Αύξηση σε κοκαΐνη και MDMA τα Σαββατοκύριακα, σύνθετα πρότυπα για την κάνναβη και πρώτη καταγραφή κεταμίνης το 2025. Η θέση της Αττικής στην Ευρώπη.
Μια ολοκληρωμένη και αξιόπιστη εικόνα των τάσεων χρήσης ψυχοδραστικών ουσιών σε επίπεδο κοινότητας, προσφέρει η ανάλυση των λυμάτων στην Αττική για την περίοδο 2020–2025, αναδεικνύοντας σαφείς διαφοροποιήσεις τόσο ως προς την ένταση παρουσίας τους όσο και ως προς τα πρότυπα κατανάλωσης.
Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι ουσίες όπως η κοκαΐνη και η MDMA (έκσταση) συνδέονται εντονότερα με δραστηριότητες ψυχαγωγίας και νυχτερινής διασκέδασης, εμφανίζοντας αυξημένες συγκεντρώσεις κυρίως κατά το Σαββατοκύριακο, ενώ η κάνναβη παρουσιάζει πιο σύνθετο και λιγότερο προβλέψιμο προφίλ χρήσης. Παράλληλα, η αμφεταμίνη και η μεθαμφεταμίνη καταγράφονται σε χαμηλότερα επίπεδα, χωρίς σαφές και επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην πρώτη ανίχνευση κεταμίνης το 2025.
Αύξηση ισχυρών συνθετικών ναρκωτικών στην Ευρώπη-Τι γίνεται στην Ελλάδα
Σημειώνεται ότι σήμερα δημοσιοποιήθηκαν τα πρόσφατα δεδομένα από τον Οργανισμό της ΕΕ για τα Ναρκωτικά (EUDA) που αφορούν τις τάσεις στη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών το 2025 μέσω της ανάλυσης λυμάτων. Τα δεδομένα αφορούν 115 πόλεις από 25 χώρες, προέρχονται από εργαστήρια που περιλαμβάνονται στο ευρωπαϊκό δίκτυο SCORE και αναδεικνύουν έντονες γεωγραφικές διαφοροποιήσεις.
Στην Ελλάδα, η παρακολούθηση ψυχοδραστικών ουσιών μέσω ανάλυσης αστικών λυμάτων υλοποιείται από το Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας (ΕΑΧ) του ΕΚΠΑ, σε συνεργασία με το Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων Ψυττάλειας, από το 2010 έως σήμερα, αποτυπώνοντας συστηματικά τις τάσεις στη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών στον πληθυσμό του λεκανοπεδίου της Αττικής.
Τα βασικά ευρήματα
Κοκαΐνη
Η διαχρονική αποτίμηση της κοκαΐνης στα λύματα της Αττικής καταδεικνύει ενίσχυση της παρουσίας της ουσίας τα τελευταία έτη, καθώς και διαφοροποίηση του προτύπου κατανάλωσης εντός της εβδομάδας.
Η εβδομαδιαία κατανομή υποδηλώνει αυξημένη επιβάρυνση κατά το Σαββατοκύριακο, εύρημα που συνάδει με χρήση περισσότερο συνδεδεμένη με περιστάσεις ψυχαγωγίας, μοτίβο που έχει περιγραφεί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η κοκαΐνη όσο και ο κύριος μεταβολίτης της, η βενζοϋλεκγονίνη, ανιχνεύονται σε όλα τα δείγματα λυμάτων που αναλύονται στο εργαστήριο. Ωστόσο, η επιδημιολογική επιτήρηση της κοκαΐνης μέσω της επιδημιολογίας λυμάτων, πραγματοποιείται μέσω παρακολούθησης του ειδικού βιοδείκτη βενζοϋλεκγονίνη, καθώς είναι σταθερότερη σε σχέση με την μητρική της ένωση και αποτελεί ειδικό βιοδείκτη, καθώς προκύπτει αποκλειστικά ως μεταβολίτης της κοκαΐνης. Οι τιμές της βενζοϋλεκγονίνης διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η παρουσία κοκαΐνης στα λύματα αντανακλά πράγματι ανθρώπινη χρήση.
Ειδικότερα, στην Αθήνα η μέση τιμή της βενζοϋλεκγονίνης αυξήθηκε από 133,39 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους το 2023 σε 181,21 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους το 2024, καταγράφοντας αύξηση κατά 35,85%.
Για το 2025, οι τιμές της βενζοϋλεκγονίνης κυμάνθηκαν περίπου από 239 έως 370 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, παραμένοντας σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.
Συνολικά, τα διαθέσιμα ευρήματα για την Αττική δείχνουν ότι οι μεταβολίτες της κοκαΐνης επιβεβαιώνουν συνεχή και αυξημένη χρήση κοκαΐνης στον πληθυσμό.
Κάνναβη
Τα στοιχεία για την κάνναβη στα λύματα της Αττικής αναδεικνύουν ένα πιο σύνθετο εβδομαδιαίο πρότυπο σε σύγκριση με άλλες ουσίες, όπως η κοκαΐνη, χωρίς σταθερή διαφοροποίηση στη χρήση μεταξύ καθημερινών και σαββατοκύριακου.
Το 2020, οι τιμές κυμάνθηκαν από 30,62 έως 65,42 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, με την υψηλότερη τιμή να καταγράφεται την Κυριακή και με αυξημένα επίπεδα να παρατηρούνται επίσης προς το τέλος και την αρχή της εβδομάδας.
Παρόμοια εικόνα καταγράφηκε και το 2021, όταν οι τιμές διαμορφώθηκαν από 28,91 έως 65,34 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, με εκ νέου κορύφωση την Κυριακή και σχετικά αυξημένες τιμές τη Δευτέρα.
Το 2024 η εβδομαδιαία κατανομή εμφανίζεται διαφοροποιημένη. Οι τιμές κυμάνθηκαν από 20,15 έως 51,95 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις να καταγράφονται τη Δευτέρα και την Τρίτη, ενώ η χαμηλότερη τιμή παρατηρήθηκε την Κυριακή. Η μεταβολή αυτή υποδηλώνει ότι η χρήση κάνναβης δεν ακολουθεί ένα σταθερό εβδομαδιαίο πρότυπο.
Συνολικά, τα ευρήματα δείχνουν ότι η χρήση κάνναβης παρουσιάζει ενδοεβδομαδιαία διακύμανση, λιγότερο προβλέψιμη σε σχέση με άλλες ψυχοδραστικές ουσίες, όπως η κοκαΐνη.
Αμφεταμίνη
Η παρουσία της αμφεταμίνης στα λύματα της Αττικής παραμένει γενικά περιορισμένη σε σύγκριση με άλλες διεγερτικές ουσίες, με διακυμάνσεις ανά έτος.
Το 2021 οι τιμές κυμάνθηκαν από 9,55 έως 13,99 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, ενώ το 2022 καταγράφηκαν χαμηλότερα επίπεδα, με εύρος 3,61–6,25 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους.
Κατά τα έτη 2024 και 2025 παρατηρήθηκαν εκ νέου υψηλότερες τιμές, με εύρη 5,88–21,76 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους και 3,99–21,6 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, αντίστοιχα.
Τα στοιχεία υποδηλώνουν περιορισμένη συνολικά επιβάρυνση, με διακυμάνσεις ωστόσο στον πληθυσμό.
Μεθαμφεταμίνη
Η μεθαμφεταμίνη εμφανίζει διακυμάνσεις διαχρονικά, διατηρώντας ωστόσο σταθερή παρουσία στα λύματα της Αττικής.
Το 2020, οι τιμές κυμάνθηκαν από 15,89 έως 22,23 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, ενώ το 2021 καταγράφηκαν χαμηλότερα επίπεδα, με εύρος 8,98–12,09 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους.
Το 2024 η ουσία επανεμφανίζεται σε υψηλότερες συγκεντρώσεις, με τιμές από 17,23 έως 23,2 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, ενώ το 2025 το εύρος διαμορφώθηκε από 9,58 έως 29,7 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, γεγονός που υποδηλώνει σταθερή χρήση μεθαμφεταμίνης.
MDMA
Η παρουσία της MDMA στα λύματα της Αττικής καταγράφεται σε σχετικά χαμηλά έως μέτρια επίπεδα το 2021 και το 2022, με σαφέστερη ενίσχυση και επεισοδιακές κορυφώσεις στα νεότερα δεδομένα του 2024 και 2025.
Το 2021, οι τιμές κυμάνθηκαν από 2,81 έως 3,74 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, υποδηλώνοντας σχετικά σταθερή παρουσία της ουσίας μέσα στην εβδομάδα. Το 2022, οι συγκεντρώσεις διαμορφώθηκαν από 0,47 έως 3,23 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους.
Το 2023 καταγράφηκαν υψηλότερες τιμές, με εύρος 3,03–5,43 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, γεγονός που δείχνει ενίσχυση της παρουσίας της ουσίας σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.
Η τάση αυτή γίνεται ακόμη πιο εμφανής το 2024, όταν οι τιμές διαμορφώθηκαν από 3,93 έως 16,64 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις καταγράφηκαν την Κυριακή, ενώ ιδιαίτερα αυξημένα επίπεδα παρατηρήθηκαν και τη Δευτέρα.
Αντίστοιχη εικόνα προκύπτει και για το 2025, όταν το εύρος τιμών διαμορφώθηκε από 1,49 έως 14,8 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, επιβεβαιώνοντας τη διατήρηση επεισοδιακών κορυφώσεων της ουσίας.
Συνολικά, τα ευρήματα για την Αττική δείχνουν ότι η παρουσία του MDMA εμφανίζεται ενισχυμένη κατά τη χρονική περίοδο 2024-2025 διατηρώντας το μοτίβο χρήσης τα σαββατοκύριακα.
Κεταμίνη
Στοιχεία για την κεταμίνη στα λύματα της Αττικής καταγράφονται για πρώτη φορά για το 2025. Οι τιμές κυμάνθηκαν από 0,63 έως 2,12 mg/ημέρα/1.000 κατοίκους, υποδηλώνοντας ανιχνεύσιμη αλλά σχετικά χαμηλή παρουσία της ουσίας στον υπό μελέτη πληθυσμό.
Η υψηλότερη τιμή καταγράφηκε το Σάββατο, χωρίς ωστόσο να προκύπτει σαφές και σταθερό εβδομαδιαίο πρότυπο.
Σύγκριση των δεδομένων της Αττικής για το 2025 με ευρωπαϊκές πόλεις του δικτύου SCORE
Λαμβάνοντας υπόψη τα ευρωπαϊκά μοτίβα που παρουσιάζει ο EUDA, με βάση τα δεδομένα του Ευρωπαϊκού SCORE, η Αττική δεν συγκαταλέγεται στις πόλεις με τα υψηλότερα πληθυσμιακά κανονικοποιημένα φορτία για κοκαΐνη, τα οποία εντοπίζονται συχνότερα στη δυτική και νότια Ευρώπη, ιδιαίτερα στο Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ισπανία. Ταυτόχρονα, δεν συμπεριλαμβάνεται στις πόλεις με τα χαμηλότερα φορτία, αλλά τείνει να καταλαμβάνει μια ενδιάμεση θέση ευρωπαϊκά.
Για την ουσία MDMA, τα φορτία στην Αττική παραμένουν χαμηλά σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις (ιδίως σε πόλεις της δυτικής Ευρώπης), ενώ το εβδομαδιαίο μοτίβο ακολουθεί τη γενική ευρωπαϊκή εικόνα, με αύξηση κατά το Σαββατοκύριακο.
Η αμφεταμίνη εμφανίζει επίσης χαμηλά φορτία στην Αττική σε σύγκριση με πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, ιδιαίτερα σε βόρεια/κεντρική Ευρώπη όπου καταγράφονται υψηλότερες επιβαρύνσεις.
Για τη μεθαμφεταμίνη τα φορτία στην Αττική παραμένουν σχετικά χαμηλά, και σαφώς χαμηλότερα από εκείνα που καταγράφονται σε πόλεις της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, όπου η ουσία έχει υψηλότερη παρουσία.
Τέλος, για την κεταμίνη τα φορτία στην Αττική παρουσιάζονται χαμηλά, αλλά η καταγραφή της έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για τα πρώτα διαθέσιμα δεδομένα για την Ελλάδα.