Η νόσος Αλτσχάιμερ θεωρούνταν επί μακρόν μη αναστρέψιμη, με τις θεραπείες να προσφέρουν το πολύ μια ήπια επιβράδυνση στα πολύ πρώιμα στάδια. Τώρα, νέες έρευνες δείχνουν ότι αυτό που κάποτε έμοιαζε ακατόρθωτο – δηλαδή η αντιστροφή της νόσου – μπορεί να είναι πια εφικτό.
Άσκηση: η «ασπίδα» του εγκεφάλου απέναντι στη γήρανση
Οι επιστήμονες μιλούν πλέον για αντιστροφή – όχι απλώς επιβράδυνση – του Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με νέα δεδομένα
Μια σημαντική επιστημονική ανακάλυψη δημιουργεί νέα ελπίδα ότι η νόσος Αλτσχάιμερ – η οποία θεωρείται εδώ και καιρό προοδευτική και θανατηφόρα – ενδέχεται να γίνει αναστρέψιμη. Διεθνής ομάδα πάνω από 35 επιστημόνων από κορυφαία ιδρύματα δημοσίευσε έρευνα που δείχνει ότι ακόμη και προχωρημένη νόσος Αλτσχάιμερ, η οποία χαρακτηρίζεται από σοβαρή απώλεια μνήμης, διαταραχή της σκέψης και αλλαγές στην προσωπικότητα, θα μπορούσε να αναστραφεί.
Ερευνητές από το Case Western Reserve University αναφέρουν ότι σε ζωικά μοντέλα, ένας φαρμακολογικός παράγοντας που ονομάζεται P7C3-A20 οδήγησε σε πλήρη νευρολογική και γνωστική αποκατάσταση, όχι μόνο προλαμβάνοντας τη νόσο αλλά και αντιστρέφοντας την ήδη υπάρχουσα βλάβη. Τα ποντίκια που έλαβαν τη συγκεκριμένη ουσία ανέκτησαν τη μνήμη, τη χωρική μάθηση, τον συντονισμό και την κινητικότητα, με τις βελτιώσεις να επιβεβαιώνονται μέσω βιολογικών δεικτών και δοκιμασιών συμπεριφοράς, όπως το Morris water maze – ακόμη και όταν η νόσος Αλτσχάιμερ βρισκόταν ήδη σε προχωρημένο στάδιο.
Τρέχουσες θεραπείες για τη νόσο Αλτσχάιμερ και άλλες άνοιες
Προς το παρόν, η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η μόνη άνοια για την οποία υπάρχουν θεραπείες που μπορούν να επιβραδύνουν την ίδια τη νόσο, και ακόμη κι αυτές λειτουργούν μόνο στα πρώιμα στάδια. Οι περισσότερες άλλες άνοιες αντιμετωπίζονται με διαχείριση των συμπτωμάτων και πιθανή βελτίωση της ποιότητας ζωής, ενώ η έρευνα συνεχίζεται για την αναζήτηση θεραπειών που μπορούν να αλλάξουν την πορεία της νόσου.
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «New Approaches to the Treatment of Alzheimer’s Disease», οι τρέχουσες εγκεκριμένες θεραπείες ανακουφίζουν κυρίως τα συμπτώματα και δεν σταματούν την εξέλιξη της νόσου, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για νέες θεραπευτικές στρατηγικές. Η εργασία περιγράφει τη συνεχιζόμενη έρευνα σε προσεγγίσεις όπως η ανοσοθεραπεία, οι θεραπείες που βασίζονται σε γονίδια και οι παρεμβάσεις που στοχεύουν τη φλεγμονή, τα μιτοχόνδρια και τη μη φυσιολογική συσσώρευση πρωτεϊνών, με στόχο την επιβράδυνση ή την τροποποίηση της πορείας της νόσου και όχι μόνο τη διαχείριση των συμπτωμάτων.
- Νόσος Αλτσχάιμερ (πρώιμο στάδιο):
– Νέες θεραπείες με αντισώματα μπορούν να επιβραδύνουν τη μείωση της μνήμης και της σκέψης, αλλά δεν θεραπεύουν τη νόσο και χρησιμοποιούνται μόνο σε επιλεγμένους ασθενείς.
– Τα καθιερωμένα φάρμακα εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση των συμπτωμάτων και όχι για τη διακοπή της εξέλιξης. - Θεραπείες ανακούφισης συμπτωμάτων (νόσος Αλτσχάιμερ και άλλες άνοιες):
– Τα φάρμακα συνταγογραφούνται συχνά για την υποστήριξη της μνήμης, της σκέψης και της καθημερινής λειτουργικότητας, αλλά δεν αλλάζουν την υποκείμενη νόσο. - Άλλες άνοιες (Lewy body, αγγειακή, μετωποκροταφική):
– Δεν υπάρχουν ακόμη θεραπείες που να τροποποιούν την πορεία της νόσου.
– Η φροντίδα επικεντρώνεται στη διαχείριση των συμπτωμάτων, στην αντιμετώπιση άλλων προβλημάτων υγείας και στη μη φαρμακευτική υποστήριξη. - Σε τι εστιάζει σήμερα η έρευνα:
– Στην αντιμετώπιση της νόσου Αλτσχάιμερ σε πολύ πρώιμο στάδιο, πριν εμφανιστεί εκτεταμένη εγκεφαλική βλάβη.
– Στη στόχευση περισσότερων από ενός μηχανισμών ταυτόχρονα, όπως το αμυλοειδές, η tau και η εγκεφαλική φλεγμονή.
Πρωτοποριακή θεραπεία για το Αλτσχάιμερ: Φως και ήχος μπορεί να επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου
Αυξανόμενη επιστημονική δυναμική: πολλαπλές μελέτες δείχνουν αναστρεψιμότητα
Η έρευνα μόλις δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Reports Medicine. Η ομάδα περιλάμβανε επιστήμονες από τα Johns Hopkins, UCLA, Carnegie Mellon, MIT, Northwestern, το University of Texas, το Cleveland Clinic και το Seoul National University, μεταξύ άλλων, καθώς και από το Case Western Reserve.
Δεν είναι η πρώτη έρευνα που συμπεραίνει ότι η άνοια θα μπορούσε κάποτε να είναι ιάσιμη. Πριν από τρεις μήνες, μια άλλη διεθνής ομάδα επιστημόνων με ερευνητές από την Κίνα, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο διαπίστωσε ότι κατάφερε να αναιρέσει τη φυσική εγκεφαλική βλάβη σε ποντίκια που προκλήθηκε από τη νόσο Αλτσχάιμερ. Τα ποντίκια που έλαβαν θεραπεία παρουσίασαν «σημαντικές βελτιώσεις στη χωρική μάθηση και τη μνήμη», σύμφωνα με τα ευρήματα. Η έρευνα αυτή δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature.
Οι εγκέφαλοι των ποντικιών χρησιμοποιούνται συχνά στην επιστημονική έρευνα για ανθρώπινες εγκεφαλικές παθήσεις, συμπεριλαμβανομένης της άνοιας, λόγω βασικών ομοιοτήτων. Η Courtney Kloske, διευθύντρια επιστημονικής εμπλοκής του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Alzheimer’s Association, έχει δηλώσει ότι οι μελέτες που βασίζονται σε ποντίκια είναι πολύτιμες, ακόμη κι αν τα ευρήματά τους συνοδεύονται αναπόφευκτα από προφανείς επιφυλάξεις.
«Παρότι τα ζωικά μοντέλα της νόσου μοιάζουν σε κάποιο βαθμό με την εξέλιξη της νόσου Αλτσχάιμερ στους ανθρώπους, δεν την αναπαράγουν ακριβώς», ανέφερε, σύμφωνα με το MarketWatch. «Τα μοντέλα είναι σημαντικά για να κατανοήσουμε τη βασική βιολογία της νόσου, αλλά χρειαζόμαστε μελέτες σε ανθρώπους και σε αντιπροσωπευτικούς πληθυσμούς για να επιβεβαιωθούν πλήρως οι ιδέες».
Παρά ταύτα, αυτά τα εντυπωσιακά ευρήματα προσφέρουν ελπίδα σε έναν τομέα που μέχρι πρόσφατα ήταν σχεδόν βυθισμένος στη ζοφερή πραγματικότητα. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, ουσιαστικά δεν υπήρχαν αποτελεσματικές θεραπείες για τη νόσο Αλτσχάιμερ ή άλλες μορφές άνοιας. Μέχρι στιγμής, η βασική ιατρική πρόοδος ήταν το leqimbi, μια θεραπεία που απλώς επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου στα πρώιμα στάδιά της.
Η νόσος Αλτσχάιμερ και άλλοι τύποι άνοιας επηρεάζουν σήμερα περίπου 7 εκατομμύρια Αμερικανούς και εκτιμάται ότι αφορούν 55 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Η νόσος είναι προοδευτική και θανατηφόρα και μέχρι σήμερα θεωρούνταν σχεδόν εντελώς μη αντιμετωπίσιμη.
Άνοια: 10 ερωτήσεις που πρέπει να κάνουμε στον εαυτό μας για να δούμε αν κινδυνεύουμε
Μια ακόμη πηγή ελπίδας προέρχεται από τα ευρήματα μόνιμης επιτροπής ειδικών που συγκλήθηκε από το ιατρικό περιοδικό The Lancet, οι οποίοι υποστήριξαν ότι σχεδόν οι μισές περιπτώσεις άνοιας θα μπορούσαν δυνητικά να αποφευχθούν μέσω της αντιμετώπισης «παραγόντων του τρόπου ζωής». Σε αυτούς περιλαμβάνονται συμπεριφορές και καταστάσεις όπως το κάπνισμα, η υπερφαγία και η κατάθλιψη.