Τέσσερα παιδιά με καρκίνο του εγκεφάλου που παραδοσιακά θεωρούνται ανίατος παραμένουν υγιή χρόνια αφού έλαβαν πειραματική θεραπεία με Τ-κύτταρα, στο πλαίσιο κλινικής δοκιμής, με τα τρία εκ των τεσσάρων να μην παρουσιάζουν κανένα ίχνος νόσου.
Πειραματική θεραπεία με Τ-κύτταρα δείχνει μακροχρόνια αποτελεσματικότητα σε παιδιά με επιθετικούς καρκίνους στον εγκέφαλο
Η θεραπεία δοκιμάστηκε σε 33 παιδιά και νεαρούς ενήλικες με νεοδιαγνωσμένο διάχυτο ενδογενές γλοίωμα της γέφυρας (DIPG) ή άλλους όγκους εγκεφάλου που δεν είχαν ανταποκριθεί στις συνήθεις θεραπείες.
«Αυτά τα παιδιά μεγαλώνουν πλέον – είναι πραγματικά εκπληκτικό», λέει ο Αμερικανός παιδίατρος νευρο-ογκολόγος Gene Hwang από το Children’s National Hospital στην Ουάσιγκτον, σύμφωνα με το New Scientist.
Η δοκιμή επικεντρώθηκε σε αυτούς τους καρκίνους επειδή «είναι καθολικά θανατηφόροι, δεν υπάρχει τίποτε άλλο για αυτούς», λέει η Αεμρικανίδα ερευνήτρια, Catherine Bollard.
Ενώ τα παιδιά με DIPG συνήθως επιβιώνουν για λιγότερο από έναν χρόνο, ένας ασθενής που έλαβε τη θεραπεία παραμένει ζωντανός περισσότερο από δύο χρόνια αργότερα.
Τρία ακόμη παιδιά με υποτροπιάζον γλοιοβλάστωμα, αστροβλάστωμα ή μυελοβλάστωμα παρέμειναν χωρίς νόσο για διάστημα από δύο έως πέντε χρόνια μετά τη θεραπεία, παρά το γεγονός ότι είχαν προηγουμένως υποβληθεί σε πολλαπλές ανεπιτυχείς θεραπείες.
«Εξακολουθώ να επικοινωνώ με μία από τις οικογένειες και είναι απίστευτα ευγνώμονες που το παιδί τους είναι ακόμη μαζί τους σήμερα», λέει η Bollard.
Καρκίνος του εγκεφάλου: Οι επιστήμονες ανακάλυψαν πρωτεΐνη-«κλειδί» που απενεργοποιεί τους όγκους
Τι είναι οι θεραπείες πολλαπλής στόχευσης αντιγόνων και πώς λειτουργούν;
Οι θεραπείες πολλαπλής στόχευσης αντιγόνων είναι ανοσοθεραπείες κατά του καρκίνου που έχουν σχεδιαστεί ώστε να αναγνωρίζουν δύο ή περισσότερους δείκτες όγκου ταυτόχρονα.
Στοχεύοντας πολλαπλά αντιγόνα, επιδιώκουν να μειώσουν την ανθεκτικότητα στη θεραπεία που προκαλείται από τη διαφυγή αντιγόνων και ενδέχεται να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της ετερογένειας των όγκων, σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «From molecular design to clinical translation: dual-targeted CAR-T strategies in cancer immunotherapy».
- Πολυστοχευμένα CAR-T κύτταρα που αναγνωρίζουν πολλαπλά αντιγόνα όγκου μέσω σχεδιασμών διπλής στόχευσης, tandem ή λογικών πυλών.
- Διειδικά και τριειδικά αντισώματα που συνδέονται ταυτόχρονα με καρκινικά κύτταρα και κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος για την ενίσχυση της καταστροφής των καρκινικών κυττάρων.
- Νέας γενιάς ενεργοποιητές Τ-κυττάρων (BiTEs και TriTEs) που έχουν σχεδιαστεί ώστε να στοχεύουν πολλαπλά αντιγόνα και να συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου υποτροπής.
Πώς λειτουργεί η θεραπεία TAA με Τ-κύτταρα – Γιατί είναι ενθαρρυντικά τα αποτελέσματα
Αν και η κλινική δοκιμή ήταν μικρή και δεν περιλάμβανε ομάδα ελέγχου που να λαμβάνει τη συνήθη θεραπεία, οι ερευνητές αναφέρουν ότι τα πρώτα ευρήματα είναι ενθαρρυντικά.
«Είμαστε πολύ ενθουσιασμένοι γιατί, παρότι επρόκειτο μόνο για μελέτη ασφάλειας φάσης Ι, φάνηκε να υπάρχει ένδειξη αποτελεσματικότητας», λέει η Bollard.
Ωστόσο, παραμένει ασαφές γιατί ορισμένα παιδιά ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία ενώ άλλα όχι.
Η θεραπεία λειτουργεί με τη συλλογή των Τ-κυττάρων ενός ασθενούς, ενός τύπου κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος, από δείγμα αίματος και την εκπαίδευσή τους στο εργαστήριο ώστε να αναγνωρίζουν τρεις πρωτεϊνικούς δείκτες που εντοπίζονται συχνά σε παιδιατρικούς όγκους του εγκεφάλου.
Αυτά τα ειδικά επιλεγμένα Τ-κύτταρα στη συνέχεια πολλαπλασιάζονται και επανεισάγονται στον ασθενή μέσω ενδοφλέβιας έγχυσης, βοηθώντας το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει και να επιτίθεται αποτελεσματικότερα στα καρκινικά κύτταρα.
Καρκίνος στον εγκέφαλο: Το Νο1 σημάδι που εμφανίζεται στην ενήλικη ζωή
Η θεραπεία TAA με Τ-κύτταρα διαφέρει από τη θεραπεία CAR T-cell, η οποία χρησιμοποιείται ευρέως στους καρκίνους του αίματος. Ενώ η θεραπεία CAR T-cell βασίζεται στη γενετική τροποποίηση των Τ-κυττάρων ώστε να αναγνωρίζουν έναν μόνο στόχο, η θεραπεία TAA με Τ-κύτταρα δεν περιλαμβάνει γενετική τροποποίηση και μπορεί να στοχεύει πολλαπλά αντιγόνα όγκου ταυτόχρονα.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτή η προσέγγιση ενδέχεται να την καθιστά πιο αποτελεσματική έναντι συμπαγών όγκων, συμπεριλαμβανομένων των καρκίνων του εγκεφάλου.
Η θεραπεία έχει δείξει επίσης μέχρι στιγμής ευνοϊκό προφίλ ασφάλειας. Οι περισσότεροι ασθενείς την ανέχθηκαν καλά, με την κόπωση και τους πονοκεφάλους να αποτελούν τις συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες.
Δύο ασθενείς εμφάνισαν διόγκωση του όγκου, κάτι που οι ερευνητές αναφέρουν ότι μπορεί να σχετιζόταν με μεγάλο όγκο νόσου πριν από τη θεραπεία.
Δύο επιπλέον κλινικές δοκιμές βρίσκονται τώρα σε εξέλιξη. Η μία συνδυάζει τη θεραπεία με τεχνολογία υπερήχων ώστε περισσότερα Τ-κύτταρα να φτάνουν στον εγκέφαλο και η άλλη θα εξατομικεύει τη θεραπεία με βάση τα γενετικά χαρακτηριστικά του όγκου κάθε ασθενούς.
«Τα τελευταία περίπου 20 χρόνια δεν έχουμε ουσιαστικά μετακινήσει τον δείκτη όσον αφορά τη βελτίωση της επιβίωσης σε αυτούς τους παιδιατρικούς όγκους του εγκεφάλου, επομένως είναι συναρπαστικό να ανοίγεται ένας εντελώς διαφορετικός θεραπευτικός τομέας», λέει ο Αυστραλός παιδίατρος νευρο-ογκολόγος Tim Hassall.
Πηγές: NewScientist, Nature, PMC, ScienceDirect, MDPI, ScienceDirect