Μπορεί να έχετε συναντήσει έναν δύσκολο συνάδελφο: κάποιον που λέει ψέματα, χειραγωγεί τους άλλους ή λειτουργεί αδίστακτα για να ανέβει επαγγελματικά. Πότε, όμως, μια δυσάρεστη συμπεριφορά στη δουλειά αρχίζει να παραπέμπει σε χαρακτηριστικά που συνδέονται με την ψυχοπάθεια;
Πώς να αναγνωρίσετε τα ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά στον χώρο εργασίας
Ο Geraint Anderson, πρώην τραπεζίτης στο Λονδίνο και συγγραφέας υποστηρίζει ότι τα χρόνια που πέρασε στον άκρως ανταγωνιστικό κόσμο των χρηματοοικονομικών έφεραν στην επιφάνεια ορισμένες από τις πιο σκοτεινές πλευρές της προσωπικότητάς του.
«Έπρεπε πραγματικά να γίνω κατά κάποιον τρόπο μια χειρότερη εκδοχή του εαυτού μου για να μπορέσω να ευδοκιμήσω σε αυτό το περιβάλλον», ανέφερε σύμφωνα με το BBC.
Ο Anderson, 53 ετών, εργάστηκε επί 12 χρόνια ως αναλυτής στο οικονομικό κέντρο του Λονδίνου και έβγαλε εκατομμύρια λίρες, προτού εγκαταλείψει τον χώρο πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Πιστεύει ότι ορισμένα εταιρικά περιβάλλοντα μπορεί να επιβραβεύουν χαρακτηριστικά όπως η υπερβολική αυτοπεποίθηση, η συναισθηματική αποστασιοποίηση και η χειραγώγηση των άλλων.
«Προσαρμόστηκα στο City και άρχισα να βγάζω προς τα έξω τη χειρότερη πλευρά του εαυτού μου», είπε.
7 χόμπι που επιλέγουν συχνά όσοι είχαν λίγους φίλους ως παιδιά
Τι σημαίνει ψυχοπάθεια
Η ψυχοπάθεια δεν είναι από μόνη της κλινική διάγνωση. Συνδέεται, ωστόσο, με χαρακτηριστικά που παρατηρούνται στην αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας, σύμφωνα με το NHS.
Μεταξύ αυτών μπορεί να περιλαμβάνονται η χειραγώγηση ή εκμετάλλευση άλλων ανθρώπων, η περιορισμένη μεταμέλεια ή ενοχή, η ανεύθυνη συμπεριφορά, η δυσκολία διατήρησης μακροχρόνιων σχέσεων και η τάση απόδοσης ευθυνών στους άλλους.
Η πορεία του Anderson προς τον χρηματοοικονομικό κλάδο ήταν ασυνήθιστη. Στις αρχές της δεκαετίας των 20 ετών του ζούσε στην Γκόα της Ινδίας και πουλούσε μικροαντικείμενα σε τουρίστες, όταν ο αδελφός του τον έπεισε να διεκδικήσει μια θέση στον χώρο των χρηματοοικονομικών.
Όταν μπήκε στον κλάδο, όμως, η επιτυχία απέκτησε ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Τα μπόνους έγιναν ένας τρόπος να συγκρίνει τον εαυτό του με εργαζομένους άλλων τραπεζών, ενισχύοντας τον ανταγωνιστικό του χαρακτήρα.
Ο ίδιος θεωρεί ότι ορισμένα στοιχεία της προσωπικότητάς του αποδείχθηκαν ιδιαίτερα χρήσιμα. «Είχα έναν βαθμό αφοβίας. Είχα λίγο –τολμώ να πω– επιφανειακή γοητεία. Δεν επηρεαζόμουν ιδιαίτερα συναισθηματικά από όσα συνέβαιναν στο trading floor».
Αυτοπεποίθηση ή εγωκεντρισμός; 5+2 σημάδια για να το ξεχωρίσετε
Μπορεί ένα εργασιακό περιβάλλον να ενισχύσει τα «σκοτεινά» χαρακτηριστικά της προσωπικότητας κάποιου;
Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η συμπεριφορά στη δουλειά δεν εξαρτάται μόνο από την προσωπικότητα, αλλά και από το περιβάλλον μέσα στο οποίο εργάζεται κάποιος. Μια ανταγωνιστική ή ανήθικη εταιρική κουλτούρα μπορεί να κάνει ορισμένα «σκοτεινά» χαρακτηριστικά πιο εμφανή, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η ψυχοπάθεια οδηγεί σε καλύτερη επαγγελματική απόδοση.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2026 «The Dark Lord Needs a Dark Space: The Influence of an Unethical Culture on the Relationship Between Dark Triad Traits and Work-Related Outcomes», μια ανήθικη οργανωσιακή κουλτούρα ενίσχυε τη σχέση μεταξύ των χαρακτηριστικών της Σκοτεινής Τριάδας και της ανήθικης συμπεριφοράς.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2026 «Dark triad, light triad, and achievement motivation as correlates of job performance among managers: A circumplex model of personality metatraits perspective», η ψυχοπάθεια συσχετίστηκε αρνητικά με την απόδοση σε συμπεριφορές που υποστηρίζουν το ευρύτερο εργασιακό περιβάλλον, σε δείγμα 351 στελεχών.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 «The Effects of Employee Dark Triad Traits and Leadership Styles on Work-Related Outcomes in China: An Agency-Communion Perspective», η ψυχοπάθεια συσχετίστηκε με χαμηλότερη απόδοση στα βασικά εργασιακά καθήκοντα και μεγαλύτερη συναισθηματική εξάντληση.
Ευτυχία: Πώς να τη φέρουμε στην καθημερινότητά μας – Αρκούν λίγα λεπτά πρωί και βράδυ
Μπορούν τα ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά να βοηθήσουν κάποιον να πετύχει;
Ο Robert Snowden, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ, με περίπου 25 χρόνια ερευνητικής εμπειρίας στην ψυχοπάθεια και συνεργασία με τον Robert Hare, δημιουργό του Psychopathy Checklist-Revised (PCL-R), περιγράφει την ψυχοπάθεια ως ένα φάσμα χαρακτηριστικών και όχι ως μια απλή κατηγορία στην οποία κάποιος είτε ανήκει είτε όχι.
Το PCL-R περιλαμβάνει 20 στοιχεία, καθένα από τα οποία βαθμολογείται από μηδέν έως δύο, με μέγιστη συνολική βαθμολογία το 40. Σύμφωνα με τον Snowden, οι περισσότεροι άνθρωποι συγκεντρώνουν κάτω από πέντε βαθμούς, ενώ οι 25 βαθμοί και άνω χρησιμοποιούνται συνήθως ως όριο για την ψυχοπάθεια. Ο Anderson υπολόγισε ότι ο ίδιος θα συγκέντρωνε περίπου οκτώ ή εννέα.
«Η ψυχοπάθεια βρίσκεται σε μια διάσταση στην οποία θα μπορούσα να τοποθετήσω εσάς, αλλά και τον εαυτό μου», δήλωσε ο Snowden.
Όπως εξηγεί, άνθρωποι με έντονα ψυχοπαθητικά χαρακτηριστικά μπορεί ορισμένες φορές να φαίνονται αποτελεσματικοί ως ηγέτες. Ωστόσο, η ηγεσία τους μπορεί να παρουσιάζει σοβαρές αδυναμίες, λόγω του περιορισμένου ενδιαφέροντος για τους άλλους.
«Το θεμελιώδες χαρακτηριστικό της ψυχοπάθειας είναι αυτή η έλλειψη ενσυναίσθησης για τους άλλους ανθρώπους», ανέφερε.
Παιδικά ξεσπάσματα: Οι γονείς που τα διαχειρίζονται σωστά κάνουν 5 πράγματα, σύμφωνα με ψυχολόγο
Τόνισε επίσης ότι η ψυχοπάθεια δεν πρέπει να ταυτίζεται αυτόματα με τη βία. Οι περισσότεροι ψυχοπαθείς, είπε, δεν σκοτώνουν ποτέ κανέναν, μπορεί όμως να εκμεταλλεύονται τους άλλους ή να ενδιαφέρονται ελάχιστα για την ευημερία τους.
Προσαρμογή σε ένα αδίστακτο περιβάλλον
Ο Anderson αξιολογήθηκε αργότερα από τη σύμβουλο και ψυχολόγο Kerry Daynes, η οποία κατέληξε ότι δεν ήταν ψυχοπαθής. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι ενδεχομένως είχε εμφανίσει αυτό που περιέγραψε ως «καταστασιακή ψυχοπάθεια», προσαρμόζοντας τη συμπεριφορά του σε ένα περιβάλλον που επιβράβευε την αδίστακτη φιλοδοξία.
«Δεν χρειάζεται να είσαι ψυχοπαθής για να ευδοκιμήσεις –τουλάχιστον για ένα διάστημα– σε μια ψυχοπαθητική κουλτούρα», δήλωσε η Daynes.
Με τον καιρό, ο Anderson απογοητεύτηκε από αυτό που ο ίδιος θεωρούσε απληστία, απερίσκεπτη ανάληψη κινδύνων και παραβίαση κανόνων στον χρηματοοικονομικό κλάδο.
Μετά την αποχώρησή του έγραφε ανώνυμα ως αρθρογράφος με το ψευδώνυμο City Boy και αργότερα εξέδωσε βιβλίο, το οποίο πούλησε πάνω από 400.000 αντίτυπα και μεταφράστηκε σε έξι γλώσσες. Έκτοτε έχει γράψει και άλλα βιβλία, μεταξύ των οποίων ένα που εξετάζει πώς χαρακτηριστικά που συνδέονται με την ψυχοπάθεια μπορεί να βοηθούν ανθρώπους να ανελιχθούν στον εταιρικό κόσμο.
Γιατί κάποιες φορές μιλάμε ξανά και ξανά για το ίδιο θέμα – Μας κάνει καλό;
Κοιτάζοντας πίσω, ο Anderson θεωρεί ότι όσο εργαζόταν στον χρηματοοικονομικό κλάδο είχε γίνει ένας «λιγότερο ευχάριστος άνθρωπος». Σήμερα, όπως λέει, προσπαθεί να δίνει μεγαλύτερη σημασία στην ακεραιότητα και να αποφεύγει τις χειριστικές και αδίστακτες συμπεριφορές που κάποτε τον βοήθησαν να πετύχει.
Πηγές: BBC, WILEY, Springer, Taylor & Francis