντιμετωπίζονται με ιδιαίτερη καχυποψία.
Στο εξωτερικό, η ασφαλέστερη επιλογή είναι να αγοράζετε μόνο από ένα αναγνωρισμένο φαρμακείο, ποτέ από πάγκο στην αγορά ή πλανόδιο πωλητή.