Το λαχάνιασμα όταν ανεβαίνετε σκάλες μπορεί να είναι αθώο ή προειδοποιητικό. Δείτε τι μπορεί να σημαίνει για την υγεία σας και πότε αποτελεί ένδειξη ότι χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος.
Θρόμβωση: Πότε είναι η δύσπνοια σύμπτωμα θρόμβου – Τι άλλο πρέπει να προσέξετε
Γιατί λαχανιάζουμε όταν ανεβαίνουμε σκάλες;
Όταν ανεβαίνουμε σκάλες, οι μύες δουλεύουν πιο έντονα και «καίνε» περισσότερη ενέργεια, οπότε παράγουν και περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) και ο οργανισμός χρειάζεται να αυξήσει γρήγορα τον αερισμό (να αναπνέει πιο βαθιά/γρήγορα) για να κρατήσει τα αέρια του αίματος σε ισορροπία και να αποβάλει αυτό το CO₂. Επίσης, καθώς η ένταση ανεβαίνει, η αναπνοή μπορεί να αυξηθεί παραπάνω από όσο «φαίνεται» ότι χρειάζεται μεταβολικά, κάτι που κάνει το αίσθημα του λαχανιάσματος πιο έντονο, σύμφωνα με το ERJ Open Research. Τέλος, σε υψηλότερα επίπεδα προσπάθειας οι πνεύμονες και το θωρακικό τοίχωμα γίνονται πιο “σφιχτά”, αυξάνοντας το έργο της αναπνοής και συνδέοντας μηχανικά αυτή την προσπάθεια με την αίσθηση δύσπνοιας στην άσκηση.
Αν έχετε ανέβει μία ή δύο σκάλες, πιθανότατα γνωρίζετε το συναίσθημα του να είστε λαχανιασμένοι όταν φτάσετε στην κορυφή.
Είναι κάτι που συμβαίνει συχνά σε άτομα κάθε ηλικίας και επιπέδου φυσικής κατάστασης. Αλλά είναι κάτι ανησυχητικό;
Οι ειδικοί αναφέρουν μερικά βασικά σημεία που πρέπει να έχετε υπόψη σας σχετικά με αυτό το φαινόμενο. Αν και μπορεί να είναι φυσιολογικό, μπορεί επίσης να αποτελεί ένδειξη ανησυχίας ή και μια πρόκληση για να βελτιώσετε τη φυσική σας κατάσταση. Δείτε τι πρέπει να γνωρίζετε:
Μπορεί να είναι απόλυτα φυσιολογικό, το ανέβασμα σκάλας είναι πιο δύσκολο για το σώμα από το περπάτημα σε επίπεδο έδαφος.
Το να αισθάνεστε λαχανιασμένοι μετά είναι «αυτό που αποκαλούμε φυσιολογική φυσιολογική απόκριση», εξηγεί η Dr. Katherine Pohlgeers, γιατρός οικογενειακής και αθλητικής ιατρικής στο University of Louisville Health. «Επειδή υπάρχει αυξημένη απαίτηση για τον οργανισμό σας, αυξημένη προσπάθεια – αυξημένη ανάγκη για οξυγόνο και αναπνευστικές απαιτήσεις».
Αν λαχανιάζετε για περίπου ένα λεπτό αλλά μπορείτε εύκολα να επανέλθετε, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας, εξηγεί ο Karl Erickson, ειδικός επίδοσης στην Mayo Clinic Sports Medicine.
«Είναι απολύτως φυσιολογικό… ουσιαστικά σηκώνετε το ίδιο σας το σώμα. Κάνετε μια κίνηση που μοιάζει με καθισματάκι ή προβολή ανεβαίνοντας τις σκάλες», τονίζει ο Erickson, «οπότε είναι σίγουρα πιο απαιτητικό από το απλό περπάτημα».
Το πόσο λαχανιάζετε διαφέρει. Θα λαχανιάσετε περισσότερο αν τρέχετε ανεβαίνοντας τις σκάλες ή αν τις ανεβείτε κρατώντας μια βαριά βαλίτσα, απ’ ό,τι αν ανεβείτε χαλαρά. Κάποιοι άνθρωποι μπορεί να μην παρατηρήσουν καν την αλλαγή στην αναπνοή τους, σε αντίθεση με άλλους.
«Αν μιλάμε για έναν αθλητή ελίτ, αμφιβάλλω ότι η Caitlin Clark λαχανιάζει ανεβαίνοντας μια σκάλα, αλλά για τον μέσο άνθρωπο μέσης ηλικίας, είναι απολύτως φυσιολογικό να λαχανιάζετε ανεβαίνοντας απλώς μία σκάλα», αναφέρει η Pohlgeers.
Δυσκολεύεστε να πάρετε αναπνοή όταν είστε ξαπλωμένοι; Τι σημαίνει και τι πρέπει να κάνετε αμέσως
Πότε να ανησυχήσετε;
Αν πρόκειται για μια νέα αλλαγή ή παρατηρείτε παρατεταμένη δύσπνοια, πρέπει να ενημερώσετε τον γιατρό σας.
Αν και είναι απολύτως φυσιολογικό να νιώθετε λαχανιασμένοι αφού ανεβείτε σκάλες, υπάρχουν μερικά σημάδια που ίσως να δείχνουν ότι υπάρχει λόγος ανησυχίας.
Πρόκειται για κάτι που σας συμβαίνει πρώτη φορά; Ή μήπως η δύσπνοια επιδεινώνεται; Αν η απάντηση σε κάποια από αυτές τις ερωτήσεις είναι «ναι», τότε καλό είναι να μιλήσετε με τον γιατρό σας για πιθανά υποκείμενα προβλήματα υγείας, σύμφωνα με την Dr. Pohlgeers.
«Το σημαντικότερο είναι να μην σκεφτείτε απαραίτητα, “Θεέ μου, πεθαίνω”, αλλά και να μην το απορρίψετε απλώς ως “Είμαι εκτός φόρμας”».
«Αυτά τα πράγματα τα λαμβάνουμε πολύ σοβαρά υπόψη», πρόσθεσε η Pohlgeers. «Αν υπάρξει αλλαγή στην ικανότητά σας για άσκηση, είναι καθοριστικής σημασίας να κάνουμε, ως γιατροί, τον απαραίτητο έλεγχο και να αποκλείσουμε υποκείμενες καταστάσεις, ώστε να βελτιστοποιήσουμε την καθημερινότητά σας και να σας βοηθήσουμε να είστε όσο πιο υγιείς γίνεται».
Υποκείμενες παθήσεις όπως καρδιακή ανεπάρκεια, παχυσαρκία, χρόνια πνευμονοπάθεια, κάπνισμα, ΧΑΠ ή ακόμα και αναιμία μπορούν να επιδεινώσουν τη δύσπνοια που αισθάνεστε μετά την ανάβαση.
«Ο χρόνος που χρειάζεστε για να επανέλθετε είναι επίσης ένας καλός δείκτης», ανέφερε ο Erickson.
Είναι φυσιολογικό η αναπνοή σας να είναι πιο γρήγορη για ένα ή δύο λεπτά μετά την ανάβαση πολλών σκαλιών, εξήγησε.
«Αν όμως παραμένει αυξημένη για πάνω από τρία λεπτά ή για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, τότε αυτό είναι ανησυχητικό».
Εάν παρατηρήσετε πόνο στο στήθος, πονοκέφαλο ή αλλαγές στην όραση μαζί με τη δύσπνοια, αυτό είναι ανησυχητικό και αξίζει να το συζητήσετε με τον γιατρό σας, πρόσθεσε η Pohlgeers.
Πόνος στα χέρια, δύσπνοια, πρηξίματα: Πότε δείχνουν καρδιολογικό πρόβλημα;
Πώς μπορείτε να ενισχύσετε την αντοχή σας στο ανέβασμα της σκάλας
Αν θέλετε να λαχανιάζετε λιγότερο όταν ανεβαίνετε σκάλες, αρχίστε να το κάνετε πιο συχνά (εφόσον δεν έχετε κάποιο υποκείμενο πρόβλημα υγείας που να καθιστά αυτή τη δραστηριότητα επικίνδυνη). Αν αντιμετωπίζετε ζητήματα όπως καρδιακή ανεπάρκεια ή ΧΑΠ, πρέπει πρώτα να τα διαχειριστείτε κατάλληλα, τονίζει η Dr. Pohlgeers.
«Το σώμα σας προσαρμόζεται στις απαιτήσεις που του επιβάλλετε. Οπότε, αν εξασκείστε στο ανέβασμα σκάλας, σταδιακά θα γίνεστε πιο αποδοτικοί», εξηγεί ο Erickson. Οι μύες που απαιτούνται για την ανάβαση ενισχύονται όσο τους χρησιμοποιείτε, πρόσθεσε.
«Ρωτάμε μάλιστα ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε επέμβαση — είναι μέρος της προεγχειρητικής εκτίμησης: “Μπορείτε να ανεβάσετε ψώνια τρεις έως τέσσερις ορόφους με τις σκάλες;”», εξηγεί η Pohlgeers.
Δεν πειράζει αν στο τέλος των τεσσάρων ορόφων είστε λαχανιασμένοι. Το ζητούμενο είναι να μπορείτε να το κάνετε χωρίς να παρουσιάσετε συμπτώματα όπως πόνο στο στήθος, αλλαγές στην όραση ή πονοκέφαλο, ανέφερε.
«Αν μπορείτε να ανεβείτε τρεις ή τέσσερις ορόφους κουβαλώντας ψώνια, είστε σε καλό επίπεδο. Είναι πολύ καλό σημάδι», σημείωσε η Pohlgeers.
«Αναπτύσσοντας τη βασική σας δύναμη, κάνοντας προβολές, καθίσματα, θα αποκτήσετε περισσότερη δύναμη για να ανεβείτε σκάλες», συμπλήρωσε ο Erickson. Η βελτίωση της καρδιοαναπνευστικής σας κατάστασης μπορεί επίσης να μειώσει την κόπωση που νιώθετε στην κορυφή της σκάλας.
Στεφανιαία νόσος: Το προειδοποιητικό σημάδι που μπορεί να εντοπίσετε στην αναπνοή σας
Όταν προσπαθείτε να ενισχύσετε την αντοχή σας, κάντε το σταδιακά, προτείνει η Pohlgeers. Δεν χρειάζεται να ανεβοκατεβαίνετε τις σκάλες πέντε φορές συνεχόμενα. Αντιθέτως, αυξήστε σταδιακά τη φυσική σας δραστηριότητα με έναν τρόπο που να είναι βιώσιμος και ευχάριστος, είτε αυτό σημαίνει να κάνετε περισσότερες δουλειές στον κήπο, να βγαίνετε βόλτα με κάποιον γείτονα ή να ασχοληθείτε με την κηπουρική.