Ο καρκίνος του ενδομητρίου συχνά αναπτύσσεται σιωπηλά, με σημάδια που μπορεί να είναι εύκολο να περάσουν απαρατήρητα. Ποια είναι τα πρώιμα συμπτώματα και τι αυξάνει τον κίνδυνο;
Αντιμετώπιση του καρκίνου του ενδομητρίου και τα νεότερα δεδομένα από τη μελέτη PORTEC-3
Πρώιμα σημάδια που μπορεί να σχετίζονται με τον καρκίνο του ενδομητρίου
Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι ένας από τους συχνότερους καρκίνους που προσβάλλουν τις γυναίκες και, όταν διαγνωστεί έγκαιρα και αντιμετωπιστεί άμεσα, οι πιθανότητες ανάρρωσης είναι συχνά πολύ καλές. Ωστόσο, ιδιαίτερα στα αρχικά του στάδια, η νόσος μπορεί να περάσει απαρατήρητη για μεγάλο χρονικό διάστημα, επειδή τα συμπτώματα είναι συχνά ασαφή ή μη ειδικά. Ορισμένες ενοχλήσεις μπορεί να αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια και θα πρέπει να αξιολογούνται ιατρικά, παρότι τα συμπτώματα αυτά μπορεί να έχουν και ακίνδυνες αιτίες. Για τον λόγο αυτό, συνιστάται πάντα η επίσκεψη σε γυναικολόγο όταν εμφανίζεται κάτι ασυνήθιστο.
Καρκίνος του ενδομητρίου: Πιθανά αίτια
Ο καρκίνος του ενδομητρίου συνδέεται συχνότερα με μακροχρόνια ορμονική ανισορροπία, ιδιαίτερα με υπερβολική έκθεση σε οιστρογόνα χωρίς επαρκή προγεστερόνη. Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο “Increasing incidence of endometrial cancer demands global action”, οι διαγνώσεις του καρκίνου του ενδομητρίου αυξάνονται παγκοσμίως, καθιστώντας τον έναν από τους συχνότερους γυναικολογικούς καρκίνους σε πολλές περιοχές. Η μελέτη επισημαίνει ότι, παρά αυτήν την αυξανόμενη επιβάρυνση, ο καρκίνος του ενδομητρίου παραμένει υποαναγνωρισμένος στις παγκόσμιες προτεραιότητες υγείας και απουσιάζει σε μεγάλο βαθμό από τις κύριες διεθνείς στρατηγικές για τα μη μεταδοτικά νοσήματα.
Άλλες έρευνες δείχνουν επίσης ότι η παχυσαρκία, τα μεταβολικά προβλήματα, ορισμένες αναπαραγωγικές παθήσεις, κληρονομικά γενετικά σύνδρομα και ορισμένα φάρμακα μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο. Οι περιβαλλοντικές χημικές ουσίες μελετώνται ως πιθανοί επιβαρυντικοί παράγοντες, αλλά τα στοιχεία σε ανθρώπους εξακολουθούν να είναι περιορισμένα.
«Διαγνώστηκα με καρκίνο του ενδομητρίου – Αυτό ήταν το πρώτο σύμπτωμα που αγνόησα»
Κύριες αιτίες και παράγοντες κινδύνου
- Ορμονική ανισορροπία (μη αντισταθμισμένα οιστρογόνα): Η υπερβολική ποσότητα οιστρογόνων χωρίς προγεστερόνη ευνοεί την ανώμαλη ανάπτυξη του ενδομητρίου και αποτελεί βασικό μηχανισμό ανάπτυξης του καρκίνου του ενδομητρίου, ιδιαίτερα του τύπου Ι. Αυτό μπορεί να συμβεί σε περιπτώσεις παχυσαρκίας, πρώιμης έναρξης της εμμήνου ρύσεως, όψιμης εμμηνόπαυσης ή θεραπείας ορμονικής υποκατάστασης μόνο με οιστρογόνα.
- Παχυσαρκία και μεταβολικές διαταραχές: Η παχυσαρκία, η αντίσταση στην ινσουλίνη, το μεταβολικό σύνδρομο και ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 αυξάνουν τα επίπεδα οιστρογόνων και τη χρόνια φλεγμονή, καταστάσεις που ευνοούν την ανάπτυξη καρκίνου. Ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος συνδέεται στενά με αυξημένο κίνδυνο.
- Αναπαραγωγικές και ενδοκρινικές παθήσεις: Παθήσεις όπως το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS), τα μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς ωορρηξία και το γεγονός ότι μια γυναίκα δεν έχει μείνει ποτέ έγκυος, εκθέτουν τη μήτρα σε οιστρογόνα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, αυξάνοντας τον κίνδυνο.
- Γενετική προδιάθεση: Κληρονομικά σύνδρομα όπως το σύνδρομο Lynch αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου κατά τη διάρκεια της ζωής, λόγω ελαττωμάτων στην επιδιόρθωση του DNA. Άλλοι γενετικοί παράγοντες παίζουν συνολικά μικρότερο ρόλο.
- Ορμονικά φάρμακα: Η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης μόνο με οιστρογόνα και φάρμακα όπως η ταμοξιφαίνη μπορούν να δρουν όπως τα οιστρογόνα στη μήτρα και να αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του ενδομητρίου.
- Περιβαλλοντικές χημικές ουσίες (αναδυόμενα στοιχεία): Ορισμένες χημικές ουσίες που διαταράσσουν το ενδοκρινικό σύστημα ενδέχεται να παρεμβαίνουν στη σηματοδότηση των ορμονών και να συμβάλλουν στην ανάπτυξη καρκίνου, αλλά τα στοιχεία σε ανθρώπους παραμένουν περιορισμένα.
Η πρώτη εγκυμοσύνη στην Ελλάδα με εξωσωματική γονιμοποίηση μετά από καρκίνο του ενδομητρίου
Πιθανά συμπτώματα που σχετίζονται με τον καρκίνο του ενδομητρίου
Αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση
Σε περίπου 80% των περιπτώσεων, ο καρκίνος του ενδομητρίου αναπτύσσεται μετά την εμμηνόπαυση. Ένα βασικό προειδοποιητικό σημάδι είναι η αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση, όταν μια γυναίκα δεν έχει πλέον κανονική περίοδο. Κάθε αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση θα πρέπει πάντα να ελέγχεται από γιατρό.
Ακανόνιστη ή ασυνήθιστη αιμορραγία
Σε νεότερες γυναίκες, η αιμορραγία πριν ή μετά από μια φυσιολογική περίοδο ή η συχνή αιμορραγία μεταξύ των περιόδων μπορεί να αποτελεί πιθανό σημάδι καρκίνου του ενδομητρίου. Μια ασυνήθιστα παρατεταμένη ή πολύ έντονη περίοδος θα πρέπει επίσης να εξετάζεται από γυναικολόγο.
Ασυνήθιστες κολπικές εκκρίσεις
Ένα ακόμη πιθανό σύμπτωμα του καρκίνου του ενδομητρίου είναι οι εμφανείς κολπικές εκκρίσεις. Μπορεί να έχουν αιματηρή όψη, χρώμα σάρκας ή να μοιάζουν με πύον.
Πόνος στο κάτω μέρος της κοιλιάς
Πολλές εμφανίζουν πόνο στο κάτω μέρος της κοιλιάς λόγω της εμμήνου ρύσεως πριν από την εμμηνόπαυση. Ωστόσο, οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση ή όσες έχουν πόνο που δεν σχετίζεται με τον κύκλο τους θα πρέπει να ζητούν ιατρική συμβουλή. Σε σπάνιες περιπτώσεις, ο πόνος στο κάτω μέρος της κοιλιάς μπορεί να αποτελεί σημάδι προχωρημένου καρκίνου του ενδομητρίου.
Ακούσια απώλεια βάρους
Η ανεπιθύμητη απώλεια βάρους μπορεί επίσης να εμφανιστεί σε πιο προχωρημένα στάδια του καρκίνου του ενδομητρίου. Σε αυτήν την περίπτωση, είναι σημαντική η άμεση ιατρική αξιολόγηση για να προσδιοριστεί η ακριβής αιτία.
Άλλα συμπτώματα
Εάν ο καρκίνος του ενδομητρίου έχει εξαπλωθεί και έχει δημιουργήσει μεταστάσεις ή εάν ο όγκος πιέζει γειτονικά όργανα όπως η ουροδόχος κύστη, μπορεί να εμφανιστούν πρόσθετα συμπτώματα. Αυτά περιλαμβάνουν:
- αίμα στα ούρα,
- συχνές λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος,
- πόνο κατά την ούρηση ή την αφόδευση και
- πόνο στη μέση.
Πηγές: Onmeda, MDPI, IMR Press, PMC, ΑΠΘ, Cancer Australia, SN Link, Lancet