Ο Οκτώβριος είναι ο μήνας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού. Είναι όμως και ο μήνας κατά τον οποίο στρέφουμε την προσοχή μας σε έναν ακόμη σημαντικό και συχνά λιγότερο γνωστό καρκίνο του ήπατος. Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο, πώς διαγιγνώσκεται, ποιες οι διαθέσιμες θεραπείες.
Καρκίνος του ήπατος: Συχνότητα και παράγοντες κινδύνου
Ο ηπατοκυτταρικός καρκίνος, γνωστός και ως ΗΚ, είναι ο πιο συχνός πρωτοπαθής καρκίνος του ήπατος και ο έκτος σε συχνότητα καρκίνος με την τρίτη υψηλότερη θνησιμότητα παγκοσμίως.
Η συχνότητα της νόσου ανά γεωγραφική περιοχή είναι η εξής: Ασία 72%, Ευρώπη 10%, Αφρική 8% και Βόρεια και Λατινική Αμερική 5% εκάστη. Η εμφάνισή της είναι μεγαλύτερη στους άνδρες από τις γυναίκες, με αναλογία 3:1.
Οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση του ΗΚ είναι οι λοιμώξεις από τους ιούς της ηπατίτιδας B και C, η κίρρωση του ήπατος και η στεατοηπατίτιδα από μεταβολική δυσλειτουργία.
Κληρονομικές νόσοι, όπως η αιμοχρωμάτωση, η πορφυρία και η ανεπάρκεια Alpha-1 αντιθρυψίνης, η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης, η κατάχρηση αλκοόλ, καθώς και η έκθεση σε αφλατοξίνες, αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο.
Παράγοντες που ελαττώνουν τη συχνότητα ανάπτυξης του ΗΚ είναι η θεραπεία της ηπατίτιδας B και C, η χρήση στατινών, η ασπιρίνη, ο καφές, καθώς και δίαιτα με λευκά κρέατα, ψάρια, ωμέγα 3 λιπαρά και λαχανικά.
Ο καφές μειώνει τον κίνδυνο για συγκεκριμένο καρκίνο κατά 47% – Τι έδειξε μελέτη
Συμπτώματα: Πότε πρέπει να ανησυχήσετε
Ο ΗΚ στα αρχικά στάδια δεν προκαλεί κάποια συμπτώματα, αν και μπορεί να υπάρχουν συμπτώματα από υποκείμενες καταστάσεις, όπως κίρρωση ή ηπατίτιδα.
Όταν αρχίσουν τα συμπτώματα, η νόσος είναι συνήθως ήδη προχωρημένη. Προκαλεί μη αναμενόμενη απώλεια βάρους, ανορεξία, άλγος στο επιγάστριο, διόγκωση ή υγρό στην κοιλιά και ίκτερο.
Διάγνωση: Απεικόνιση και εργαστηριακοί δείκτες
Η διάγνωση της νόσου βασίζεται στην κλινική εικόνα και σε εργαστηριακές εξετάσεις, όπως η αξονική και η μαγνητική τομογραφία με χορήγηση σκιαγραφικού. Ο ΗΚ εμφανίζει στις απεικονιστικές εξετάσεις χαρακτηριστική εικόνα στην πρόσληψη και αποβολή του σκιαγραφικού, η οποία μπορεί να δώσει τη διάγνωση χωρίς βιοψία.
Η αυξημένη Α-Φετοπρωτεϊνη μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τη διάγνωση, αν και δεν είναι ειδικός δείκτης. Βιοψία της βλάβης γίνεται σε περιπτώσεις που υπάρχει αμφιβολία για τη διάγνωση.
Θεραπεία: Από τη χειρουργική αφαίρεση έως την ανοσοθεραπεία
Η θεραπεία του ΗΚ εξαρτάται από το στάδιο της νόσου, δηλαδή από το μέγεθος του όγκου και το αν πρόκειται για τοπική ή μεταστατική νόσο, από τη λειτουργική κατάσταση του ήπατος και από τη συνύπαρξη άλλων ηπατικών νόσων.
Καρκίνος του ήπατος: Τα πρώιμα συμπτώματα που συχνά περνούν απαρατήρητα
Θεραπευτικές επιλογές για τον ΗΚ που περιορίζεται στο ήπαρ είναι η χειρουργική αφαίρεση του όγκου, η καταστροφή του με ραδιοσυχνότητες, ο χημειοεμβολισμός ή ο ραδιοεμβολισμός και η μεταμόσχευση ήπατος.
Όταν η νόσος δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί τοπικά, χρησιμοποιούνται συστηματικές στοχευμένες θεραπείες, όπως μονοκλωνικά αντισώματα, αναστολείς τυροσινικής κινάσης και ανοσοθεραπεία.
Το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο σύστημα σταδιοποίησης της νόσου είναι η σταδιοποίηση της Βαρκελώνης, που συνδυάζει την έκταση της νόσου με τη λειτουργική κατάσταση του ήπατος και του ασθενούς.
Η χειρουργική αφαίρεση του όγκου είναι σημαντική θεραπευτική επιλογή που εξαρτάται από το μέγεθος του όγκου, την ύπαρξη κίρρωσης ή πυλαίας υπέρτασης και, γενικά, τη λειτουργική κατάσταση του εναπομείναντος ήπατος.
Η μεταμόσχευση ήπατος είναι επίσης πολύ σημαντική επιλογή, με όφελος στην επιβίωση. Χρησιμοποιείται όταν υπάρχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις και αυστηρά κριτήρια επιλογής.
Οι άλλες τοπικές θεραπείες, δηλαδή η καταστροφή με ραδιοσυχνότητες ή μικροκύματα, ο χημειοεμβολισμός και ο ραδιοεμβολισμός, χρησιμοποιούνται όταν δεν είναι εφικτή η χειρουργική αφαίρεση ή η μεταμόσχευση. Πολλές φορές συνδυάζονται και με συστηματικές θεραπείες.
Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν σημαντικές εξελίξεις στη συστηματική θεραπεία της μη χειρουργήσιμης νόσου. Χρησιμοποιούμε στοχευμένες θεραπείες, όπως ανοσοθεραπεία, μονοκλωνικά αντισώματα, αντιαγγειογενετικούς παράγοντες και αναστολείς τυροσινικών κινασών, σε διάφορους συνδυασμούς.
Οι συνδυασμοί αυτοί έχουν αυξήσει τις θεραπευτικές μας επιλογές και έχουν οδηγήσει σε μεγαλύτερο έλεγχο της νόσου και σε αύξηση της επιβίωσης των ασθενών.
Πότε ο πόνος στον δεξιό ώμο μπορεί να είναι σημάδι καρκίνου του ήπατος
Πρόγνωση: Τι καθορίζει την επιβίωση των ασθενών
Η πρόγνωση των ασθενών με ΗΚ εξαρτάται από το στάδιο της νόσου, από τη λειτουργική κατάσταση του ήπατος, για παράδειγμα σε περίπτωση κίρρωσης, και κατά συνέπεια από τη δυνατότητα να λάβουν ριζική ή όχι θεραπεία.
Οι ασθενείς με πρώιμη νόσο και καλή λειτουργία του ήπατος έχουν περισσότερες πιθανότητες για μακροχρόνια επιβίωση. Αντίθετα, οι ασθενείς με προχωρημένη ή μεταστατική νόσο έχουν χειρότερη επιβίωση.
Ο ΗΚ είναι σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας παγκοσμίως και μια σύνθετη νόσος, γιατί συνδέεται με τη χρόνια βλάβη του ήπατος και την κίρρωση από διάφορες αιτίες.
Επιβάλλεται η αναγνώριση των ασθενών υψηλού κινδύνου και η παρακολούθησή τους, ώστε να υπάρξει πρώιμη διάγνωση και θεραπεία. Επίσης, η θεραπεία της ηπατίτιδας B και C συμβάλλει στην ελάττωση του κινδύνου εμφάνισης ΗΚ.
Οι νεότερες θεραπευτικές εξελίξεις και η αναπτυσσόμενη έρευνα μας δίνουν περισσότερα όπλα στην καταπολέμηση της νόσου.