Επιστήμονες διαπιστώνουν ότι η δεύτερη εγκυμοσύνη δεν επαναλαμβάνει απλώς τις αλλαγές της πρώτης, αλλά προσαρμόζει τον εγκέφαλο με νέους τρόπους για τη φροντίδα περισσότερων παιδιών.
Νέα στοιχεία για τον εγκέφαλο στη δεύτερη εγκυμοσύνη
Η εγκυμοσύνη αφήνει έντονο αποτύπωμα στον γυναικείο εγκέφαλο, όμως κάθε φορά φαίνεται να λειτουργεί διαφορετικά. Νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Nature Communications, δείχνει ότι η δεύτερη εγκυμοσύνη προκαλεί ξεχωριστές εγκεφαλικές μεταβολές, που πιθανόν βοηθούν τις μητέρες να ανταποκριθούν στις ανάγκες δύο παιδιών.
Μια δεύτερη εγκυμοσύνη δεν αποτελεί απλώς επανάληψη της πρώτης σε επίπεδο εγκεφάλου. Σύμφωνα με νέα έρευνα από επιστήμονες στην Ολλανδία, ο εγκέφαλος φαίνεται να προσαρμόζεται με διαφορετικό τρόπο.
Οι αλλαγές αυτές ενδέχεται να λειτουργούν ως προετοιμασία για την ανατροφή ενός δεύτερου παιδιού, διαφοροποιώντας τη δομή της εγκεφαλικής ύλης σε σχέση τόσο με τις πρωτότοκες μητέρες όσο και με γυναίκες που δεν έχουν γεννήσει.
Οι Μαίες λένε «όχι» στο νέο καθηκοντολόγιο και στον περιορισμό του ρόλου τους
Η πρώτη εγκυμοσύνη και το δίκτυο του εγκεφάλου
Παλαιότερη έρευνα των ίδιων επιστημόνων είχε δείξει ότι η πρώτη εγκυμοσύνη προκαλεί σημαντικές μεταβολές στο λεγόμενο default mode network του εγκεφάλου.
Το συγκεκριμένο δίκτυο σχετίζεται με:
- την αυτοαναστοχαστική σκέψη
- την κοινωνική κατανόηση
- την επεξεργασία συναισθημάτων και κοινωνικών σημάτων
«Η πλειονότητα των γυναικών μένει έγκυος μία ή περισσότερες φορές στη ζωή της, αλλά μόλις τώρα οι ερευνητές αρχίζουν να ξεδιαλύνουν πώς αυτό επηρεάζει τον γυναικείο εγκέφαλο», αναφέρει η νευροεπιστήμονας Elseline Hoekzema, από το Amsterdam University Medical Center.
«Κάθε εγκυμοσύνη αφήνει ένα μοναδικό αποτύπωμα στον γυναικείο εγκέφαλο».
Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη
Οι ερευνητές εξέτασαν εγκεφαλικές απεικονίσεις από διαφορετικές ομάδες γυναικών, ώστε να εντοπίσουν τις αλλαγές που συνδέονται με τη δεύτερη εγκυμοσύνη.
Συγκεκριμένα, ανέλυσαν:
- απεικονίσεις από 30 γυναίκες πριν και μετά τη δεύτερη εγκυμοσύνη
- δεδομένα από 40 γυναίκες πριν και μετά την πρώτη εγκυμοσύνη
- απεικονίσεις από 40 γυναίκες που δεν έχουν γεννήσει ποτέ
Με αυτόν τον τρόπο μπόρεσαν να συγκρίνουν άμεσα τις εγκεφαλικές μεταβολές μεταξύ των διαφορετικών σταδίων μητρότητας.
33χρονη παρένθετη μητέρα εξομολογείται την εμπειρία της: «Ένιωθα αόρατη και μόνη»
Οι βασικές αλλαγές που καταγράφηκαν
Η δεύτερη εγκυμοσύνη επηρεάζει επίσης το default mode network, ωστόσο οι μεταβολές εκεί δεν ήταν τόσο έντονες όσο στην πρώτη εγκυμοσύνη.
Οι πιο σημαντικές αλλαγές εντοπίστηκαν σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την επεξεργασία αισθητηριακών πληροφοριών και την προσοχή.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι:
- επηρεάζεται η δομή της φαιάς ουσίας
- μεταβάλλεται η οργάνωση των νευρωνικών δικτύων
- αλλάζουν οι δεσμίδες της λευκής ουσίας
- ενισχύονται δίκτυα που σχετίζονται με οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα
- ενεργοποιούνται περισσότερο περιοχές που κατευθύνουν την προσοχή
«Μια δεύτερη εγκυμοσύνη αλλάζει τον εγκέφαλο μιας γυναίκας», γράφουν οι συγγραφείς της μελέτης, «και επηρεάζει με μοναδικό τρόπο τη δομή της φαιάς ουσίας, την οργάνωση των νευρωνικών δικτύων και τις δεσμίδες της λευκής ουσίας».
ΕΜΑ: Η χρήση παρακεταμόλης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης παραμένει αμετάβλητη στην ΕΕ
Η νευροπλαστικότητα πίσω από τις αλλαγές
Οι ερευνητές κατέγραψαν επίσης μείωση στον όγκο της φαιάς ουσίας τόσο στην πρώτη όσο και στη δεύτερη εγκυμοσύνη.
Ωστόσο, η μείωση αυτή δεν θεωρείται αρνητική. Αντίθετα, αποδίδεται στην αυξημένη νευροπλαστικότητα, μια διαδικασία προσαρμογής του εγκεφάλου παρόμοια με εκείνη που συμβαίνει στην εφηβεία.
Συνολικά, η δεύτερη εγκυμοσύνη φαίνεται να επαναλαμβάνει κάποιες από τις προσαρμογές της πρώτης, αλλά προσθέτει και νέες αλλαγές που πιθανόν βοηθούν στη φροντίδα περισσότερων παιδιών.
«Φαίνεται ότι κατά τη διάρκεια μιας δεύτερης εγκυμοσύνης, ο εγκέφαλος αλλάζει πιο έντονα σε δίκτυα που εμπλέκονται στην ανταπόκριση σε αισθητηριακά ερεθίσματα και στην κατεύθυνση της προσοχής σας», επισημαίνει η νευροεπιστήμονας και πρώτη συγγραφέας της μελέτης Milou Straathof, από το Amsterdam University Medical Center.
«Αυτές οι διεργασίες μπορούν να είναι ωφέλιμες όταν φροντίζετε περισσότερα από ένα παιδιά».
Η μυρωδιά του μπέικον και άλλων λιχουδιών στην εγκυμοσύνη μπορεί να οδηγήσουν σε παχυσαρκία το παιδί
Τι δείχνουν και προηγούμενες έρευνες
Τα ευρήματα συνδέονται με παλαιότερη μελέτη του 2024, η οποία είχε δείξει ότι η εγκυμοσύνη μπορεί να μειώνει τον όγκο της φαιάς ουσίας ενώ παράλληλα ενισχύει τη συνδεσιμότητα μεταξύ των νευρώνων.
Η εικόνα αυτή ενισχύει την άποψη ότι ο εγκέφαλος «ρυθμίζεται» εκ νέου ώστε να ανταποκριθεί στους νέους ρόλους και τις ευθύνες της μητρότητας.
Παράλληλα, οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι αλλαγές αυτές δεν είναι απαραίτητα ίδιες σε κάθε εγκυμοσύνη.
Οι περιορισμοί της μελέτης
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη έχει ορισμένους περιορισμούς.
Οι εγκεφαλικές απεικονίσεις δεν πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης για ηθικούς λόγους, ενώ το δείγμα των γυναικών ήταν σχετικά μικρό.
Για τον λόγο αυτό θα χρειαστούν περισσότερες έρευνες, ώστε να εξεταστεί σε μεγαλύτερο βάθος πώς επηρεάζουν οι παράγοντες όπως η ηλικία τις εγκεφαλικές αλλαγές.
Σύνδεση με την ψυχική υγεία των μητέρων
Παρά τους περιορισμούς, τα αποτελέσματα ανοίγουν νέες προοπτικές στην κατανόηση της μητρότητας.
Με τη βοήθεια ερωτηματολογίων και άλλων ελέγχων, οι επιστήμονες συνέδεσαν τις εγκεφαλικές προσαρμογές με τον δεσμό μητέρας-παιδιού αλλά και με την περιγεννητική κατάθλιψη.
Στο μέλλον, αυτή η γνώση θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση της υποστήριξης που λαμβάνουν οι γυναίκες κατά την εγκυμοσύνη και μετά τη γέννηση του παιδιού.
Εγκυμοσύνη και νόσος Covid-19: Τι μπορεί να προκαλέσει στα έμβρυα
«Αυτή η γνώση μπορεί να μας βοηθήσει να αναγνωρίζουμε και να κατανοούμε καλύτερα τα ζητήματα ψυχικής υγείας στις μητέρες», αναφέρει η Hoekzema. «Πρέπει να κατανοήσουμε πώς ο εγκέφαλος προσαρμόζεται στη μητρότητα».