Επιστήμονες από το Yale ανακάλυψαν ότι ένα γνωστό φάρμακο για την επιληψία μπορεί να προστατεύει τις αρθρώσεις από τη φθορά και να ενισχύει την αποκατάσταση του χόνδρου.
Πόνος στο γόνατο: 10.000 ασθενείς αποκαλύπτουν τι λειτούργησε καλύτερα για την οστεοαρθρίτιδα
Οστεοαρθρίτιδα: Το φάρμακο που εξετάζουν οι επιστήμονες
Μια νέα ελπίδα για εκατομμύρια ανθρώπους που πάσχουν από οστεοαρθρίτιδα δημιουργεί επιστημονική μελέτη, σύμφωνα με την οποία ένα ήδη εγκεκριμένο φάρμακο μπορεί όχι μόνο να περιορίσει τον πόνο στις αρθρώσεις, αλλά και να συμβάλει στην αποκατάσταση του κατεστραμμένου χόνδρου. Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, αν και η θεραπεία δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί σε ασθενείς.
Ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Yale στις ΗΠΑ διαπίστωσαν ότι το lacosamide, φάρμακο που χρησιμοποιείται ήδη για την αντιμετώπιση της επιληψίας, ενδέχεται να αποκτήσει μια εντελώς διαφορετική θεραπευτική εφαρμογή.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Bioactive Materials, έδειξε ότι η συγκεκριμένη ουσία μπορεί να επιβραδύνει την καταστροφή του χόνδρου, να ενισχύσει την επιδιόρθωσή του και παράλληλα να περιορίσει τον πόνο.
Τα ευρήματα προέκυψαν από πειράματα σε ποντίκια και ανθρώπινα κύτταρα χόνδρου στο εργαστήριο.
Γιατί η φθορά του χόνδρου προκαλεί πόνο
Η οστεοαρθρίτιδα χαρακτηρίζεται από τη σταδιακή καταστροφή του χόνδρου, δηλαδή του ιστού που προστατεύει τα άκρα των οστών και επιτρέπει στις αρθρώσεις να κινούνται ομαλά.
Όταν ο χόνδρος φθείρεται, η φυσιολογική λειτουργία της άρθρωσης διαταράσσεται, προκαλώντας πόνο και δυσκολία στην κίνηση.
Οι διαθέσιμες θεραπείες επικεντρώνονται κυρίως στην ανακούφιση των συμπτωμάτων. Σε προχωρημένες περιπτώσεις, η χειρουργική αντικατάσταση της άρθρωσης αποτελεί επιλογή, αλλά συνοδεύεται από πιθανούς κινδύνους και επιπλοκές.
Νέα θεραπεία για την οστεοαρθρίτιδα: Ερευνητές είδαν αναγέννηση χόνδρου μετά από μία μόνο ένεση
Η πρωτεΐνη Nav1.7 και ο διπλός μηχανισμός δράσης
Το ενδιαφέρον των επιστημόνων επικεντρώθηκε στην πρωτεΐνη Nav1.7, έναν δίαυλο νατρίου που συμμετέχει τόσο στη μετάδοση των σημάτων πόνου προς τον εγκέφαλο όσο και στη ρύθμιση της κατάστασης του χόνδρου.
Η πρωτεΐνη δρα στα χονδροκύτταρα, τα κύτταρα που διατηρούν την ισορροπία μεταξύ απομάκρυνσης παλιού ιστού και δημιουργίας νέου.
Στην οστεοαρθρίτιδα, η Nav1.7 εμφανίζει αυξημένη δραστηριότητα, συμβάλλοντας στην καταστροφή του χόνδρου.
«Όταν η λειτουργία της Nav1.7 απορρυθμίζεται, συμβάλλει τόσο στον εκφυλισμό των αρθρώσεων όσο και στον πόνο», εξηγεί ο βιολόγος Chuan-Ju Liu.
«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι η Nav1.7 αποτελεί έναν θεραπευτικό στόχο με διπλή δράση. Αναστέλλοντας αυτή τη μία πρωτεΐνη, μπορούμε ενδεχομένως να περιορίσουμε τη δραστηριότητα των νεύρων που μεταδίδουν τον πόνο και να δώσουμε σήμα στα κύτταρα του χόνδρου όχι μόνο να σταματήσουν τη διάσπασή του, αλλά και να αρχίσουν να τον επιδιορθώνουν».
Οστεοαρθρίτιδα σε γόνατο και ισχίο: Ποια παπούτσια προστατεύουν και μειώνουν τον πόνο – Νέα έρευνα
Τι έδειξαν τα πειράματα για τη λακοσαμίδη
Το lacosamide περιορίζει τη δραστηριότητα διαύλων νατρίου, γεγονός που οδήγησε τους ερευνητές να εξετάσουν την επίδρασή του στην οστεοαρθρίτιδα.
Τα αποτελέσματα ανέδειξαν τρεις σημαντικές δυνατότητες:
- Μείωση του πόνου: Περιορισμός των μηχανισμών που συνδέονται με τη μετάδοση επώδυνων σημάτων.
- Προστασία του χόνδρου: Επιβράδυνση της διαδικασίας που οδηγεί στη σταδιακή φθορά του.
- Ενίσχυση της αποκατάστασης: Ενεργοποίηση μηχανισμών που ευνοούν την επιδιόρθωση του χόνδρινου ιστού.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης ότι η δοσολογία παίζει καθοριστικό ρόλο.
«Υπάρχει ένα βέλτιστο εύρος στο οποίο το φάρμακο βοηθά στην αποκατάσταση της ισορροπίας, χωρίς να προκαλεί υπερβολική διόρθωση», αναφέρει ο Liu.
«Αυτό που ξεχώρισε δεν ήταν μόνο η αποτελεσματικότητά του, αλλά και το πόσο μικρή δόση χρειαζόταν».
«Αυτό μας δείχνει ότι το σύστημα είναι εξαιρετικά λεπτά ρυθμισμένο».
Ενέσεις υδρογέλης: Πώς μπορεί να παρατείνεται η δράση
Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα αφορά τον τρόπο χορήγησης.
Στα πειράματα με ποντίκια, η έγχυση του lacosamide απευθείας στην άρθρωση αποδείχθηκε αποτελεσματικότερη από τη χορήγηση από το στόμα, ακόμη και με μικρότερες δόσεις.
Ωστόσο, το φάρμακο απομακρυνόταν σχετικά γρήγορα από την άρθρωση, δημιουργώντας ανάγκη για επαναλαμβανόμενες ενέσεις.
Για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν υδρογέλη, ένα υλικό που συγκρατεί την ουσία στο σημείο χορήγησης και επιτρέπει τη σταδιακή απελευθέρωσή της.
«Η υδρογέλη λειτουργεί ως τοπική δεξαμενή», εξηγεί ο Liu.
«Συγκρατεί το φάρμακο στο σημείο όπου είναι περισσότερο απαραίτητο και το απελευθερώνει αργά με την πάροδο του χρόνου. Μετατρέπει ένα καθημερινό χάπι σε μια μακράς διάρκειας, τοπική θεραπεία που παραμένει ενεργή για έναν μήνα ή περισσότερο».
Πότε θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε ασθενείς;
Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, απαιτούνται κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους για να διαπιστωθούν η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια της θεραπείας στην οστεοαρθρίτιδα.
Το γεγονός ότι το lacosamide έχει ήδη εγκριθεί για την επιληψία θα μπορούσε να επιταχύνει τη μετάβασή του σε κλινικές δοκιμές για τη νέα χρήση.
Η δυνατότητα αποκατάστασης του χόνδρου έχει απασχολήσει και προηγούμενες κλινικές έρευνες. Σε τυχαιοποιημένη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA, επιστήμονες εξέτασαν την επίδραση της ουσίας sprifermin σε 549 ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα γόνατος.
Έπειτα από δύο χρόνια, οι συμμετέχοντες που έλαβαν ενδοαρθρικές ενέσεις 100 μικρογραμμαρίων παρουσίασαν στατιστικά σημαντική αύξηση του πάχους του χόνδρου συγκριτικά με όσους έλαβαν εικονικό φάρμακο.
Ωστόσο, η βελτίωση αυτή δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη σημαντική μείωση των συμπτωμάτων, αναδεικνύοντας μια κρίσιμη πρόκληση: η αναγέννηση του χόνδρου δεν συνεπάγεται απαραίτητα και ανακούφιση από τον πόνο.
Εφόσον επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα της μελέτης του Yale, εκατοντάδες εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως θα μπορούσαν μελλοντικά να ωφεληθούν από μια θεραπεία που δεν αντιμετωπίζει μόνο τα συμπτώματα, αλλά επηρεάζει και την εξέλιξη της νόσου.
«Υπάρχει μια μεγάλη, ανεκπλήρωτη θεραπευτική ανάγκη στην οστεοαρθρίτιδα», τονίζει ο Liu.
«Χρειαζόμαστε θεραπείες που δεν καλύπτουν απλώς τον πόνο, αλλά αλλάζουν πραγματικά τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται η νόσος».