Η αθηροσκλήρωση, δηλαδή η συσσώρευση λιπαρών πλακών στις αρτηρίες που περιορίζει τη ροή του αίματος, ευθύνεται για τα περισσότερα εμφράγματα και εγκεφαλικά επεισόδια, αλλά συχνά εξελίσσεται αργά και χωρίς συμπτώματα μέχρι να προκαλέσει ένα σοβαρό επείγον ιατρικό περιστατικό. Παρόλα αυτά, μπορεί να εκδηλωθεί με ένα διακριτικό σημάδι στο πρόσωπο.
6 σημάδια ότι οι αρτηρίες σας είναι φραγμένες – Πώς να προστατευθείτε
Aθηροσκλήρωση: Ποιο το σημάδι στο πρόσωπο που συνδέεται με καρδιαγγειακά και εγκεφαλικά επεισόδια
Γι’ αυτό, ερευνητές από το Stanford University αναζητούν προειδοποιητικά σημάδια που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην έγκαιρη ανίχνευσή της και, σε νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Atherosclerosis, εξέτασαν το ξανθέλασμα, μια πάθηση κατά την οποία εμφανίζονται κίτρινες πλάκες γύρω από τα μάτια, οι οποίες διογκώνονται όταν ανοσοκύτταρα που ονομάζονται μακροφάγα γεμίζουν με χοληστερίνη και άλλα λιπίδια.
Το ξανθέλασμα συχνά, αλλά όχι πάντα, συνδέεται και με υψηλότερη χοληστερίνη στο αίμα και, επειδή οι λιπαρές συσσωρεύσεις παίζουν επίσης ρόλο στην αθηροσκλήρωση, οι ερευνητές διερεύνησαν την πιθανή σχέση.
«Μερικές μελέτες έχουν υποστηρίξει τη συσχέτιση μεταξύ ξανθελάσματος και αυξημένου κινδύνου καρδιαγγειακών επεισοδίων, ενώ άλλες αμφισβητούν ότι μπορεί να είναι ανεξάρτητος παράγοντας κινδύνου όταν λαμβάνονται υπόψη οι παραδοσιακοί παράγοντες κινδύνου», γράφουν η ερευνήτρια οφθαλμολογίας του Stanford Negin Yavari και οι συνεργάτες της, σύμφωνα με το Science Alert.
«Καθώς η έρευνα συνεχίζει να αποσαφηνίζει τη σχέση μεταξύ ξανθελάσματος και καρδιοεγκεφαλικών παραγόντων κινδύνου, στόχος μας ήταν να αξιολογήσουμε τη συσχέτιση μεταξύ ξανθελάσματος και μειζόνων καρδιοεγκεφαλοαγγειακών επεισοδίων (MACCEs) σε έναν μεγάλο πληθυσμό μελέτης».
Τι είναι η Λιποπρωτεΐνη -α και γιατί αποτελεί «κλειδί» για την πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων
Ποια η σχέση ανάμεσα στο ξανθέλασμα και το έμφραγμα, σύμφωνα με άλλες έρευνες
Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι το ξανθέλασμα, οι κιτρινωπές εναποθέσεις που μπορεί να εμφανιστούν γύρω από τα βλέφαρα, ενδέχεται να συνδέεται με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, αν και τα ευρήματα δεν είναι απολύτως συνεπή.
Οι περισσότερες μελέτες είναι παρατηρητικές, επομένως δείχνουν μια συσχέτιση και όχι ότι το ξανθέλασμα προκαλεί καρδιακές παθήσεις.
- Μελέτη του 2026 σε 40.096 άτομα με τίτλο “Eyelid Xanthelasma and Cardiovascular Outcomes: A Propensity-Matched Analysis” διαπίστωσε ότι όσοι είχαν ξανθέλασμα παρουσίαζαν περισσότερα μείζονα καρδιαγγειακά συμβάντα σε σχέση με αντίστοιχα άτομα της ομάδας ελέγχου (13,0% έναντι 11,4%). Το ξανθέλασμα συσχετίστηκε με 26% υψηλότερο κίνδυνο μείζονος καρδιαγγειακού συμβάντος.
- Μελέτη του 2025 με τίτλο “Retrospective cohort study characterizing the association of xanthelasmas with cardiovascular risk factors and outcomes” εξέτασε τη σχέση μεταξύ ξανθελάσματος, παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου και καρδιαγγειακών εκβάσεων.
- Ωστόσο, άλλη μελέτη του 2025 με τίτλο “Association Between Xanthelasma Palpebrarum with Cardiovascular Risk and Dyslipidemia: A Case Control Study” δεν διαπίστωσε αυξημένο ποσοστό καρδιαγγειακής νόσου μεταξύ των ατόμων με ξανθέλασμα σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (8,9% έναντι 10%).
Συνολικά, το ξανθέλασμα μπορεί να είναι ένα χρήσιμο ορατό σημάδι για την αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου, αλλά δεν είναι απόδειξη ότι κάποιος έχει ή θα αναπτύξει καρδιακή νόσο.
Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι πλάκες προκαλούν άμεσα εμφράγματα ή εγκεφαλικά. Ωστόσο, οι ερευνητές προτείνουν έλεγχο για υπέρταση, διαταραχές λιπιδίων και άλλους παράγοντες, καθώς και παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής ή φαρμακευτική αγωγή.
Ξανθέλασμα: Πόσο αυξάνεται ο κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού, σύμφωνα με τη μελέτη
Η μελέτη ανέλυσε δεδομένα υγείας από 17.925 άτομα με ξανθέλασμα και ισάριθμους αντιστοιχισμένους μάρτυρες με πρεσβυωπία, οι οποίοι είχαν υποβληθεί σε οφθαλμολογική εξέταση που διασφάλιζε ότι δεν είχαν ξανθέλασμα.
Τον πρώτο χρόνο, το 1% της ομάδας με ξανθέλασμα, 178 ασθενείς, υπέστη έμφραγμα έναντι 0,35%, ή 63 ατόμων, στην ομάδα ελέγχου. Για τα εγκεφαλικά επεισόδια, τα ποσοστά ήταν 0,95% έναντι 0,3%, ενώ για παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο (TIA), ή «μίνι εγκεφαλικό», 0,6% έναντι 0,19%.
Παρότι τα ποσοστά ήταν χαμηλά, ο κίνδυνος ήταν πολλαπλάσιος με ξανθέλασμα και παρέμενε σημαντικά υψηλότερος στα 5 και 10 χρόνια.
«Το ξανθέλασμα συνδέεται με υψηλότερη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη συχνότητα εμφάνισης MACCEs έως και 10 χρόνια, αναδεικνύοντας την αξία του ως κλινικού δείκτη για τη διαστρωμάτωση του καρδιοεγκεφαλοαγγειακού κινδύνου και την προληπτική διαχείριση», γράφουν οι ερευνητές.
Αντιστρέφεται η αρτηριακή πλάκα; Πώς μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε φυσικά
Γιατί μπορεί να είναι το ξανθέλασμα προειδοποιητικό σημάδι
Τα καρδιακά επεισόδια στην ομάδα με ξανθέλασμα ήταν παρόμοια ανεξάρτητα από το αν υπήρχαν ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα λιπιδίων στο αίμα, κάτι που σημαίνει ότι δεν είναι ο μόνος υποκείμενος παράγοντας. Αν και οι ωχρές, διογκωμένες πλάκες είναι από μόνες τους ακίνδυνες, μπορεί να είναι ενδείξεις για μελλοντικά καρδιαγγειακά προβλήματα.
«Η μελέτη μας δείχνει ότι το ξανθέλασμα μπορεί να θεωρηθεί παράγοντας κινδύνου για μελλοντικά MACCEs», γράφουν.
«Οι περισσότεροι ασθενείς με ξανθέλασμα επισκέπτονται δερματολόγους για αισθητικούς λόγους, ενώ μπορεί να έχουν αδιάγνωστους ή μη ελεγχόμενους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου που συμβάλλουν σε αυτόν τον αυξημένο κίνδυνο».
Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι πλάκες προκαλούν εμφράγματα ή εγκεφαλικά. Ωστόσο, επειδή εντοπίζονται εύκολα, οι ερευνητές προτείνουν έλεγχο για πρώιμα καρδιακά προβλήματα, ώστε να εφαρμόζονται έγκαιρα αλλαγές στον τρόπο ζωής ή φαρμακευτική αγωγή.
Μελλοντική έρευνα θα μπορούσε να διερευνήσει γιατί το ξανθέλασμα συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού.
«Η τακτική παρακολούθηση και διαχείριση από γιατρούς πρωτοβάθμιας περίθαλψης μπορεί να βοηθήσει στην εφαρμογή προληπτικών μέτρων, όπως αλλαγές στον τρόπο ζωής, θεραπεία με αντιλιπιδαιμικούς παράγοντες και έλεγχο της υπέρτασης», γράφουν.
Τηλεόραση: Πόση ώρα παρακολούθησης την ημέρα κάνει καλό στην καρδιά – Τι αναφέρει νέα μελέτη
«Έτσι, τα ευρήματα της μελέτης μας υπογραμμίζουν τη σημασία της αξιολόγησης των ασθενών με ξανθέλασμα σε πρώιμα στάδια, ώστε να εντοπίζονται και να ελέγχονται οι υποκείμενες συστηματικές παθήσεις τους, συμβάλλοντας στην πρόληψη πιθανών καρδιοεγκεφαλοαγγειακών επεισοδίων», καταλήγουν.
Πηγές: ScienceAlert, Atherosclerosis, PubMed, PubMed, PubMed