Νέα μελέτη δείχνει ότι έχουμε καλύτερη αίσθηση του πόσα χρόνια θα ζήσουμε απ’ όσο νομίζουμε, όμως οι περισσότεροι υποτιμούμε τα χρόνια που μας απομένουν.
Πόσο καλά μπορούμε να προβλέψουμε πόσα χρόνια θα ζήσουμε;
Πόσο πιστεύετε ότι θα ζήσετε; Η απάντηση ίσως αποκαλύπτει περισσότερα απ’ όσα φαντάζεστε. Μελέτη που παρακολούθησε ηλικιωμένους στην Ιαπωνία για έως και 28 χρόνια διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι μπορούν σε έναν βαθμό να εκτιμήσουν τη μακροζωία τους. Ωστόσο, κάνουν ένα χαρακτηριστικό λάθος: Συχνά πιστεύουν ότι θα πεθάνουν νωρίτερα απ’ ό,τι τελικά συμβαίνει.
Οι άνθρωποι που πίστευαν ότι είχαν περισσότερα χρόνια μπροστά τους έτειναν πράγματι να ζουν περισσότερο. Ωστόσο, πολλοί υποτίμησαν τον χρόνο που τους απέμενε.
Μεταξύ των συμμετεχόντων για τους οποίους μπορούσε να προσδιοριστεί η τελική έκβαση, περίπου το 59% έζησε περισσότερο από όσο είχε προβλέψει.
Η ομάδα, με επικεφαλής τον κοινωνικό επιστήμονα Shohei Okamoto του University of Tsukuba, ανέλυσε δεδομένα από την Japanese Aging and Health Dynamics Study, μια εθνικά αντιπροσωπευτική έρευνα ανθρώπων ηλικίας 60 ετών και άνω στην Ιαπωνία.
Το 1996, 2.447 συμμετέχοντες ρωτήθηκαν μέχρι ποια ηλικία περίμεναν να ζήσουν. Οι 393 απάντησαν ότι δεν γνώριζαν, ενώ οι υπόλοιποι 2.054 έδωσαν εκτιμήσεις από τα 63 έως τα 120 χρόνια.
Στα επόμενα 28 χρόνια πέθαναν 1.514 από όσους είχαν κάνει πρόβλεψη. Περίπου το 98% των ημερομηνιών θανάτου προήλθε από επίσημα αρχεία ή αναφορές οικογενειών, επιτρέποντας τη σύγκριση της προβλεπόμενης με την πραγματική διάρκεια ζωής.
Το «μυστικό» μακροζωίας μπορεί να κρύβεται στο αίμα του σκύλου σας – Τι αποκάλυψε έρευνα
Η πεποίθηση και μόνο δεν αρκεί
Η συσχέτιση παρέμεινε ακόμη και όταν οι επιστήμονες έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, τα κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά και η κατάσταση της υγείας.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η πεποίθηση πως θα ζήσετε περισσότερο μπορεί να παρατείνει τη ζωή σας.
Η μελέτη είναι προδημοσίευση και δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί από ομότιμους επιστήμονες. Επιπλέον, επειδή είναι παρατηρητική, δεν αποδεικνύει ότι η θετική σκέψη αυξάνει το προσδόκιμο ζωής.
Μια πιθανότερη εξήγηση είναι ότι οι άνθρωποι γνωρίζουν στοιχεία για την υγεία, τις συνήθειες ή το οικογενειακό ιστορικό τους, τα οποία επηρεάζουν τόσο τις εκτιμήσεις τους όσο και τη μακροζωία τους.
Το μεγάλο λάθος στις προβλέψεις
Οι εκτιμήσεις απείχαν πολύ από μια εξατομικευμένη «αντίστροφη μέτρηση». Στο στατιστικό μοντέλο, κάθε επιπλέον έτος αναμενόμενης ζωής συνδεόταν με περίπου 0,12 επιπλέον έτη εκτιμώμενης επιβίωσης.
Παράλληλα, οι αποκλίσεις δεν ήταν ίδιες για όλους:
- Οι γυναίκες είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να ζήσουν περισσότερο από όσο περίμεναν.
- Τα άτομα με περισσότερα χρόνια εκπαίδευσης επίσης υποτιμούσαν συχνότερα τη διάρκεια της ζωής τους.
- Όσοι βρίσκονταν σε χειρότερη κατάσταση υγείας είχαν μικρότερη πιθανότητα να ξεπεράσουν την ηλικία που είχαν προβλέψει.
101χρονη αποκαλύπτει τα περίεργα μυστικά της μακροζωίας της: «Κάθε εβδομάδα πίνω μία μπίρα»
Γιατί τόσοι άνθρωποι επέλεξαν τα 80
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα αφορά τον αριθμό 80. Πολλοί συμμετέχοντες δήλωσαν ότι περίμεναν να φτάσουν σε αυτή την ηλικία.
Τα 80 χρόνια βρίσκονταν κοντά στο προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση στην Ιαπωνία το 1996. Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό οι συμμετέχοντες να χρησιμοποίησαν αυτόν τον γνωστό πληθυσμιακό μέσο όρο ως σημείο αναφοράς.
Ωστόσο, το προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση δεν είναι το ίδιο με τα αναμενόμενα χρόνια ζωής ενός ανθρώπου που έχει ήδη φτάσει, για παράδειγμα, στα 70.
Κάποιος που έχει φτάσει σε αυτή την ηλικία έχει ήδη ξεπεράσει κινδύνους των πρώτων δεκαετιών της ζωής, οι οποίοι συνυπολογίζονται στο προσδόκιμο κατά τη γέννηση. Γι’ αυτό, μια εκτίμηση με βάση την τρέχουσα ηλικία και το φύλο μπορεί να είναι πιο κατάλληλη.
Οι πιο μορφωμένοι συμμετέχοντες επέλεγαν λιγότερο συχνά «στρογγυλές» ηλικίες, όπως 75, 80 ή 85. Αυτό, όμως, δεν έκανε τις προβλέψεις τους ακριβέστερες: Και εκείνοι συχνά υποτιμούσαν πόσο θα ζούσαν.
Αυτό είχε φανεί και σε μελέτη των Hanna van Solinge και Kène Henkens σε 2.278 εργαζόμενους ηλικίας 50-64 ετών στην Ολλανδία, οι οποίοι παρακολουθήθηκαν για περίπου μία δεκαετία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το υποκειμενικό προσδόκιμο ζωής μπορούσε να προβλέψει την πραγματική θνησιμότητα ακόμη και όταν συνυπολογίστηκαν κοινωνικοδημογραφικοί, βιοϊατρικοί και ψυχολογικοί παράγοντες. Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι οι άνθρωποι με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο είχαν μικρότερη πιθανότητα να πεθάνουν κατά την περίοδο παρακολούθησης, αλλά παράλληλα έτειναν να υποτιμούν το προσδόκιμο ζωής τους.
Μήπως τρώτε υπερβολική πρωτεΐνη; Συμπεράσματα από 350 μελέτες ανατρέπουν όσα ξέραμε για τη μακροζωία
Το λάθος μπορεί να κοστίσει οικονομικά
Η λανθασμένη εκτίμηση της μακροζωίας μπορεί να επηρεάσει ακόμη και τον οικονομικό προγραμματισμό για τα χρόνια μετά τη συνταξιοδότηση.
«Η υποεκτίμηση του προσδόκιμου ζωής μπορεί να οδηγήσει σε ανεπαρκή συνταξιοδοτικά κεφάλαια, ενώ η υπερεκτίμησή του θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιττή λιτότητα ή ακόμη και σε φτώχεια», γράφουν οι ερευνητές.
Η ομάδα εκτιμά ότι σαφέστερη ενημέρωση για το προσδόκιμο της υπόλοιπης ζωής, με βάση την ηλικία και το φύλο, θα μπορούσε να βοηθήσει στη λήψη καλύτερων οικονομικών αποφάσεων.
Τι δεν μπορεί να μας πει η μελέτη
Υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί. Οι συμμετέχοντες έκαναν την πρόβλεψή τους μόνο μία φορά, το 1996. Έτσι, οι επιστήμονες δεν μπορούσαν να καταγράψουν πώς μια ασθένεια, οι ιατρικές εξελίξεις ή ο θάνατος ενός κοντινού ανθρώπου θα άλλαζαν τις προσδοκίες τους.
Δεν υπήρχαν επίσης λεπτομερή δεδομένα για τη μακροζωία των γονέων. Επιπλέον, επειδή εξετάστηκαν μόνο μεγαλύτερης ηλικίας άνθρωποι στην Ιαπωνία, τα αποτελέσματα δεν μπορούν αυτομάτως να εφαρμοστούν σε νεότερους ή σε άλλους πληθυσμούς.
Η έρευνα δεν δείχνει ότι μπορούμε να ζήσουμε περισσότερο απλώς επειδή το πιστεύουμε. Υποδηλώνει, όμως, ότι οι εκτιμήσεις μας ίσως περιλαμβάνουν στοιχεία που αντλούμε, συνειδητά ή ασυνείδητα, από την υγεία και τις συνθήκες της ζωής μας.
Και το σημαντικότερο λάθος των περισσότερων συμμετεχόντων ήταν τελικά αισιόδοξο: Η ζωή τους διήρκεσε περισσότερο απ’ όσο είχαν φανταστεί.