Αν τα αυτιά σας βουίζουν, δεν είστε μόνοι — οι εμβοές επηρεάζουν περίπου 1 στους 10 ανθρώπους και συχνά γίνονται πιο συχνές με την ηλικία και τις αλλαγές στην ακοή. Ειδικοί λένε ότι η κατανόηση του τι τις προκαλεί μπορεί να είναι το πρώτο βήμα για να προστατεύσετε την ακοή σας και να μειώσετε την πιθανή ενόχληση στην καθημερινότητά σας.
Εμβοές: Το σημάδι στο στόμα που μπορεί να σχετίζεται με το βουητό στα αυτιά
Εμβοές: Τι είναι και γιατί συμβαίνουν
Στα 87 της, η Susan Bianco από το Lancaster του Ηνωμένου Βασιλείου παρατήρησε για πρώτη φορά ότι κάτι άλλαζε όταν συνέχιζε να ζητά από τον σύζυγό της να επαναλαμβάνει τα όσα έλεγε. Τα τηλεφωνήματα έγιναν απογοητευτικά και οι κοινωνικές συγκεντρώσεις κουραστικές. «Είναι πολύ δύσκολο να ακούσεις μέσα σε ένα πλήθος», λέει, σύμφωνα με το SciTech Daily. «Δεν μπορώ να καταλάβω τι λέει κάποιος όταν μιλούν και άλλοι συγχρόνως». Λίγο αργότερα, εμφανίστηκε ένα νέο σύμπτωμα: ένα επίμονο βουητό στα αυτιά της, πιο έντονο όταν ήταν κουρασμένη.
Σύμφωνα με το CDC, ανήκει στο 13% των ενηλίκων στις ΗΠΑ — και στο 27% όσων είναι άνω των 65 ετών — που αντιμετωπίζουν δυσκολία στην ακοή, καθώς και στο 10% που ζουν με εμβοές, μια πάθηση που συχνά συνδέεται με απώλεια ακοής. «Δεν μπορείτε να σταματήσετε τη γήρανση, αλλά μπορείτε να λάβετε μέτρα για να διατηρήσετε την ακοή σας και να μειώσετε τον κίνδυνο εμφάνισης απώλειας ακοής και εμβοών», λέει η Αμερικανίδα ακοολόγος Dr. Jackie Price, και εξηγεί ότι οι εμβοές αναφέρονται σε ήχους όπως κουδούνισμα, βουητό ή συριγμό που δεν προέρχονται από τον εξωτερικό κόσμο, αλλά από μια λανθασμένη επικοινωνία μεταξύ εγκεφάλου και αυτιών — μερικές φορές είναι συνεχείς και αρκετά ενοχλητικοί ώστε να επηρεάζουν την ποιότητα ζωής.
Εμβοές: Διατροφικό συμπλήρωμα μειώνει σημαντικά το βουητό στα αυτιά, σύμφωνα με ελληνική μελέτη
Παράγοντες κινδύνου για εμβοές
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 «Longitudinal analysis of the risk factors for onset and change in tinnitus in the Busselton Healthy Ageing Study», το 12,1% των 3.863 ενηλίκων ανέπτυξαν εμβοές μέσα σε έξι χρόνια. Σημαντικοί παράγοντες κινδύνου περιλάμβαναν το ανδρικό φύλο, υψηλότερο ΔΜΣ και περίμετρο μέσης, χειρότερη αυτοαξιολόγηση της υγείας, απώλεια ακοής, έκθεση σε θόρυβο λόγω επαγγέλματος με ασυνεπή χρήση προστασίας ακοής, υπερακουσία, ημικρανία και διαγνωσμένη αγχώδη διαταραχή.
Πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι οι εμβοές συνδέονται στενά με την υγεία της ακοής, την ψυχική ευεξία και ορισμένες ιατρικές παθήσεις. Μεγάλα δεδομένα κοόρτης από το UK Biobank έδειξαν ότι η κακή αυτοαναφερόμενη ακοή ήταν ο ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας παρουσίας εμβοών, ενώ το άγχος, η κατάθλιψη, ο νευρωτισμός και ο κακός ύπνος προέβλεπαν μεγαλύτερη σοβαρότητα με την πάροδο του χρόνου.
Συστηματική ανασκόπηση του 2023 εντόπισε ως υποστηριζόμενους παράγοντες κινδύνου την απώλεια ακοής, την έκθεση σε θόρυβο λόγω επαγγέλματος, την ωτοτοξική χημειοθεραπεία, τη μέση ωτίτιδα, τη διαταραχή της κροταφογναθικής άρθρωσης, την κατάθλιψη, τη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και την υπερλιπιδαιμία, ενώ τα στοιχεία για το κάπνισμα, τον ΔΜΣ, το αλκοόλ και τον διαβήτη παραμένουν ασαφή. Κλινικά δεδομένα δείχνουν επίσης ότι η μεγαλύτερη ηλικία, η σοβαρότερη απώλεια ακοής, ο κακός ύπνος, το άγχος και η υπέρταση προβλέπουν μέτριες έως σοβαρές εμβοές.
Τι μπορεί να προκαλεί τις εμβοές και την απώλεια ακοής;
Η Price εξηγεί ότι οι εμβοές και παρόμοιες διαταραχές που σχετίζονται με ήχους είναι συχνά πρώιμοι δείκτες απώλειας ακοής. Η απώλεια ακοής ξεκινά όταν τα μικροσκοπικά τριχοειδή κύτταρα μέσα στον κοχλία, μια σπειροειδή δομή στο εσωτερικό αυτί, υποστούν βλάβη. Αυτά τα κύτταρα κανονικά μετατρέπουν τα ηχητικά κύματα σε ηλεκτρικά σήματα που ο εγκέφαλος μπορεί να ερμηνεύσει. Όταν τα τριχοειδή κύτταρα τραυματίζονται, αυτά τα σήματα διαταράσσονται, καθιστώντας τους ήχους πιο δύσκολο να ακουστούν.
Αυτή η διακοπή στην επικοινωνία μπορεί επίσης να παραμορφώσει τα σήματα, οδηγώντας τον εγκέφαλο να αντιλαμβάνεται ήχους που δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα — κάτι που βιώνεται ως εμβοές. Η απώλεια ακοής και οι διαταραχές ήχου μπορούν να επηρεάσουν περισσότερα από τα αυτιά σας. Συχνά επηρεάζουν τον ύπνο, τη συγκέντρωση και τις σχέσεις. Μπορούν επίσης να επιταχύνουν τη γνωστική έκπτωση, να αυξήσουν τον κίνδυνο κατάθλιψης και να αυξήσουν τον κίνδυνο πτώσεων.
Εμβοές: Ποιοι κινδυνεύουν από βουητό στα αυτιά – Τι να κάνετε για πρόληψη και ανακούφιση
Τι μπορείτε να κάνετε για πρόληψη;
Προστατεύστε τα αυτιά σας από τον δυνατό θόρυβο: Χρησιμοποιήστε προστατευτικά ακοής όταν ο θόρυβος υπερβαίνει τα 85 ντεσιμπέλ. Αυτό σημαίνει να φοράτε ωτοασπίδες σε συναυλίες, αθλητικές εκδηλώσεις, πυροτεχνήματα και όταν χρησιμοποιείτε ηλεκτρικά εργαλεία.
«Συμβουλεύω τους ανθρώπους να φορούν προστατευτικά ακοής όταν κουρεύουν το γρασίδι αντί να ακούν μουσική μέσω ακουστικών», λέει η Price. «Είναι σαν διπλό χτύπημα, επειδή οι άνθρωποι έχουν τον θόρυβο από τη μηχανή κουρέματος και μετά ανεβάζουν τη μουσική για να την ακούσουν, και έτσι εκτίθενται σε υπερβολικό θόρυβο για 45 λεπτά ή περισσότερο, μερικές φορές δύο φορές την εβδομάδα».
Επιλέξτε τα κατάλληλα ωτοβύσματα ή ωτοασπίδες: Αγοράστε ωτοβύσματα ή ωτοασπίδες με Noise Reduction Rating τουλάχιστον 22 ντεσιμπέλ. Αυτός ο αριθμός, που αναγράφεται στη συσκευασία, δείχνει πόσο ήχο θα μειώσει το προϊόν. Τοποθετήστε σωστά τα ωτοβύσματα για πλήρη προστασία.
«Πάρτε ένα αφρώδες ωτοβύσμα ανάμεσα σε δύο δάχτυλα και πιέστε το και κυλήστε το», εξηγεί η Price. «Έπειτα, όταν πάτε να το τοποθετήσετε στο αυτί σας, τραβήξτε τον λοβό του αυτιού με το αντίθετο χέρι για να ανοίξει ο ακουστικός πόρος, εισάγετε το ωτοβύσμα και αφήστε το να διασταλεί πλήρως». Τα περισσότερα αφρώδη ωτοβύσματα προορίζονται για μία χρήση ώστε να διατηρείται πλήρης στεγανοποίηση που κρατά τον θόρυβο έξω.
Βουητό στο αυτί που επιμένει – Πώς να αντιμετωπίσετε τις εμβοές
Πώς αντιμετωπίζονται;
Η απώλεια ακοής και οι εμβοές δεν έχουν θεραπεία, αλλά η αντιμετώπιση μπορεί να βελτιώσει την ακοή και την ποιότητα ζωής. Η απώλεια ακοής διαχειρίζεται με βάση την υποκείμενη αιτία και το πόσο έχει επηρεαστεί η ακοή. Σε πολλές περιπτώσεις, οι γιατροί συστήνουν ακουστικά βαρηκοΐας ή άλλες βοηθητικές συσκευές για την υποστήριξη της πιο καθαρής επικοινωνίας.
Για τις εμβοές, μια συχνά χρησιμοποιούμενη προσέγγιση είναι η Tinnitus Retraining Therapy, η οποία στοχεύει στη μείωση του πόσο ενοχλητική είναι η πάθηση στην καθημερινή ζωή. Αυτή η μέθοδος συνδυάζει συμβουλευτική για να βοηθήσει τα άτομα να προσαρμοστούν στους ήχους που ακούν με ηχοθεραπεία που εισάγει απαλό θόρυβο στο παρασκήνιο, όπως λευκό θόρυβο, ώστε να αποσπά την προσοχή από τις εμβοές.
Η Bianco πλέον φορά ακουστικά βαρηκοΐας και πρόσφατα ξεκίνησε Tinnitus Retraining Therapy. Η Price προγραμμάτισε έναν απαλό, ευχάριστο, σταθερό ήχο στο ακουστικό της Bianco ως μέρος της ηχοθεραπείας της. Η Bianco ελπίζει ότι ο νέος ήχος μπορεί να τη βοηθήσει να νιώθειότι αποσπάται λιγότερο η προσοχή της από τις εμβοές της. «Ακούγεται σαν να βρέχει, που είναι ένας ήχος που δεν με ενοχλεί ιδιαίτερα», λέει η Bianco.
Εμβοές: 4 τρόφιμα που μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο έως και 35%
Πότε να κάνετε ακοολογικό έλεγχο
Αν παρατηρήσετε κουδούνισμα στα αυτιά σας, απευθυνθείτε σε ειδικό για ακοολογικό έλεγχο, συμβουλεύει η Price. «Μερικές φορές οι άνθρωποι νομίζουν ότι ακούνε καλά, αλλά υπάρχουν σημάδια αλλαγής μέσα στο αυτί, όπως βλάβη στα τριχοειδή κύτταρα ή απώλεια ακοής στις υψηλότερες συχνότητες», λέει η Price. «Ο έλεγχος μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε καλύτερα τι συμβαίνει, ώστε να μπορέσετε να διαχειριστείτε αυτές τις αλλαγές».
Πηγές: SciTech Daily, PMC, PubMed, Frontiers, PubMed