Το οίδημα είναι ένας τύπος πρηξίματος που εμφανίζεται όταν συσσωρεύεται υπερβολική ποσότητα υγρού στους ιστούς του σώματος. Αν και μπορεί να αναπτυχθεί οπουδήποτε στο σώμα, επηρεάζει συχνότερα τα πόδια και τα πέλματα.
Πρήξιμο στα πόδια: Πότε σχετίζεται με καρδιοπάθεια – Τι άλλο μπορεί να το προκαλεί
Τι προκαλεί το οίδημα, ποια είναι τα συμπτώματά του και πότε πρέπει να ανησυχήσετε;
Συχνές αιτίες είναι η εγκυμοσύνη και ορισμένα φάρμακα, αλλά το οίδημα μπορεί επίσης να συνδέεται με υποκείμενες ιατρικές παθήσεις, όπως η συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, η νεφρική νόσος, η χρόνια φλεβική ανεπάρκεια ή η κίρρωση του ήπατος.
Η διαχείριση της πάθησης μπορεί να περιλαμβάνει τη μείωση της πρόσληψης αλατιού και τη χρήση ενδυμάτων συμπίεσης, ενώ οι περιπτώσεις που προκαλούνται από υποκείμενη νόσο συνήθως απαιτούν θεραπεία της ίδιας της πάθησης.
Επικράτηση του οιδήματος σε διαφορετικούς πληθυσμούς
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο «Edema in Pregnancy: A Common yet Understudied Maternal Concern», έρευνα σε 52 γυναίκες μετά τον τοκετό διαπίστωσε ότι το 34,6% ανέφερε οίδημα στα κάτω άκρα που σχετιζόταν με την εγκυμοσύνη, κυρίως κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της λοχείας.
Η παχυσαρκία ήταν ο μόνος σημαντικός παράγοντας κινδύνου που εντοπίστηκε, ενώ άλλοι παράγοντες απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση.
Άλλες πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι το οίδημα αποτελεί κοινό πρόβλημα υγείας, ιδιαίτερα μεταξύ των ηλικιωμένων και των ατόμων με χρόνιες ιατρικές παθήσεις. Η επικράτηση διαφέρει σημαντικά μεταξύ των μελετών, επειδή ο όρος περιλαμβάνει διάφορες παθήσεις, όπως το περιφερικό οίδημα, το χρόνιο οίδημα των κάτω άκρων και το λεμφοίδημα.
Πρησμένα δάχτυλα: Ποιες παθήσεις μπορεί να τα προκαλέσουν
- Περίπου το 19% έως 20% των ηλικιωμένων ενηλίκων στις ΗΠΑ εμφανίζουν περιφερικό οίδημα, με υψηλότερα ποσοστά στις γυναίκες, στα άτομα με παχυσαρκία, διαβήτη, υπέρταση και περιορισμένη κινητικότητα
- Μελέτη του 2025 διαπίστωσε χρόνιο οίδημα των κάτω άκρων στο 38,1% των ηλικιωμένων ενηλίκων, με την παχυσαρκία, τη μειωμένη κινητικότητα και τις πολλαπλές χρόνιες παθήσεις να αναγνωρίζονται ως σημαντικοί παράγοντες κινδύνου
- Οι γυναίκες αντιπροσώπευαν περίπου το 60% των νοσηλειών που σχετίζονταν με λεμφοίδημα σε ανάλυση εθνικής βάσης δεδομένων των ΗΠΑ
- Μεταξύ των ασθενών με καρκίνο του μαστού, η επικράτηση του λεμφοιδήματος έχει αναφερθεί περίπου στο 21,4% συνολικά
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα του οιδήματος περιλαμβάνουν:
- Πρήξιμο ή διόγκωση του ιστού ακριβώς κάτω από το δέρμα, ιδιαίτερα στα πόδια ή τα χέρια.
- Τεντωμένο ή γυαλιστερό δέρμα.
- Δέρμα που διατηρεί ένα βαθούλωμα μετά από πίεση για λίγα δευτερόλεπτα, γνωστό και ως εντύπωμα πίεσης (pitting edema).
- Πρήξιμο της κοιλιάς, ώστε να είναι μεγαλύτερη από το συνηθισμένο.
- Αίσθημα βάρους στα πόδια.
Αιτίες
Το οίδημα εμφανίζεται όταν μικροσκοπικά αιμοφόρα αγγεία του σώματος, γνωστά ως τριχοειδή αγγεία, διαρρέουν υγρό. Το υγρό συσσωρεύεται στους κοντινούς ιστούς. Η διαρροή αυτή οδηγεί σε πρήξιμο.
Πρησμένα πόδια: Πότε μπορεί να δείχνει πρόβλημα στην καρδιά και στο συκώτι
Αιτίες ήπιου οιδήματος περιλαμβάνουν:
- Παρατεταμένη καθιστική θέση ή παραμονή στην ίδια στάση για μεγάλο χρονικό διάστημα.
- Κατανάλωση υπερβολικής ποσότητας αλατιού.
- Προεμμηνορροϊκή περίοδος.
- Εγκυμοσύνη.
Παρενέργειες φαρμάκων
Το οίδημα μπορεί επίσης να αποτελεί παρενέργεια ορισμένων φαρμάκων. Αυτά περιλαμβάνουν:
- Φάρμακα για την υψηλή αρτηριακή πίεση.
- Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα.
- Στεροειδή φάρμακα.
- Οιστρογόνα.
- Ορισμένα φάρμακα για τον διαβήτη που ονομάζονται θειαζολιδινεδιόνες.
- Φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία νευρικού πόνου.
Ορισμένες φορές, το οίδημα μπορεί να αποτελεί ένδειξη πιο σοβαρής πάθησης.
Πρησμένοι αστράγαλοι και πόδια: Ποια μπορεί να είναι τα αίτια και πότε να απευθυνθείτε σε ειδικό
Παθήσεις που μπορούν να προκαλέσουν οίδημα περιλαμβάνουν:
- Συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια: Όταν οι κάτω κοιλότητες της καρδιάς δεν μπορούν να αντλήσουν αποτελεσματικά το αίμα, υγρό μπορεί να συσσωρευτεί στα πόδια, στους αστραγάλους, στα πέλματα, στην κοιλιά και ακόμη και στους πνεύμονες, προκαλώντας πιθανώς δύσπνοια.
- Ηπατική βλάβη: Η κίρρωση μπορεί να οδηγήσει σε συσσώρευση υγρού στην κοιλιά, γνωστή ως ασκίτης, καθώς και σε πρήξιμο των ποδιών.
- Νεφρική νόσος: Η μειωμένη νεφρική λειτουργία μπορεί να προκαλέσει κατακράτηση υγρών και αλατιού, οδηγώντας συχνά σε πρήξιμο γύρω από τα μάτια και στα πόδια.
- Νεφρική βλάβη: Η βλάβη στα αιμοφόρα αγγεία που φιλτράρουν το αίμα στους νεφρούς μπορεί να προκαλέσει νεφρωσικό σύνδρομο, στο οποίο τα χαμηλά επίπεδα πρωτεΐνης στο αίμα συμβάλλουν στην εμφάνιση οιδήματος.
- Χρόνια φλεβική ανεπάρκεια: Οι κατεστραμμένες βαλβίδες των φλεβών στα πόδια μπορεί να επιτρέπουν τη συσσώρευση αίματος, οδηγώντας σε πρήξιμο.
- Εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση (DVT): Ένας θρόμβος αίματος σε φλέβα του ποδιού μπορεί να προκαλέσει ξαφνικό πρήξιμο και πόνο στη γάμπα και απαιτεί άμεση ιατρική φροντίδα.
- Προβλήματα του λεμφικού συστήματος: Η βλάβη στο λεμφικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένης εκείνης που μπορεί να προκύψει μετά από χειρουργική επέμβαση για καρκίνο, ενδέχεται να εμποδίζει τη σωστή αποστράγγιση των υγρών.
- Σοβαρή έλλειψη πρωτεΐνης: Η μακροχρόνια ανεπαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης μπορεί επίσης να συμβάλει στη συσσώρευση υγρών και στο πρήξιμο.
Πότε να επισκεφθείτε γιατρό
Κλείστε ραντεβού με ιατρό εάν εμφανίσετε πρήξιμο, τεντωμένο ή γυαλιστερό δέρμα ή δέρμα που διατηρεί βαθούλωμα μετά από πίεση.
Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια εάν έχετε:
- Δύσπνοια.
- Ακανόνιστο καρδιακό παλμό.
- Πόνο στο στήθος.
Αυτά μπορεί να είναι σημάδια συσσώρευσης υγρού στους πνεύμονες, γνωστής και ως πνευμονικό οίδημα. Πρόκειται για κατάσταση που μπορεί να απειλήσει τη ζωή και απαιτεί άμεση θεραπεία.
Πρήξιμο στο πρόσωπο: Γιατί συμβαίνει; Ποια τρόφιμα το προκαλούν;
Μετά από πολύωρη καθιστική θέση, όπως σε μια μεγάλη πτήση, επικοινωνήστε με ιατρό εάν εμφανίσετε πόνο και πρήξιμο στο πόδι που δεν υποχωρούν. Ειδικά εάν ο πόνος και το πρήξιμο εμφανίζονται μόνο στη μία πλευρά, μπορεί να αποτελούν συμπτώματα εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης (DVT).
Πηγές: Mayo Clinic, PMC, ACU Research Bank, PMC, PubMed